Woensdag 10/08/2022

AchtergrondLoon en gelijkheid

Na de tussenkomst van Siska Schoeters: wat met de loonkloof bij VRT en daarbuiten?

Siska Schoeters Beeld ©VRT — Stef Keynen
Siska SchoetersBeeld ©VRT — Stef Keynen

Zes grootverdieners, nul vrouwen. Siska Schoeters klaagde de ongelijkheid in de verloning van schermgezichten bij de openbare omroep aan, maar werd daarvoor op het matje geroepen. Van sommigen krijgt ze steun, andere mediafiguren blijven stil. ‘Pas als er transparantie is, kan er discussie ontstaan.’

Yannick Verberckmoes en Jorn Lelong

Eigenlijk spreken de cijfers voor zich. De VRT heeft exclusiviteitscontracten met negentien schermgezichten of radiostemmen. Maar bij die negentien zijn er maar vier vrouwen. Bij de top van de zes grootverdieners zit er zelfs geen enkele mediamadam.

Dit weekend hakte Siska Schoeters in De Standaard stevig in op die scheve verloning. “Ik mag duidelijk zeggen: komaan, jongens, vier van de negentien! Dat kunnen jullie echt niet meer maken. Die verhouding is middeleeuws­. Mijn hart ligt bij de VRT, maar dit potje stinkt. Dit is beschamend­.”

Schoeters trok eerder al van leer op Instagram en in het interview vertelde de presentatrice dat ze daarvoor op het matje is geroepen door Ricus Jansegers, directeur content bij de VRT. Die was boos over de timing van de post, omdat de omroep enkele dagen erna zijn jaarverslag moest voorstellen in het Vlaams Parlement.

Het illustreert hoe moeilijk het is als betaalde kracht zoiets aan te kaarten. De Morgen contacteerde enkele andere mediafiguren, maar de meesten willen niet openlijk reageren op de kwestie. Zelfs mocht iemand het eens zijn met Schoeters, dan wil die daarom nog niet openlijk de VRT bekritiseren.

Bijval krijgt ze wel van Annemie Struyf, via Instagram. “Goed gedaan, Siska”, staat er. “Het seksisme in de media is soms stuitend.” Ook Lieve Blancquaert vindt haar best “dapper”, zo vertelt ze aan De Morgen. “Uiteraard is die ongelijkheid afschuwelijk”, zegt Blancquaert. “Maar we moeten er ook bij zeggen dat de loonkloof een probleem is in vrijwel alle sectoren.”

Ook professor communicatiewetenschappen Katia Segers (VUB), die als politica voor Vooruit de publieke omroep opvolgt, sluit zich aan bij de kritiek. “Dit is absoluut een terecht punt”, zegt Segers. “De loonkloof is in onze samenleving een realiteit. Maar zeker in de hyperconcurrentiële mediasector is ze aanwezig.”

BBC

Zoals de reacties ook al aangeven: deze scheefgetrokken verhouding tussen de lonen van mannen en vrouwen manifesteert zich niet enkel bij de publieke omroep. Dat er in ons land een loonkloof is, staat vast. Volgens de laatste cijfers van Statbel (2020) verdienen vrouwen in ons land per uur 5,3 procent minder dan mannen.

Op sociale media is er naast bijval ook heel wat kritiek op de uitspraken van Schoeters. Heeft iemand die zelf elke maand een dikke paycheck incasseert wel recht van spreken over discriminatie? Het antwoord is natuurlijk ‘ja’, benadrukt Liesbet Stevens, adjunct-directeur van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen.

“Je kan niet zeggen dat Schoeters niet over één soort ongelijkheid mag spreken, omdat er ook nog andere soorten bestaan”, zegt Stevens. “Er zijn nu eenmaal verschillende uitsluitingsmechanismen in onze samenleving. Maar het is toch logisch dat iemand iets aankaart waar ze zelf mee geconfronteerd wordt?”

Internationaal zijn er de voorbije jaren al heel flagrante voorbeelden geweest van een pay gap in de media. Vooral de Britse omroep BBC heeft op dat vlak al spitsroeden gelopen. In 2017 bleek dat de grote mannelijke schermgezichten bij de BBC veel meer opstreken dan de dames. Celebrity-interviewer Chris Evans zat toen flink boven de twee miljoen pond per jaar, terwijl Claudia Winkleman als best betaalde vrouw maar goed was voor 450.000 à 500.000 pond. Grofweg vier keer minder, dus.

Nadien volgde er ook onderzoek naar de loonkloof in het hele personeelsbestand bij de Britse omroep. En wat bleek? Mannen verdienden gemiddeld 9,3 procent meer dan vrouwen. Zo’n 500 personeelsleden kregen minder betaald dan hun collega’s die een gelijkaardige job hadden maar een ander geslacht.

Daarna bleven dames bij de BBC nog opkomen voor een gelijke verloning. In 2018 verliet Carrie Gracie haar post op de buitenlandredactie omdat twee mannelijke buitenlandreporters volgens haar de helft meer verdienden dan hun twee vrouwelijke collega's. En ook nog in 2019 trok Samira Ahmed naar de rechter om een betere vergoeding te eisen.

Ahmed presenteerde wekelijks een programma van een kwartier waarin kijkers de top van de omroep vragen konden stellen over de programma’s. Jeremy Vine, die een gelijkaardig wekelijks programma voor zijn rekening nam, kreeg per aflevering ruim zes keer meer betaald dan zij.

Criteria

Dat hele debat kwam dus op gang omdat de BBC in 2017 besloot om duidelijkheid te verschaffen over de grootverdieners. “Net zoals bij de BBC blijkt nu ook bij de VRT dat de grootverdieners allemaal mannen zijn”, zegt Stevens. “Pas als er transparantie komt, kan er dus discussie over ontstaan. Dat is voor mij wat de boodschap van Schoeters aantoont.”

De openbare omroep verwees voor een reactie naar de uitleg van CEO Frederik Delaplace over de exclusiviteitscontracten in het Vlaams Parlement. “Onze schermgezichten zijn niet alleen niet vrouwelijk genoeg, ze zijn ook niet jong en niet divers genoeg”, klonk het daar. De VRT werkt aan verandering, maar dat proces heeft volgens de CEO tijd nodig.

Stevens stelt nog voor om criteria in te bouwen bij die exclusiviteitscontracten, zodat de omroep kan uitleggen waarom het ene schermgezicht meer opstrijkt dan het andere. “Natuurlijk zijn er verschillen”, zegt Stevens. “Maar op die manier kan je nagaan waarom iemand meer verdient. Zo kan je het hele proces objectiveren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234