Maandag 16/12/2019

Modderstromen

Na de modderstromen: ‘Zonder structurele oplossing blijft het dweilen met de kraan open’

De brandweer ontving maandagavond zowat 150 oproepen voor wateroverlast in regio Sint-Truiden. Beeld BELGAONTHESPOT

‘Nee, wat strobalen leggen is geen oplossing’, zegt Jelle Van den Berghe, ecoloog aan hogeschool PXL, over de water- en modderschade in verschillende Limburgse en Vlaams-Brabantse gemeentes. Volgens hem kunnen landbouwers nog veel meer doen om zulke situaties te voorkomen. 

Waarom worden sommige gemeenten jaar na jaar geconfronteerd met modderstromen?

“Dat heeft voor een deel te maken met hun ligging: zulke stromen ontstaan vooral in heuvelachtige gebieden met een leembodem waar intensief aan landbouw wordt gedaan, zoals Haspengouw, het Pajottenland en de Vlaamse Ardennen. De manier waarop aan akkerbouw wordt gedaan in deze regio’s zorgt voor een bijkomend probleem. Meestal worden de akkers pas in het voorjaar met aardappels, zomergranen en maïs beplant, waardoor die nog niet volledig begroeid zijn als de voorjaarsonweders aanbreken. De naakte grond maakt dat water en modder makkelijk kunnen afstromen en in de lagergelegen dorpen terechtkomen.”

Worden er dan geen maatregelen genomen?

“Jawel, de Vlaamse overheid heeft wat dat betreft goed werk geleverd. Ze is met een schitterende bodemerosiekaart gekomen, waarop je per perceel kan zien hoe groot het risico precies is. Er zijn ook erosiecoördinatoren aangesteld en er is ook een hele lijst met mogelijke maatregelen opgesteld. Het probleem is volgens mij dat het allemaal te vrijblijvend is, zeker voor de gemeenten. Die kunnen landbouwers met risicovolle percelen perfect maatregelen opleggen, maar in de praktijk zie je daar weinig van. Ik begrijp ook niet heel goed waarom dat zo is, misschien hebben ze toch nog te weinig tools in handen?”

Wat moet er volgens u gebeuren?

“Elke gemeente zou werk moeten maken van een erosiebestrijdingsplan. Dat is nog niet het geval. Zo’n plan moet ook meer vergen dan alleen wat strobalen en waterbekkens. Er moeten structurele oplossingen komen, zeker voor de zogenoemde rode en paarse gebieden, waar de hoogste risico’s zijn. Daar moet volgens mij met metersbrede- en hoge houtgewassen worden gewerkt. Dat soort houtkanten moeten niet alleen onderaan de helling, maar ook dwars door de risicogebieden heen staan, zodat ze water en modder tegenhouden. Ook moet voor de meest risicovolle gebieden de vrije teeltkeuze worden beperkt. Schrap maïs en aardappelen, waarbij veel naakte grond komt kijken, en verplicht graslandteelt of wintergraan, zodat er ook in het voorjaar gesloten vegetatie is.”

Als de oplossing zo simpel is, waarom blijft ze dan achter?

“Ik vermoed dat het voor een deel een kwestie is van productieverlies: landbouwers krijgen niet veel geld voor hun gewassen en in die context is elke vierkante meter van belang. De maatschappij heeft daar ook een rol in te spelen, besef ik. We vragen ook steeds lagere voedingsprijzen van onze landbouwers. Maar daarnaast moeten we beseffen dat landbouwers wel substantiële subsidies krijgen: bijna de helft van alle Europese budget. Ik heb daar niets op tegen, landbouw is erg belangrijk, maar wie miljarden aan belastinggeld ontvangt, moet ook zijn verantwoordelijkheid opnemen voor wat uiteindelijk in Vlaanderen toch een beperkt aantal akkers zijn. Veel burgers hebben last door ondergelopen kelders en garages en ook de kosten voor het opruimen door de brandweerkorpsen zijn niet min. En dan zwijg ik nog over de biodiversiteit. De natuurgebieden in deze regio’s zijn schaars en lijden erg onder de smurrie van de velden waar veel residu van pesticiden en stikstof in zit.”

Hoe ziet u dit probleem evolueren?

“Zonder een structurele oplossing blijft het dweilen met de kraan open. De klimaatmodellen lijken ook niet bepaald gunstig te evolueren: die voorspellen steeds langere periodes van droogte en steeds hevigere onweders. Het is net die combinatie die voor veel miserie zorgt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234