Donderdag 21/11/2019

Omega Pharma

Na de miljardenclaim tegen Coucke: waar ligt de grens tussen opsmukken en fraude?

Marc Coucke krijgt van het Amerikaanse Perrigo het stempel van fraudeur. Beeld Photo News

Een opgeblazen omzet, een verkeerde voorraadbepaling, een te grote waardebepaling op de merken. Volgens het Amerikaanse Perrigo is Marc Coucke een fraudeur. De boekhouding van Omega Pharma zou een rommeltje zijn. Waar ligt de grens tussen opsmukken en fraude?

Fraude is een zware beschuldiging. Dat betekent dat Coucke met opzet bedrog heeft gepleegd. Iedere verkoper stelt zijn goed beter voor dan het waarlijk is, elke koper probeert iets van de prijs af te pingelen door de gebreken op te blazen.

Dat is bij een bedrijfsovername niet anders. Bij transacties van deze omvang spreken we dan ook van een legertje advocaten en specialisten dat gedurende maanden de boeken onder de loep neemt, de due diligence heet dat. 

Nu is Omega Pharma geen luchtfabriek, er worden effectief producten geproduceerd, gedistribueerd en verkocht. Maar de vraag die een antwoord moet krijgen: was de boekhouding van Omega Pharma bij de verkoop in 2014 een getrouwe weerspiegeling van die activiteiten? 

Omzet opgeblazen

Er zijn geijkte trucjes die bedrijven gebruiken om zichzelf op te smukken. Specifiek bij Omega Pharma zou het bijvoorbeeld gaan om niet-verkochte producten die wel als verkocht geboekt stonden. Dat heet verkoop onder consignment. Daarbij stuurt de producent zijn goederen naar de winkels, die alleen de verkochte goederen betalen. De rest blijft in voorraad, of wordt na verloop van tijd zelfs teruggestuurd. Omega Pharma boekte dergelijke voorraden als effectieve verkopen, terwijl de daadwerkelijke verkoop pas later plaatsvond.

Volgens Perrigo zou Omega Pharma zo in 2015 de omzet 'opgeblazen' hebben met 63,9 miljoen euro, met een onterecht geboekte nettowinst van 12,08 miljoen euro. Voor 2014 zou een nettowinst te ruim geïnterpreteerd zijn voor zowat 10 miljoen euro. Bedrijfsrevisoren zeggen dat omzetboekingen wel vaker voor interpretatie vatbaar zijn.

Een andere truc die soms wordt gebruikt is de waardebepaling van de voorraad. Oudere voorraad moet na verloop van tijd afgewaardeerd worden, omdat de productie meestal goedkoper wordt. Als je de eerste keer een product maakt, kost dat namelijk tijd, zijn er ontwikkelingskosten en een reclamebudget. Die totaalkosten bepalen mee de waarde van het product, en de stockwaarde. Maar eens het product massaal geproduceerd wordt, daalt de effectieve kostprijs. En zou de stockwaarde ook moeten dalen. Maar vaak blijft de eerste (duurdere) stockwaarde in de boeken staan.

Rooskleurige overnames

Omega Pharma groeide ook snel door gerichte overnames. Het kocht op die manier enkele merken bij mekaar. Schering en inslag in de bedrijfswereld. Alleen zou Omega Pharma de waarde van die overnames veel te rooskleurig hebben ingeboekt. Die goodwill, dat is het verschil tussen de effectieve waarde van een goed en wat ervoor betaald werd, is altijd een discussiepunt. Een voorbeeld: een blikje cola is materieel gezien slechts enkele eurocenten waard, maar de merkwaarde van cola overstijgt de effectieve waarde van dat blikje. Als je dat toepast op grote schaal, met verschillende overnames en zo een merkenportefeuille opbouwt, kan dat in de boeken een groot verschil maken.

Perrigo boekte in 2016 daarom een waardevermindering op Omega Pharma van liefst 151 miljoen euro. Dat hadden ze nochtans kunnen weten. Want Omega Pharma werd eerder al door waarnemers verweten dat het op het vlak van overnames niet altijd even strikt in de leer was. Sterker, het bedrijf maakte daar in zijn jaarverslag van 2002 zélf gewag van. Sommige van de – weliswaar kleine – overnames werden al in de boeken opgenomen vooraleer de buitenwereld op de hoogte was van de overname.

Op die manier werd de resultatenrekening van Omega Pharma jarenlang opgepoetst. Als je dan weet dat in de farmasector al snel zo'n 25 keer de jaarwinst wordt betaald voor een overname, dan wordt de miljardenclaim al een beetje bevattelijker. Tegelijk kan wel de vraag worden gesteld wat die juristen die zich maandenlang over de boeken bogen tijdens de due diligence dan effectief naar boven haalden. Een uitspraak wordt pas in 2021 verwacht. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234