Donderdag 21/01/2021

Analyse

Na de gezelligheid met Macron krijgt Trump nu bezoek van een ijzige Merkel

Duits Bondskanselier Angela Merkel en Amerikaans president Donald Trump tijdens een eerdere ontmoeting.Beeld REUTERS

Na drie dagen van plechtigheden, overdadige diners en zelfs kussen met Frans president Emmanuel Macron, heeft Donald Trump vandaag Duits bondskanselier Angela Merkel op bezoek. Anders dan de voorbije dagen komt er ditmaal geen vleierij aan te pas: Berlijn benadrukte eerder al dat de drie uur lange ontmoeting een 'werksessie' zou zijn.

Dat het er minder gemoedelijk aan toe zou gaan, viel al af te leiden uit het programma van het officiële bezoek. Waar Macron gedurende drie dagen een propvol programma afwerkte met de Amerikaanse president, heeft Trump voor Merkel in totaal slechts drie uur voorzien - twintig minuten in het Oval Office en een werklunch. 

Lees ook: Macron overklast Trumps dominante handdruk met twee kussen

Hun vorige ontmoetingen doen vermoeden dat de bondskanselier zelf best tevreden is met die beperkte ontmoeting. Tot in maart hadden de twee elkaar vijf maanden lang zelfs niet telefonisch gesproken.

De reden van de stroeve verhouding is duidelijk. Of het nu om het klimaat, handel of de NAVO gaat: er zijn maar weinig thema's waarover Trump en Merkel het eens zijn. Dat het niet klikt tussen de Amerikaanse en Duitse leiders, was al duidelijk van bij de start van Trumps presidentschap. Tijdens het eerste bezoek van de Duitse bondskanselier aan het Witte Huis, weigerde Trump haar zelfs de hand te schudden toen journalisten daarom vroegen.

Het probleem voor Merkel is dat Duitsland de VS meer dan ooit nodig heeft, zeker wanneer het om handel gaat. De VS zijn voor Duitsland het grootste exportland. In 2017 werden er voor 112 miljard euro producten van Duitse makelij uitgevoerd naar de VS. De auto's en machines die Duitsland aan het land verkoopt, maken de kern uit van de Duitse - en bij uitbreiding de Europese - economie.

Schade beperken

Het voornaamste doel van Merkels bezoek aan Washington is de schade te beperken. In tegenstelling tot Macron, die van zijn vriendschap met Trump gebruik maakte om een meer kritische toon aan te slaan over diens beleid, hield Merkel het tijdens haar ontmoeting bij de meest hoofdzakelijke punten.

Een van de thema's die daarbij hoog op de agenda stonden, is het handelsconflict tussen de VS en Europa. President Trump heeft de EU vrijgesteld van de hogere tarieven die hij wil invoeren op staal, maar die uitzonderingsmaatregel loopt af op 1 mei. Aan Merkel om te proberen voorkomen dat Trump de EU alsnog hogere tarieven zal opleggen. Trumps economisch adviseur Larry Kudlow zei gisteren dat Washington een uitzondering voor Europa in overweging zou nemen, als de EU toegevingen doet over de tarieven op auto's.

Tijdens een gezamenlijke persconferentie na hun ontmoeting zei Merkel dat ze onderhandelingen over een bilaterale handelsovereenkomst tussen de EU en de VS wel zag zitten. "We willen handel voeren in overeenstemmingen met het multilaterale systeem van de Wereldhandelsorganisatie (WTO)", zei Merkel. "Maar we erkennen ook dat de WTO er niet in geslaagd is internationale overeenkomsten te bereiken."

Ongeloofwaardig

Een tweede heikel thema op de agenda was Nord Stream 2, een geplande gasleiding van Rusland naar Duitsland via de Baltische Zee. De pijplijn zou Russische energiereuzen toelaten Oost-Europa te omzeilen om te leveren aan grote West-Europese klanten. Verschillende landen lopen daardoor miljarden euro's aan transitkosten mis.

De VS zijn tegen de pijplijn gekant, deels uit solidariteit met Oost-Europese bondgenoten die bezorgd zijn om de groeiende Russische invloed over de energietoevoer in Europa. Maar door het project te dwarsbomen, ziet Washington ook mogelijkheden om de Amerikaanse gasimport naar Europa te bevorderen. 

Net als Macron eerder deze week deed, heeft ook Merkel geprobeerd om Trump te overtuigen om zich aan het nucleair akkoord met Iran te houden. Merkel is voor de president wellicht minder geloofwaardig, om de eenvoudige reden dat haar regering een centrale rol speelde bij de onderhandeling van het akkoord.

Of Merkels doel bereikt is, werd tijdens de persconferentie niet duidelijk. Trump maakte zich sterk dat "Iran geen kernwapens zal bemachtigen", maar hij wou geen commentaar geven op de vraag of hij daarvoor militair geweld zou inzetten.

Voor Merkel volstaat het huidige nucleaire akkoord met Iran niet om de ambities van Teheran in bedwang te houden. Ze ziet de deal als "een eerste stap", die ertoe bijgedragen heeft om de kernactiviteiten van Iran te vertragen en ook beter in het oog te houden. Maar nu komt het erop aan over de duur van het akkoord heen betrouwbaarheid te scheppen, luidde het. 

12 mei geldt als deadline om al dan niet opnieuw Amerikaanse sancties tegen Iran in te voeren. Nieuwe sancties zouden de facto betekenen dat Washington een kruis maakt over het nucleaire akkoord.

Of het nu om handel, energie of Iran gaat, Merkels grootste uitdaging was dat ze de gesprekken moest starten vanuit een zwakke positie. Trump mag in Europa dan niet bijster populair zijn, de Europeanen beseffen wel dat de EU sterk afhankelijk blijft van de VS, zowel op het vlak van veiligheid als van welvaart. Dat laat Merkel geen andere keuze dan Trump op bepaalde punten tegemoet te komen, wil ze niet met lege handen naar huis terugkeren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234