Donderdag 02/07/2020

Amnesty InternationalVrijlating

Na 12 jaar onterechte gevangenschap en foltering in Marokko komt Ali Aarrass vrij. Maar waar kan hij nu naartoe?

Deze foto van Ali Aarrass en zijn dochtertje dateert uit 2008. Beeld ??

Ali Aarrass, Belgisch boegbeeld van de anti-foltercampagne van Amnesty, verlaat in principe morgen zijn Marokkaanse cel. Eindelijk vrij, maar nu staat virus in de weg. Twaalf jaar zat de Molenbekenaar Ali Aarrass in de gevangenis in Marokko. Op grond van door foltering bekomen bekentenissen, zegt Amnesty International al sinds 2014. Morgen komt de man eindelijk vrij. In principe. ‘Vraag is hoe we hem in tijden van corona uit Marokko en weer thuis krijgen.’

“Ik blijf hier, en ik ga niet weg”, zegt zus Farida Aarrass, via WhatsApp vanuit de Spaanse enclave Melilla, waar haar vader woont. “Ik heb ook niet veel keuze. (lacht) Ali zat de afgelopen drie jaar in de gevangenis van Tiflet, nabij Rabat, een kleine vijfhonderd kilometer hier vandaan. Het oorspronkelijke idee was dat ik enkele dagen voor donderdag 2 april met z’n vrouw en z’n dochter naar daar zou gaan en hem opwachten aan de gevangenispoort, maar dat gaat dus niet. Dat ellendige virus. Wij geraken Marokko niet binnen en de vraag is hoe Ali uit Marokko kan weg geraken.”

De familie Aarrass kon de afgelopen jaren op geen enkele vorm van clementie of goodwill rekenen bij de Marokkaanse autoriteiten, en het zou een beetje miraculeus zijn als dat nu opeens wel het geval zou zijn. Dus kan Farida niet anders dan ernstig rekening houden met nog maar eens een worstcasescenario. Bijvoorbeeld: dat niemand de gevangenis van Tiflet nog in of uit mag.

“We zijn daarop voorbereid”, zegt Farida. “Maar we zijn nu hier, en we keren niet terug naar België zonder mijn broer.”

Buiten vervolging

Ali Aarrass (57) kwam in 2005 op de radar van de Spaanse onderzoeksrechter Baltasar Garzón toen die het onderzoek leidde naar de door Al Qaida opgeëiste bomaanslagen in het station van Madrid. Aarrass had telefonisch contact gehad met een contact van een van de verdachten. Aarrass baatte in die tijd een krantenwinkeltje uit langs de Gentsesteenweg in Molenbeek. “Hij had dagelijks contact met honderden mensen”, zegt zus Rachida.

Zijn telefoon werd een jaar lang afgeluisterd en dat leverde geen enkele indicatie op van betrokkenheid bij Al Qaida. Zijn naam bleef in Spanje wel op de lijst met op te sporen personen staan, en in november 2006 werd hij tijdens een toeristisch bezoek gearresteerd door de Spaanse politie.

“Hij kwam na vier dagen vrij”, zegt Rachida. “Het hele misverstand is daar al uitgeklaard, en onderzoeksrechter Garzón heeft mijn broer later formeel buiten vervolging gesteld.”

In 2008 wordt Aarrass opnieuw opgepakt in Spanje, dit keer op vraag van de Marokkaanse autoriteiten. Spanje levert hem uit, en daar begint de ellende pas echt. Hij wordt op 14 december 2010 onder luidkeels protest van mensenrechtenorganisaties in door Spanje uitgeleverd aan Marokko en korte tijd later veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf omdat hij bekende wapens te hebben geleverd aan een terreurgroep rond de ook al sinds 2008 gevangen en z’n onschuld uitschreeuwende Belg Abdelkhader Beliraj.

Beeld rv

Amnesty International

Mensenrechtenorganisaties zijn doorgaans terughoudend in stellingnames bij vermeende moslimterroristen. Ali Aarrass is de uitzondering die die regel bevestigt. Hij is sinds 2014 een van de gezichten van de wereldwijde anti-foltercampagne van Amnesty International, dat 216.000 handtekeneningen verzamelde met z’n eis tot vrijlating. De Werkgroep Arbitraire Detentie van de Verenigde Naties eist sinds 2013 de vrijlating van Aarrass “omdat zijn veroordeling enkel gebaseerd is op bekentenissen die door foltering zijn verkregen”.

Volgens Amnesty werd Aarrass na zijn uitlevering 12 dagen lang geïsoleerd in een geheim detentiecentrum van de Marokkaanse veiligheidsdiensten in Témara. Ali Aarrass zegt daar gefolterd te zijn met slagen op zijn voetzolen, elektrische schokken op zijn teelballen en langdurige ophanging aan zijn polsen.

Aarrass kreeg in 2012 het bezoek van Juan Mendez, de speciale rapporteur van de Verenigde Naties over Foltering, en een onafhankelijke forensische dokter. Zij bevestigden dat de fysieke sporen op zijn lichaam overeenkomen met de schetsen die hij daaromtrent uit de gevangenis liet smokkelen.

‘Keihard aangepakt’

“Er is ook het feit dat Ali’s bekentenissen in het Arabisch zijn afgelegd”, zegt zus Rachida. “Dat was hoogst bevreemdend, want mijn broer spreekt geen woord Arabisch. Hij is opgegroeid in Melilla, is op z’n vijftiende naar België verhuisd en beschouwt zich gewoon als Belg. Hij heeft z’n legerdienst in België gedaan, hij was ooit een succesvol bokser. Als er vroeger discussie was over politiek, dan was hij zo iemand die dingen zei als: ‘Allemaal charlatans.’ De hele zaak tegen hem, en ook die tegen Belliraj, berust op fantasie.”

Samen met Belliraj, een ACW-bediende uit Evergem, werden in 2008 vier Marokkaanse oppositieleiders en een journalist gearresteerd. Ook zij kregen de stempel van ‘topterrorist’ op hun voorhoofden en vlogen voor jaren de gevangenis in. In 2011 kregen de oppositieleiders en de journalist samen met 87 andere Marokkaanse gedetineerden opeens genade van koning Mohammed VI. Ze kwamen allemaal van de ene dag op de andere vrij en hervatten hun levens alsof er niks was gebeurd.

Rachida Aarrass: “Dan klamp je je daaraan vast. Denk je: zie je wel, het was allemaal één grote farce, zoals we altijd hebben geroepen. Intussen heb ik geleerd hoe Marokko functioneert. Geen enkele van die medeveroordeelden van Belliraj heeft ooit één interview gegeven, een brief geschreven of zelfs maar één keer de mond geopend om zich te beklagen over het feit dat ze toch wel een aantal jaren onschuldig in de gevangenis hebben gezeten. Zo werkt het nu eenmaal in Marokko.”

“Mijn broer is keihard aangepakt omdat hij als Belg reageerde op wat hem overkwam. Door van zich te laten horen, door brieven buiten te smokkelen en Amnesty aan te schrijven. De veiligheidsdiensten vinden dat ongehoord. Ze vinden het ongehoord dat iemand weigert een vooraf opgestelde bekentenis te ondertekenen. Als de Marokkaanse koning je genade schenkt, dan onderga je dat met de meest nederige dankbaarheid.”

Aarrass heeft de dubbele Belgisch-Marokkaanse nationaliteit. Met als supplementair nadeel dat de diverse ministers van Buitenlandse Zaken tussen 2008 en vandaag hem altijd zagen als een Marokkaanse burger, en dus een interne Marokkaanse aangelegenheid.

Corona

Ali Aarrass heeft morgen zijn 12 jaar gevangenisstraf letterlijk tot de laatste seconde uitgezeten. De laatste twee jaar bracht hij in een isolatiecel door, met recht op één telefoontje per week. Dat zou nu in zijn voordeel kunnen spelen, want in coronatijden kan het worden beschouwd als de meest voorbeeldige vorm van quarantaine.

Rachida: “Hij mocht geen bezoek ontvangen, hij mocht zelfs geen brief schrijven. Hij mocht met niemand spreken. Twee jaar lang. Dan lijkt de kans op een coronabesmetting toch eerder aan de kleine kant. Ik hoop écht dat ze hem deze keer gewoon laten gaan. Dat het hem nu eens één enkele keer mag meezitten.”

“Het voordeel van tien jaar campaignen is dat je op de duur overal wel mensen kent. Er is een vrouw die in Rabat woont en onze acties altijd heeft gesteund. Zij gaat hem opwachten aan de gevangenis. Van daaruit gaat hij naar de dokter voor een grondig medisch onderzoek. Zijn Belgisch paspoort ligt klaar op de ambassade in Rabat. Hoeft hij alleen maar te gaan ophalen. Daarna proberen we ’m tot aan de grensovergang in Melilla te krijgen. Hij moet daar voorbij twee grensposten. Nu heeft Marokko wel alle vliegverkeer verboden, maar we hebben al een paar Europeanen te voet de grens zien oversteken. Dus: vingers gekruist.”

“Wat hierna? Ali wil zo snel mogelijk naar België terugkeren. Van zodra er vluchten zijn, keren we allemaal terug. En als er één ding is waar Ali, en wij allemaal, intussen goed in zijn, dan is het geduld.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234