Donderdag 02/02/2023

Na de P-route de Gentse Poëzieroute

Gent had al een P-route, straks krijgt het ook een Poëzieroute. Zestien haltes zal de tocht tellen wanneer hij in september wordt ingewandeld, zestien literaire staties waar onder anderen Gezelle, Van Ostaijen en Hertmans onze ogen en gedachten even van de straat weghouden. Zondag worden de eerste verzen onthuld: een gedicht van Hugo Claus op de zijgevel van de Hotsy Totsy, de bekende nachtkroeg van zijn schoonzus Motte Claus.

De link tussen P-route en Poëzieroute is niet eens vergezocht. Voor het zilveren jubileum van de Hotsy Totsy vorig jaar was Motte op zoek naar iets blijvends. Gent maakte in die periode kennis met het mobiliteitsplan, het plan met de beruchte P-route: de miniring die het autoverkeer uit de Kuip houdt en ook langs de Hotsy Totsy passeert (de 'P' staat voor 'Parkeer'). "Je hoorde toen niets anders dan P-route, P-route, P-route", zegt Motte Claus. "Zo ben ik op het idee gekomen om een Poëzieroute door Gent te maken."

Voor het gedicht aan de gevel van de Hotsy Totsy hoefde ze niet ver te zoeken. Het werd het gelegenheidsgedicht dat haar schoonbroer voor het zilveren jubileum had geschreven. Het is dat gedicht dat zondag wordt onthuld, in aanwezigheid van de dichter. De verzen staan in het handschrift van Hugo Claus, in grote blauwe letters afgebeeld op doorzichtig plexiglas. De plaat is even groot als de zes ramen van de nachtkroeg, zodat het zal lijken alsof de Hotsy Totsy een zevende raam heeft, een venster op de poëzie. Voor de uitwerking van de route klopte Motte Claus bij het Poëziecentrum aan. Dat stippelde een wandeltocht met vijftien haltes uit en trok ermee naar het stadsbestuur en de vzw Gent 1500-2000, de organisator van de Gentse Keizer Karel-herdenking. Het toeval wil dat daar nadien een soortgelijk voorstel binnenkwam van de vzw Honest Arts Movement (HAM), die eveneens 15 gedichten in de stad wilde aanbrengen, vooral toegespitst op het thema mensenrechten, als een kritische noot bij de figuur van Keizer Karel.

Na overleg werden beide voorstellen in elkaar geschoven. Het resultaat is een route met zestien gedichten: tien via het Poëziecentrum, zes via de HAM. Het Poëziecentrum selecteerde (behalve Hugo Claus) Guido Gezelle, Stefan Hertmans, Roland Jooris, Maurice Maeterlinck, Hugues C. Pernath, Paul Snoek, Karel van de Woestijne, Miriam Van hee en Paul Van Ostaijen. "We hebben gekozen voor bekende dichters, en voor bekende gedichten van die dichters", zegt Willy Tibergien van het Poëziecentrum. "Het zijn Vlaamse dichters. Dat is geen chauvinisme, we hebben gewoon gedacht: laten we beginnen met Vlaamse dichters, en dan kunnen we later uitbreiden en er een internationale route van maken."

HAM, dat zijn mensenrechtenthema behield, nodigde ook zes plastisch kunstenaars uit, die elk aan een dichter worden gekoppeld. Dat leverde vijf tandems op: Lut de Block / Octave Landuyt, Willy Verhegghe / Camiel van Breedam, Benno Barnard / Liliane Vertessen, Roel Richelieu Van Londersele / Marf en Gust Gils / Paul Van Gijsegem. Nummer zes is Marcel van Maele, die zowel het poëtische als het beeldende deel voor zijn rekening neemt.

Na 2000 blijven alle 16 gedichten hangen. Dat maakt de Gentse route uniek, aldus Willy Tibergien: de eerste permanente poëzieroute in Vlaanderen en Nederland zijn. De Gentse Poëzieroute meandert van noord naar zuid, van het hart van de stad naar de stadsring, met het belfort als vertrekpunt en het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (SMAK) als eindpunt. Bij de opening van het SMAK begin mei wordt daar het tweede gedicht van de route (van Roland Jooris over Paul Klee) onthuld. De overige gedichten worden deze zomer aangebracht, zodat de officiële inwandeling in september kan plaatsvinden bij de start van de Keizer Karel-festiviteiten. Bij die gelegenheid verschijnt ook een plattegrond, die onder meer bij de toeristische dienst, het SMAK en het Poëziecentrum verkrijgbaar zal zijn.

De meeste gedichten komen op openbare gebouwen, zoals het belfort, het SMAK, het gerechtsgebouw en het Gravensteen. Maar er komt bijvoorbeeld ook poëzie op de erker van het Poëziecentrum (vlakbij de Veldstraat) en op de grote zijgevel van het kunstencentrum Vooruit. In de mate van het mogelijke krijgen de gedichten flink uit de kluiten gewassen presentaties, zodat de poëzie de wandelaar al van ver toezingt. De initiatiefnemers streven geen uniformiteit na. De ene keer belandt het gedicht op plexiglas, de andere keer op hout, nog elders komt er neon aan te pas. De zes HAM-gedichten zullen er, door de combinatie met beeldende kunst, hoe dan ook anders uitzien.

Een bijzonder effect ontstaat wellicht met 'Melopee' van Van Ostaijen ("Onder de maan schuift de lange rivier..."), dat op de kaaimuren van zowel de Gras- als de Korenlei wordt aangebracht, tegenover elkaar. De twee versies weerspiegelen elkaar, een spel dat de ertussen schuivende Leie graag zal meespelen.

De Gentse Poëzieroute kost 1,6 miljoen frank (39.669 euro), de logistieke inbreng van de stadsdiensten niet inbegrepen. Gent 1500-2000 betaalt 1 miljoen (24.789 euro), de rest komt van sponsor Noordstar-Mercator.

Rudy Pieters

De Hotsy Totsy bevindt zich op de hoek van de Hoogstraat en de Oude Houtlei. Wie de wegwijzers P-route volgt, komt er vroeg of laat vanzelf langs.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234