Woensdag 12/08/2020

Bozar

Na bijna 30 jaar heeft Bozar eindelijk weer een orgel

De orgelkast van Victor Horta in de Grote Zaal Henry Le Boeuf in Bozar.Beeld Tim Dirven

Eindelijk is het orgel in de Henry Le Boeufzaal van Bozar weer meer dan een façade. Na bijna 30 jaar is het nieuwe instrument in de orgelkast van Victor Horta klaar. Een levenswerk van Bernard Foccroulle (63), die het woelige project in 1988 zelf opstartte.

Vijftien jaar was Bernard Foccroulle directeur van De Munt. Sinds 2007 vervult hij dezelfde functie bij het Festival international d'art lyrique in Aix-en-Provence. Maar het was als voorzitter van de Franstalige afdeling van Jeugd en Muziek dat hij aan het eind van de jaren 80 voorstelde om een nieuw orgel te bouwen in de bestaande art-deco orgelkast van Victor Horta, in de Henry Le Boeufzaal van Bozar.

Het originele orgel werd verwoest door een brand in 1967. “Ik heb er enkel het kleine neobarok orgel gekend, dat in de jaren 70 achter de bestaande façade werd geïnstalleerd”, vertelt Foccroulle. “Maar laten we eerlijk zijn, dat instrument had niets te maken met de gigantische orgelkast. Wat je hoorde, kwam niet overeen met wat je zag. Daarom pleitte ik voor een nieuw en groot instrument, dat wel door de hele zaal kan klinken.”

Accidents de parcours

Voor het ontwerp werd een internationale wedstrijd uitgeschreven. Uiteindelijk haalde de Luxemburgse orgelbouwer Georg Westenfelder in 1993 de opdracht binnen. Sindsdien werd het nieuwe orgel een running joke. Wegens verschillende accidents de parcours wordt de bouw keer op keer uitgesteld.

“Het waren voornamelijk externe factoren, zoals een lek in het dak waardoor er water druppelde op het instrument”, zegt Foccroulle. “Dat heeft bijvoorbeeld vier jaar aangesleept. Elke zomer werden er nieuwe werken uitgevoerd om het lek te dichten, maar de Regie der Gebouwen vond nooit een definitieve oplossing. Een jaar heeft het zelfs binnen geregend terwijl men nog bezig was met het repareren van het probleem van het jaar ervoor. Verschrikkelijk!”

Maar het orgel is nu eindelijk klaar. Of toch zo goed als. Tijdens de zomer werd het instrument ingespeeld. En elke organist kan nog altijd dagelijks feedback geven aan de orgelbouwer, die dan ’s nachts de nodige aanpassingen doet. Momenteel gaat dat vooral om een optimale stemming.

Bernard Foccroulle.Beeld Tim Dirven

Het is een zéér mooi instrument geworden, vindt Foccroulle. “Zoals het nu is, geeft het musici enorm veel plezier. Er zou nog wel een chamade-register in moeten komen, dat nog niet klaar is. Ook op elektronisch vlak zijn er recente ontwikkelingen die in het orgel geïmplementeerd kunnen worden. Als ook dat rond is, is dit instrument helemaal up-to-date. Een unicum in de wereld.”

Het nieuwe instrument zal z'n entree niet missen: met InORGuration krijgt het een voor de gelegenheid in het leven geroepen orgelfestival. Foccroulle heeft voor deze inhuldigingsweek een eigen stuk geschreven. “Het is dubbel spannend”, zegt hij. “Het blijft afwachten hoe alles zal lopen met het instrument. Daarnaast is een nieuwe compositie altijd spannend voor de musici die ermee aan de slag gaan. Ik ben er zelf erg blij mee, het klinkt beter dan ik twee jaar geleden - toen ik eraan begon - had verwacht.”

Bernard Foccroulle.Beeld Tim Dirven

Rockconcerten op orgel

Verder schreef ook Benoît Mernier nieuw werk voor het nagelnieuwe orgel. Zijn wereldcreatie mag het orgelfestival openen op 15 september. In de daaropvolgende week volgt nog een breed programma aan muziek op het pronkstuk.

“Er is een groot verschil tussen een kerk- en zaalorgel”, stelt Foccroulle. “De pijpen zijn hetzelfde, maar de akoestiek is totaal anders, duidelijker dan in een kathedraal. Bovendien geloof ik dat zo’n instrument ineen cultuurtempel kan verbreden, waarbij orgel kan gecombineerd worden met dans, theater of video. Er kunnen zelfs rockconcerten plaatsvinden met gebruik van het orgel, naast het bestaande repertoire.”

De orgelkast van Victor Horta in de Grote Zaal Henry Le Boeuf in Bozar.Beeld Tim Dirven

InORGuration, 15-22/9 in Bozar. Het concert ‘Des enfers au paradis’ van Bernard Foccroulle vindt plaats op 18/9. Meer info op bozar.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234