Woensdag 01/04/2020

Na de dino's, de apen

De bioscoopuitbaters mogen zich al in de handen wrijven. Een maand voor de Belgische première maakt Planet of the Apes, regisseur Tim Burtons remake van de gelijknamige sciencefictionklassieker uit '68, in Amerika een blitzstart. Sinds de première van afgelopen vrijdag bracht de film al een kleine 70 miljoen dollar op (3,2 miljard frank). Mooi meegenomen: een cinefiele statisticus berekende op basis van tachtig belangrijke Amerikaanse recensies dat de film de op tien na beste van het jaar is.

Brussel / Eigen berichtgeving

Jeroen de Preter

Met onder meer Batman, Mars Attacks!, Beetlejuice en Ed Wood had regisseur Tim Burton al enkele aardige verkoopssuccesjes op zak, maar zijn nieuwste werkstuk, Planet of the Apes, lijkt goed op weg om een hele batterij verkoopsrecords te breken. Al twee dagen na de première van vorige vrijdag ging een eerste record voor de bijl. Met een recette van 69,6 miljoen dollar (3,2 miljard frank, 80 miljoen euro) is Planet of the Apes van alle films die ooit in juli begonnen te draaien de lucratiefste. Afgelopen vrijdag was er al 25 miljoen dollar in kas ('slechts' drie miljoen dollar minder dan de recordhouder: Star Wars episode I), nu al voert Planet of the Apes al met ruime voorsprong de Amerikaanse toptien aan.

Voor filmmaatschappij 20th Century Fox is dit onverhoopte grote succes niet meer of minder dan een herhaling van de geschiedenis. De huidige producer, Richard D. Zanuck, is dezelfde die 33 jaar geleden zijn fiat gaf om het boek van Pierre Boulle te verfilmen. Bepaald gerust was hij er toen niet op. Het uitgangspunt, een wereld waarin de apen de leiders zijn en de mensen hun onderdanen, vond hij op het eerste gezicht "te belachelijk voor woorden". Tot hij het script las, en de toenmalige producer Arthur P. Jacobs liet weten dat het "buitengewoon interessant materiaal" bevatte, "al zou ik niet onmiddellijk weten hoe je zoiets moet verfilmen. Goed mogelijk dat het publiek al na 30 seconden, schuddebuikend van het lachen, de zaal verlaat." Zanuck wilde pas het groene licht geven toen hij had gezien wat met make-up mogelijk is. "Ik wilde eerst nagaan of acteurs in apenpak een niet te belachelijk gezicht is", aldus de producer. Planet of the Apes is het op papier inderdaad niet echt veelbelovende verhaal van vier Amerikaanse astronauten die door een defect aan hun raket te pletter storten op een onbekende planeet, 320 lichtjaren van de onze. De enige vrouw aan boord overleeft de klap niet, de drie mannen, Dodge, Landon en hun leider Taylor (rol van Charlton Heston), zwerven een poos door de woestijn, tot ze een oase ontdekken. Daar maken ze onzacht kennis met de bewoners. De apenplaneet wordt bevolkt door drie primatensoorten: gorilla's, die in de film een soort leger vormen, orang-oetans, die de leidinggevende functies bekleden, en chimpansees, die vooral vrije beroepen uitoefenen. Dodge wordt bijna onmiddellijk vermoord en vervolgens tentoongesteld in het natuurhistorisch museum, en Landon wordt door de apen misbruikt als proefkonijn. Taylor belandt in het apenziekenhuis met een keelkwetsuur. Hij leert er dokter Zira en de archeoloog Cornelius kennen, twee chimpansees die hem in bescherming nemen.

Cornelius en Zira beseffen dat ze van de mens kunnen leren, en dat hij bovendien nogal wat met de aap gemeen heeft. Ze stuiten echter op het verzet van Zaius, als orang-oetan het hoogst geplaatst in de hiërarchie. Hij stelt dat de apenreligie een vriendschappelijke omgang met de mensensoort verbiedt. "Vroeger," stelt Zaius, "bestond er inderdaad een hoog ontwikkelde menselijke beschaving, die echter nooit ofte nimmer nog het daglicht mag aanschouwen. Als enig kind van de schepping doodt de mens uit plezier of voor de sport. De apenreligie leert dat de mens op vernietiging uit is. Zijn aanwezigheid betekent de dood van de anderen. Men moet hem dus opsluiten in kooien en hem neerschieten in het oerwoud."

De vrees dat het publiek de film weg zou lachen, bleek onterecht. Er zouden nog vier sequels en twee televisiereeksen volgen. Voor 20th Century Fox, dat aan het vijf jaar eerder uitgebrachte Cleopatra een enorme kater had overgehouden, betekende Planet of the Apes zelfs de redding. Opmerkelijk is dat de oorspronkelijke film, ondanks de soms bijzonder scherpe kritiek op onder meer Amerika's Vietnam-politiek en het racisme, erg goed scoorde bij families. De make-up, die de apen een erg sympathiek, soms zelfs schattig, uitzicht gaf, is daar allicht niet vreemd aan, en leverde de film een Oscar op.

Op make-up werd ook in de remake niet bespaard. Om zijn acteurs op apen te laten lijken, deed Burton een beroep op Rick Baker, een grimeur die eerder al werkte voor de Greystoke, een remake van Tarzan, en Gorillas in the Mist. Behalve Mark Wahlberg, die de menselijke hoofdrol Captain Leo Davidson speelt, moest zowat de hele cast, onder wie Paul Giamatti, Michael Clarck Duncan, Tim Roth en Helena Bonham Carter een apenpakje aantrekken. Elke acteerdag werd voorafgegaan door een grimeersessie van minstens drie uur. En daarmee was de kous nog niet af. Om het gedrag van een aap zo goed mogelijk te simuleren, werd ook een beroep gedaan op een apenschool onder leiding van voormalig Cirque du Soliel-performer Terry Notary. De nadruk lag daarbij niet zozeer op het na-apen. "Wij komen allemaal van de apen", aldus Burton. "Het was vooral zaak om de aap in de mens naar boven te halen."

Planet of the Apes draait vanaf 29 augustus ook in de Vlaamse bioscopen.

Regisseur Tim Burton: 'Het was vooral zaak om de aap in de mens naar boven te halen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234