Maandag 06/07/2020

Monarchie

N-VA: "Koning Filip legt de grondwet naast zich neer"

Koning Filip.Beeld BELGA

Hebben koning Filip en premier Charles Michel (MR) de grondwet naast zich neergelegd bij de regularisatie van het huwelijk van prins Amedeo? N-VA-kamerleden Hendrik Vuye en Veerle Wouters zeggen van wel, de premier spreekt over een "banaliteit".

In een opiniestuk op Knack.be argumenteren Vuye en Wouters dat koning Filip de grondwet naast zich neerlegt in het dossier rond de goedkeuring van het huwelijk van prins Amedeo, de oudste zoon van prinses Astrid en prins Lorenz. En dat kan niet, betogen zij. "Is Filip dan toch een koning met 'een missie'?"

Wat is er aan de hand?

Prins Amedeo trouwt op 5 juli 2014 - tijdens de politieke periode van lopende zaken onder ontslagnemend premier Elio Di Rupo (PS) met Elisabetta Rosboch von Wolkenstein. Een jaar later brengt het weekblad Story naar buiten dat Amedeo geen toestemming heeft gevraagd aan koning Filip en daardoor zijn recht op de troon verliest. Volgens sommige bronnen was dat bewust, maar dat wordt nergens bevestigd.

Artikel 85 van de grondwet zegt heel duidelijk dat elke nakomeling van koning Leopold I aan de koning toestemming moet vragen voor een huwelijk, wil hij zijn recht op de troon blijven behouden:

"De in het eerste lid bedoelde nakomeling die huwt zonder toestemming van de Koning (...) verliest zijn recht op de kroon."

Prins Amedeo en zijn echtgenote Elisabetta Rosboch von Wolkenstein worden gefeliciteerd door prinses Astrid, 5 juli 2014.Beeld BELGA

Uiteindelijk blijkt prins Amedeo toch toestemming te vragen aan koning Filip, en het koninklijk besluit daarover verschijnt op 24 november 2015 in het Staatsblad. De goedkeuring is gehandtekend door koning Filip, premier Michel en minister van Justitie Koen Geens (CD&V).

Maar dat kan niet zomaar, zeggen Vuye en Wouters nu. Zij wijzen op de laatste zin in artikel 85 van de grondwet:

"Hij kan echter in zijn recht worden hersteld door de Koning (...), doch alleen met instemming van beide Kamers."

"Hier knelt het schoentje", klinkt het bij de N-VA-Kamerleden, "want Kamer en Senaat hebben die toestemming niet gegeven. Het KB van 12 november 2015 is dan ook flagrant in strijd met de grondwet."

De twee stelden een parlementaire vraag aan premier Michel, maar zijn niet tevreden met zijn antwoord, dat ze "bijzonder kort en naast de kwestie vinden". Het antwoord luidt namelijk dat "bij koninklijk besluit van 12 november 2015 de Koning zijn instemming heeft betuigd met het huwelijk van Prins Amedeo. Deze instemming heeft uitwerking met ingang van 4 juli 2014."

"Het korte antwoord van de eerste minister op een parlementaire vraag over de monarchie is geen unicum. Het gebeurt wel meer dat ministers bijzonder kort van stof zijn wanneer het gaat over het koningshuis", zeggen de N-VA-Kamerleden nog.

Wie heeft er nu gelijk?

Het koninklijk besluit is in elk geval een mooi voorbeeld van juridische spitsvondigheid. De instemming met het huwelijk is volgens het kb, hoewel dat pas dateert van november 2015, geldig vanaf 4 juli 2014, een dag voor het huwelijk van Amedeo. Dus is de laatste zin uit artikel 85 van de grondwet helemaal niet van toepassing, zo is de redenering. De koning heeft 'op tijd' zijn toestemming gegeven, Amedeo is nooit "in zijn recht hersteld", aangezien hij het recht nooit verloren is, dus Kamer en Senaat moesten hun toestemming helemaal niet geven.

Het kabinet van de premier spreekt dan ook van een "banale" situatie, aangezien de politiek tijdens het huwelijk in lopende zaken onder ontslagnemend premier Di Rupo zat. Premier Michel, die wel de volheid van bevoegdheid heeft, heeft dus niets anders gedaan dan een situatie geregulariseerd, "die altijd al de toestemming van de koning had. Hij was trouwens ook fysiek aanwezig op het huwelijk in Italië", zo zegt zijn woordvoerder aan onze redactie.

Of de kwestie ooit een praktische uitwerking zal hebben, is uiteindelijk trouwens wel heel onwaarschijnlijk. Amedeo is nu opnieuw zesde in lijn voor de troonopvolging, na de vier kinderen van koning Filip en zijn moeder, prinses Astrid. "Maar dat Belgische koningen geen macht hebben, dat ze 'regeren, maar niet heersen', is een fabeltje", besluiten Vuye en Wouters. "Het hoort thuis in de Fabeltjeskrant."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234