Woensdag 30/09/2020

N-VA versus cultuursector: oorlog of collaboratie?

De culturele sector kijkt met argwaan naar N-VA, zei actrice Marleen Merckx zondag in de studio's van VRT. Moet cultureel Antwerpen bang zijn van Bart? Ja, zeggen sommigen in het veld. Nee, zegt N-VA: 'Laat ons vooral met elkaar praten.'

'De N-VA wil Antwerpen profileren als dé cultuurstad van Vlaanderen." Weinigen van 't Stad zullen protesteren tegen die eerste zin uit het Antwerpse N-VA-programma voor cultuur. Het eerste concrete programmapunt zorgt wellicht al meer voor consternatie: "11 juli, de Vlaamse feestdag, moet zichtbaar gevierd worden. Het moet een feest zijn van de Vlaamse identiteit."

Sommigen in de sector zijn inderdaad niet bepaald gelukkig met de overwinning van De Wever en de zijnen. "Ik heb niks met een onafhankelijk Vlaanderen", foetert Paul Schyvens, directeur van de Roma. "Ik leef in de wereld. Ik geloof ook niet in dat nieuwe Vlaanderen dat Bart De Wever propageert. Tijd voor verandering? De verandering in Antwerpen is tien jaar geleden ingezet, dankzij Patrick Janssens."

Voor de verkiezingen heeft de Roma nog verkennende gesprekken gevoerd met alle partijen, zegt Schyvens. Ook met de N-VA was dat een goed gesprek. "Wij werken met erg weinig overheidsgeld, dus daar kan De Wever alleen maar tevreden mee zijn. Geen verkwanseling van subsidies bij ons", klinkt toch ietwat ironisch.

Bakfiets-Vlaming

Ook al heeft Schyvens op dit moment dus weinig om ongerust over te zijn, toch is de man behoorlijk argwanend over wat de toekomst brengt. "De N-VA heeft geen hoge pet op van de kunstensector, dat is al in veel interviews gebleken. Laat het me zo stellen: het is geen wederzijdse liefde tussen ons en hen."

Luk Van den Bosch, zakelijk leider van Toneelhuis, treedt hem bij. "Wat N-VA écht wil, is heel onduidelijk. Als ik het programma van de N-VA lees, dan kom ik amper iets tegen wat over kunst gaat. En dat maakt mij ongerust." Van den Bosch hoopt dus dat De Wever als nieuwe burgemeester vlug opheldering brengt in hoe de partij cultuur in Antwerpen concreet wil invullen. "En dan hoop ik dat het verder gaat dan uitspraken als: 'Het Echt Antwaarps Theater, die zouden in de Bourla moeten staan.' Met alle respect voor het Echt Antwaarps Theater."

Maar niet iedereen in de culturele sector is zo op zijn hoede. Er zijn er zelfs die vinden dat de Vlaams-nationalistische partij ook wel een punt heeft als het gaat over subsidiëring. Wim Vervoort bijvoorbeeld, directeur van Fameus, het voormalige Huis voor de Amateurkunsten. "Elke organisatie die in een stad of gemeente met overheidsmiddelen werkt, heeft de verantwoordelijkheid om dat geld goed te beheren en oog te hebben voor de stedelijke verankering. Sommige professionele gezelschappen missen die maatschappelijke verantwoordelijkheid."

De amateurkunsten krijgen een opvallende plaats in het N-VA-programma. "De districten besteden bijzondere aandacht aan de typische en traditionele Antwerpse verenigingen en amateurkunsten, zoals de fanfares, harmonieën, de amateurtoneelgezelschappen, schuttersgilden, rederijkerskamers, de gildestoet,...", zo klinkt het in punt 10. Wim Vervoort nuanceert: "De term 'amateurkunst' wordt vaak verkeerd begrepen. Het is meer dan fanfares en koren. Wij steunen ook individuele kunstenaars, losse collectiefjes, hiphoppende jongeren, beginnende rockbandjes en mannen die aan slam poetry doen."

Ook Patrick De Groote, directeur van Zomer van Antwerpen (ZvA), is niet bang voor wat komen gaat. Zelfs niet als zijn Zomer expliciet vermeld wordt in het N-VA-programma als het gaat over aandacht voor traditionele Antwerpse verenigingen en gildenfeesten. De Groote ziet er geen graten in: "Ach, amateurkunsten maken al heel lang deel uit van de Zomer."

Dat de zogenaamde bakfiets-Vlaming, die De Wever in het verleden wel eens door de mangel haalde, dan zijn weg niet meer zal vinden naar de Zomer, daarvoor vreest hij niet. "De blanke tweeverdiener maakt inderdaad deel uit van ons betalende publiek, maar de betalende voorstellingen maken vandaag nog hoogstens 30 procent uit van ons programma. Het grootste deel is gratis, en daar komen mensen met een heel ander profiel op af. Als we op Linkeroever op straat spelen, zie je daar veel jongeren en lokale bewoners die zelfs nog geen bakfiets van dichtbij hebben gezien."

Slechte lezing

Een culturele instelling moet in haar relatie met de politiek altijd op zoek gaan naar een gemeenschappelijke grond, zegt De Groote nog, en dat zal nu met de nieuwe ploeg niet anders zijn.

Iets wat de N-VA graag hoort. Bart Van Camp, woordvoerder voor de Antwerpse N-VA, vindt het jammer dat sommigen in de sector de partij nu al hebben afgebrand. "Cultuur is essentieel in ons verhaal als het over samenleven gaat. We hebben de kunstensector dus broodnodig, in al haar gedaantes, of het nu gaat om lage of hoge cultuur." Of N-VA het schepenambt van Cultuur werkelijk wil claimen, daar wil Van Camp uiteraard geen uitspraken over doen. "Maar we zullen zeker onze accenten leggen."

Dat de partij wordt afgerekend op programmapunten als die over 11 juli of de gildenfeesten, vindt Van Camp niet juist. "Dat zijn slechts enkele onderdelen van ons programma. Als je daar stopt met lezen, en onze twintig andere punten niet meer bekijkt, dan noem ik dat een slechte lezing."

Toegegeven, de N-VA is nog niet helemaal thuis in elke sector van het culturele veld, maar dat is logisch, zegt Van Camp nog. "Maar geef ons wel de kans om gesprekken aan te gaan, en treed ons tegemoet met een open vizier. Dat is toch waar de kunstensector prat op gaat?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234