Dinsdag 06/12/2022

AchtergrondAstronomie

Na de knal: wat betekent de inslag van ‘kosmische kogel’ Dart voor onze planetaire veiligheid?

Het oppervlak van Dimorphos, vlak voordat de Dart-sonde er tienmaal sneller dan een kogel op insloeg.  Beeld via REUTERS
Het oppervlak van Dimorphos, vlak voordat de Dart-sonde er tienmaal sneller dan een kogel op insloeg.Beeld via REUTERS

In de nacht van maandag op dinsdag boorde ruimtesonde Dart zich met 22.000 kilometer per uur in het oppervlak van de verre planetoïde Dimorphos. Is de aarde nu eindelijk veilig voor invallend kosmisch gesteente?

George van Hal

Een rood vlak met bovenin nog één balkje grijzig kosmisch gruis. Die gedeeltelijke opname van Dimorphos was het laatste dat ruimtesonde DART naar de aarde stuurde, vlak voordat hij crashte. Zo’n 11 miljoen kilometer verderop in de controlekamer van ruimtevaartorganisatie NASA werd het ontvangen met luid gejuich, high fives en heuse vreugdesprongen. Nooit eerder zal een team ingenieurs zó blij zijn geweest dat een door hen ontworpen sonde zichzelf aan gruzelementen had geslagen.

De inslag vormt dan ook een heuse primeur, de eerste keer dat de mensheid probeert een hemellichaam van baan te veranderen. Een missie, overigens, die NASA, ESA, en de betrokken wetenschappers uit 27 landen niet ondernamen vanwege het hoge sciencefictiongehalte, maar uit wens de mensheid te beschermen tegen iets waar we altijd volkomen weerloos tegen waren: inslagen van ruimtestenen. Koerst er straks eentje op aarde af dan kan een sonde als Dart, zo hoopt men, deze een zet geven zodat hij de aarde mist.

Wraak voor de dinosauriërs

Dat ruimterotsen een risico vormen, wijst de aardse geschiedenis wel uit. Zo’n 65 miljoen jaar geleden maakte een reusachtig exemplaar bijvoorbeeld een einde aan de heerschappij van de dinosauriërs. Veel berichten over de missie gingen op sociale media daarom gepaard met de hashtag #AvengeTheDinosaurs, wraak voor de dinosauriërs. ‘Voor de T-Rex’, schreef een planeetwetenschapper op Twitter bij een foto van Dimorphos vlak voor de inslag.

De dinosauriërs werden trouwens getroffen door een gevaarte met een diameter van zo’n 10 kilometer, een type monstersteen waartegen Dart - die slechts een bescheiden zetje kan geven - machteloos zou staan. Van dat soort megastenen hebben we dan ook gelukkig juist het minste te vrezen: astronomen denken 98 procent te kennen en geen daarvan ligt op ramkoers met de aarde.

Toekomstige Dart-achtige sondes moeten ons juist beschermen tegen kleinere stenen, met diameters van 50 tot 200 meter. Daarvan is krap 40 procent ontdekt. Slaat er echter eentje in, dan kan zo’n steen - als deze niet in een oceaan of woestijn terechtkomt - een metropool als New York vernietigen.

Het echte werk

De inslag van Dart bewijst nu allereerst dat we het kúnnen: zo’n steen treffen met een sonde. Tegelijk vormt de inslag slechts de noodzakelijke eerste stap. Een moment van spektakel en schijnwerpers, dat zeker. Van volle talkshowtafels, kranten en journaals, en van Google die zijn zoekresultaten met een klap laat draaien wanneer je zoekt naar ‘Dart’.

Toch begint het échte werk nu pas: kennis opdoen. Gegevens verzamelen over de baanverandering ten gevolge van de inslag, bijvoorbeeld, door telescopen op letterlijk elk aards continent en in de ruimte. Naar verwachting over enkele dagen tot weken komen die met resultaten. En over twee jaar vertrekt de Europese ruimtesonde Hera om de krater in meer detail te bekijken.

Pas dan weten we echt goed wanneer en met welke snelheid we een sonde als Dart moeten afvuren, als de aarde zich plots terugvindt in het kosmisch pad van een gevaarlijke ruimtesteen. Voor het eerst in de menselijke geschiedenis kunnen we het onheil van boven dan met een zachte zet afwenden.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234