Woensdag 25/11/2020

Terreurdreiging

Na de dood van Bin Laden groeit Al Qaida in de schaduw van IS

Bin Laden is al een half decennium dood, maar het trauma in de VS is nog niet verteerd. Dat bewijst deze schietstand in Machine Gun America, een toeristische attractie in Florida.Beeld Photo News

Voor de buitenwereld kwam het nieuws, maandag exact vijf jaar geleden, totaal onverwacht: Osama bin Laden, de man die toen nog de meest gezochte terrorist ter wereld werd genoemd, was gedood bij een speciale operatie van Amerikaanse Navy Seals. Intussen is duidelijk dat daarna het islamitisch extremisme niet is verdwenen. Wat is na het overlijden van haar leider de rol van Al Qaida nog?

"Twee decennia lang was Osama Bin Laden de leider en het symbool van Al Qaida en bleef hij aanvallen plannen tegen ons land, onze vrienden en onze bondgenoten", zei de Amerikaanse president Barack Obama tijdens de persconferentie waarop de dood van de terreurleider wereldkundig werd gemaakt. "Zijn dood is de grootste prestatie van onze natie in de strijd tegen deze organisatie."

Op het eerste gezicht lijkt Al Qaida sindsdien inderdaad veel minder aanwezig op het wereldtoneel. De opvolger van Bin Laden, Ayman al Zawahiri, is veel minder charismatisch dan Bin Laden en doet meer denken aan een man die op vlucht is, dan een vijand die elk moment toe kan slaan.

Concurrentie van IS

Bovendien is er twee jaar geleden een concurrent opgekomen waar internationale strijders zich liever bij aansluiten: Islamitische Staat (IS). Deze groepering lijkt een veel grotere bedreiging te zijn voor zowel voor de stabiliteit in het Midden-Oosten, als de veiligheid in het westen. Ze heeft veel terrein veroverd in Syrië en Irak, en er worden over de hele wereld uit naam van IS aanslagen gepleegd.

Maar Al Qaida is nog steeds actief in landen als Jemen, Pakistan, Afghanistan en Syrië en volgens veiligheidsexperts moet de organisatie niet onderschat worden. Dit stond er bijvoorbeeld in een recent rapport van het Institute for the Study of War, een denktank uit Washington: "Al Qaida streeft een gefaseerde, graduele en verfijnde strategie na waarbij ze IS de aandacht laat trekken in - en aanvallen laten uitvoeren op - het westen, terwijl het bouwt aan een infrastructuur die grote winst in de toekomst en op de lange termijn ondersteunt en onderhoudt."

Al Qaida is altijd geduldiger geweest dan IS: ook de strategie van Bin Laden was gericht op de lange termijn. Hij hoopte dat zijn aanslagen de Amerikanen en het westen zouden demoraliseren en zij uiteindelijk hun steun voor seculiere Arabische regimes zouden opgeven, waardoor er een islamitisch kalifaat kon ontstaan. Wat betreft Islamitische Staat is de tijd van het kalifaat al gekomen, iets dat zeker aantrekkelijk is voor jonge, ongeduldige radicalen.

Dat dit niet per se in het voordeel van IS werkt, is te zien in Syrië, waar vrijwel alle aandacht uitgaat naar de strijd tegen IS, maar waar Al Nusra, dat gelieerd in aan Al Qaida, volgens experts een veel belangrijker speler is. "Het is de belangrijkste groepering in de strijd tegen het regime van Assad", zegt Lawrence Wright, auteur van een boek over Bin Laden en Al Qaida in een interview met het Amerikaanse NPR. "En in Jemen en andere plaatsen zijn er belangrijke partijen aangesloten bij Al Qaida. Ja, er is een concurrentiestrijd gaande met IS, maar ze zijn zeker niet kleiner geworden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234