Dinsdag 07/07/2020

CoronacrisisEuropese hulp

Na de knetterende ruzie, het akkoord: over het Europese hulppakket van 500 miljard euro

De Nederlandse minister Wopke Hoekstra stond eerder diametraal tegenover zijn EU-collega’s.Beeld ANP

Onder grote politieke druk bereikten de Europese ministers van Financiën donderdagnacht alsnog een akkoord over een financieel hulppakket tegen de coronacrisis van ruim 500 miljard euro. Eerder deze week eindigde een 16 uur durend video-overleg daarover nog in een knetterende ruzie tussen de Nederlandse minister Hoekstra en de rest van de EU-collega’s.

Eurogroepvoorzitter Centeno presenteerde het akkoord zichtbaar opgelucht. Het gaat volgens hem om het ‘grootste en meest ambitieuze pakket maatregelen ooit’ waar de bewindslieden van Financiën hun zegen aan gaven. Een nieuwe mislukking zou volgens diplomaten en EU-ambtenaren een grote blamage voor de EU zijn geweest. De Franse minister van Financiën Le Maire voorspelde dat de financiële markten bij zo veel verdeeldheid tussen de lidstaten nerveus zouden worden en de rente voor Italië, Spanje en Portugal omhoog zou schieten.

Om niets aan het toeval over te laten, werd de Eurogroepvergadering donderdag extreem zorgvuldig voorbereid. Sommige regeringsleiders (premier Rutte en bondskanselier Merkel) waren betrokken, Hoekstra belde regelmatig met zijn Duitse, Franse, Spaanse en Italiaanse collega’s en met Centeno. Door al dat vooroverleg, startte de vergadering niet zoals gepland om vijf uur s middags maar pas om half tien avonds.

De compromistekst die Centeno op tafel legde was dermate nauw afgestemd met alle hoofdrolspelers (onder wie Hoekstra en zijn Italiaanse opponent Gualtieri), dat de vergadering zelf snel was afgerond.

Wat staat er in het akkoord?

Het voornaamste twistpunt was de inzet van krediet (leningen) uit het Europees noodfonds. In principe is 240 miljard euro beschikbaar voor eurolanden die zwaar getroffen zijn door de coronapandemie. Italië, Spanje, Frankrijk en Portugal wilden dat het geld zonder de normale vereisten over hervormen en bezuinigen beschikbaar zou komen omdat de pandemie te groot en zwaar is.

Hoekstra wilde eerder deze week alleen de voorwaarden verzachten als de kredieten worden ingezet voor medische uitgaven. Als het geld gebruikt zou worden voor economisch herstel, hield hij vast aan de gebruikelijk voorwaarden van ‘macro-economische’ hervormingen: besparingen op het pensioenstelsel, op ontslagregelingen en de sociale zekerheid. Dat was onacceptabel voor de zuidelijke landen.

In het uiteindelijk akkoord, krijgt Hoekstra deels zijn zin. Als de kredieten nodig zijn voor de ‘directe en indirecte kosten voor zorg, genezing en preventie’, gelden er geen voorwaarden. Maar zodra de coronacrisis over is worden ‘alle landen’ (niet alleen zij die lenen) geacht de Europese begrotingsregels weer na te leven. De expliciete macro-economische hervormingen waarom Hoesktra vroeg, zijn echter ook niet gehonoreerd.

Een tweede struikelblok was de zuidelijke wens om de deur open te houden naar het gezamenlijk uitgeven door de eurolanden van schuldpapier (eurobonds). Een lichte variant daarvan is een Frans plan voor een speciaal coronafonds voor investeringen. Dat fonds zou gevuld kunnen worden door gezamenlijk uitgegeven coronabonds, als dan niet in combinatie met een nieuwe Europese belasting.

In het uiteindelijke compromis wordt gesproken over ‘vernieuwende financiële instrumenten’ in plaats van eurobonds. Het Franse coronafonds wordt evenmin bij naam genoemd, wel een ‘tijdelijk, doelgericht en proportioneel’ fonds. De regeringsleiders moeten – bij unanimiteit – de hoofdlijnen vaststellen, waarna een langdurig proces begint over precieze uitwerking.

Dat was ten dele slikken voor de Italiaanse minister Gualtieri en de Spaanse minister Calviño die graag het woord ‘gezamenlijk schuldpapier’ hadden gezien. Maar dat was voor Nederland, Duitsland, Finland en Oostenrijk onbespreekbaar.

De bewindslieden zijn verder akkoord met het versterken van de Europese Investeringsbank (EIB). De landen zegden voor 25 miljard euro aan extra kapitaalgaranties toe, waarmee de EIB voor 200 miljard euro aan extra leningen voor middelgrote bedrijven kan mobiliseren die dreigen om te vallen door de lockdown. Ook staan de lidstaten het de Europese Commissie toe 100 miljard euro in te zetten voor de tijdelijke financiering van nationale WW-regelingen. Onder druk van Hoekstra is uitdrukkelijk vermeld dat dit niet de opmaat mag zijn naar een permanente Europese WW.

Tevens komt er een pot geld voor medische noodhulp. Uit het EU-budget is daarvoor 2,7 miljard euro beschikbaar. Nederland wil daarvoor 20 miljard euro reserveren, extra geld van de lidstaten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234