Dinsdag 07/07/2020

Column

Na de verkiezingen horen we veel dat ervoor nooit verteld is. En omgekeerd

Beeld PHOTO_NEWS

Carl Devos is politicoloog (UGent) en De Morgen-columnist. Elke maandag blikt hij terug of vooruit op de politieke actualiteit.

De forse oppositietaal van Di Rupo is een premier onwaardig. Want dat is hij nog steeds, weliswaar in aflopende zaken. Die functie vraagt om distantie van de partijpolitieke twist, nog even. Uiteraard gaat een PS-voorzitter stevig tekeer tegen deze 'meest rechtse regering sinds de Tweede Wereldoorlog', voor drie vierde samengesteld met zijn huidige coalitiepartners. Maar dat kan straks nog jarenlang.

Di Rupo schuurde ook gevaarlijk dicht langs de vangrail: MR is 'een marionet van N-VA en CD&V', aldus de nu al ex-premier in De Standaard. Neen, daarmee zei hij niet 'een marionet van de Vlamingen'. Dat verschil is betekenisvol. Maar het is even cruciaal als broos. Het dreigt ook in eigen rangen gaandeweg te verdwijnen, als de PS zich met overgave opwerpt als 'verdediger van de Franse Gemeenschap', zoals al te horen is. MR wordt daarin onuitgesproken als slechte Franstalige afgebeeld, collaborateurs met die rechtse Vlamingen.

Onze vaderlandse geschiedenis beleefde roerige tijden aan de samensmelting van twee breuklijnen. Als de communautaire en sociaal-economische elkaar onvoldoende doorkruisen maar eerder fusioneren ontstaat vaak een ontvlambaar mengsel, zoals bijvoorbeeld in de strijd tegen de eenheidswet, die in januari 1961 vier levens kostte. Deze Waals-linkse strijd tegen de conservatieve 'l'état Belgo-Flamand' deed het land op zijn grondvesten daveren. Zo'n vaart loopt het in deze gepacificeerde tijden nooit meer, maar de heruitgave van het PS- vs. het N-VA-model blijft na de verkiezingen even intellectueel oneerlijk als ervoor.

Ook vakbonden en werkgeversorganisaties roepen slechts van op afstand herinnering op aan de voorname rol die zij als sociale partners horen te spelen. Er wordt vanuit de heup geschoten nog voor de inkt van het regeerakkoord droog is, geprotesteerd nog voor er overleg was, anderen zijn dan weer zo op eigen lijstjes gefixeerd dat ze niet verdragen dat onderhandelaars ook naar de overkant kijken. Sociale akkoorden konden in het verleden vaak enkel na regeringstussenkomst getekend worden, met bijbehorende overheidssmeerolie. Hun gezamenlijk onvermogen heeft de politieke overheid vaak op 'hun' domein getrokken, het klinkt daarom dof als die sociale partners nu al zo verongelijkt doen. Deze historische onderdelen van de welvaartsstaat lijken steeds meer lobbyisten.

Er is minstens anderhalve ton kritiek te leveren op de vormende en nieuw gevormde regeringen, ongetwijfeld ook op de centrumlinkse in Franstalig België. Of het staatsmannen zijn die in volle tegenwind doen waarvan ze denken dat het moet gebeuren, is open voor debat. De toekomstige geschiedenis zal oordelen. Maar ze verdienen heden minstens een eerlijke ontmoeting. Al treffen ze ook zelf schuld als dat misgaat.

De reactie van Open Vld-voorzitter Rutten op de CD&V-voorstellen rond een vermogenswinstbelasting verwoordt met een hamerslag treffend wat in veel huiskamers schalt: 'een beetje vreemd, want dat stond niet in hun verkiezingsprogramma'. Als zelfs professionals, weze het deels gespeeld, zich al die vraag stellen. Ze zijn met velen, verwonderde burgers die zich afvragen waarom ze na 25 mei veel horen dat ervoor nooit verteld is. En omgekeerd, waarom veel van wat toen gezegd is nooit voorbij de verkiezingszondag is geraakt.

Er zit bovendien nog een wat antipolitieke ondertoon in deze formatie. Na de 'moeder der verkiezingen' volgden geen ridderlijke ronde tafels. Veel is gelegen aan de economische bewolking die nog jaren over ons land trekt. Maar er zit meer venijn in de logische coalities dan verwacht. De manier waarop Open Vld op het einde van de Vlaamse formatie aan tafel werd gezet, na weken staalharde ontkenning door CD&V en N-VA, is minder fraai dan spitsvondig. Ergerlijk dat ze nadien neerbuigend onderlijnden hoe weinig Open Vld aan dat akkoord te zeggen had.

De federale formatie is niet stijlvoller. De pijnlijke reconstructies van de beslissing over het Europees commissariaat zijn al even zwart als de nacht waarin dit drama zich voltrok. Deze formatie had met minder achterklap en wantrouwen ook gekund.
Als we dan toch door moeilijke tijden trekken, kunnen we het maar beter bij een open inhoudelijke debat houden. Daar zit al genoeg kommer in.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234