Woensdag 18/05/2022

n Op je vijftiende droom je misschien meer dan op je dertigste maar daarom niet minder nuchter.

Er loopt een evenaar tussen Leefdaal en Leuven. Aan deze zijde is Tiffany (15) het meisje dat bij de les moet worden gehouden om goede punten te halen. Aan gene zijde is er de jonge vrouw die verdomd goed weet waar ze heen wil met haar leven. 'Ik wil bezig zijn met mensen. Ik wil helpen. Als verpleegster in het buitenland.'

Filip Rogiers / Foto Filip Claus

Journalist kijkt in de spiegel. Ken ik na een half jaar Tiffany? Eerlijk antwoord: nee, natuurlijk niet. In al die maanden heb ik hooguit twee keer een echt gesprek met haar gevoerd. Haar geobserveerd, dat wel. Thuis vooral, of daarbuiten, op een schoolfeestje, op een chirofuif, op een uitstapje. Vaak in familieverband. Wat u hier al die maanden zag, was vooral Tiffany in de spiegel van anderen. Tiffany en haar twee jongere broers, Tiffany en haar ouders. En Tiffany in mijn eigen spiegel, die van een 'professionele waarnemer'. Je haalt je onbewust prentjes voor de geest. Meisjes van vijftien, puberteit, adolescentie: zie in de bibliotheek rek zus plank zo. Maar als het over jongeren gaat, tout court, hebben waarnemende volwassenen allemaal een dode hoek: we zien ze éérst als kind van, als scholier, als aankomende volwassene, zelden als mens hier en nu.

Hoogste tijd dus voor een tête-à-tête met Tiffany. We hebben een afspraakje, zaterdagavond. We gaan samen eten in Leuven. Het is valentijnsweekend en we lopen voorbij etalages waar de jaarlijkse hartenepidemie is losgebroken. Je ziet jezelf tussen al die kitsch weerspiegeld in de winkelruit, bijna veertiger. Waar zul je het over hebben met dít meisje van vijftien? Ik heb geen lijstje op zak met vragen: hoeveel keer ga je uit per maand? Waar en met wie? Wat denk je van drugs? Van jongens? Vind je dat je genoeg inspraak krijgt op school en thuis? Die vragen stellen anderen, en beter (bezoek maar eens www.kliksons.be of www.jongereninformatie.be). Bovendien héb ik al die vragen wel al eens gesteld aan Tiffany in de voorbije zes maanden, om haar te toetsen aan de statistieken. Ik hou er eentje over: wie ben jij?

Valentijn!, zoemt het door mijn aanknopingspunt zoekend hoofd. "Dikke zoen, X", stond er in haar handpalm geschreven toen ze in september eens van school kwam. Prentje klaar: kalverliefdes, afspraakjes. Er was het verhaal van die jongen die, toen Tiffany twaalf was, op Valentijn met een cadeautje voor de deur stond. Schattig toch? Laat Tiffany nu maar eens spreken.

"Het laat me koud, al dat hartengedoe", zegt ze. "Het is zo commercieel, het heeft niets te betekenen. Vriendinnen zeggen dat ik dat alleen maar zeg omdat het bij mij niet lukt, omdat ik wanhopig ben. Ik sta erom bekend bij mijn vriendinnen, dat ik een 'moeilijke' ben. Het is tot nu toe niet al te best gegaan met mijn liefdesleven. Ik word niet snel verliefd. En de jongens voor wie ik het wel heel erg had, gingen altijd te snel weer weg." Dat het nog niet echt 'gelukt' is, heeft evenwel niets te maken met het geworstel met gevoelens of seksualiteit dat je dan zou vermoeden in een meisje van vijftien. Zíj legt de lat hoog omdat ze meent te weten wie ze is en wat ze verlangt. Op te veel oppervlakkigheid knapt ze af. Ouder wordend professioneel waarnemer zegt dan: "Flirts zijn dus niets voor jou." Maar ook dat is weer te snel gedacht, te categorisch.

Verder die spiegel door dan maar, de hartenrubriek voorbij. Je denkt dat ze daar zelf heel veel mee bezig zijn. Maar meer dan met 'wie' ze omgaan, nu of later, gaat het om het 'waarom'. Tiffany heeft een rijke, levendige liefde voor mens en wereld. En voor zichzelf ziet ze een samenhang in de fasen van haar leven die ook hier op deze plaats eerder al vrij oppervlakkig werden geduid. Dat ze vorige zomer overschakelde van kunst naar sociale en technische wetenschappen, bijvoorbeeld. Hier stond te lezen dat dat eerder een 'onkeuze' dan een keuze was, dat het kwam omdat ze in kunst problemen had met enkele leerkrachten en zij met haar. En dat ze vervolgens met lange tanden chemie en biologie moest inhalen. Dat er een pover rapport kwam op het einde van het eerste trimester. En dat ze wisselvallig is. "De ene keer is het kinderverzorgster, de andere keer verpleegster in het buitenland", zei haar moeder eens. "Maar ze heeft daar altijd een te rooskleurig beeld van." En dat het wel normaal is voor die leeftijd, zeker?

Tiffany glimlacht. Op je vijftiende droom je misschien meer dan op je dertigste maar daarom niet minder nuchter. Wie vijftien is in 2005, is meer van deze wereld dan wie vijftien was in 1981. Tiffany, dochter uit een heel eenvoudig gezin, top noch flop op school, is een meerwaardezoeker. Haar verhaal. "Ik wil bezig zijn met mensen. Ik wil helpen. Dat heb ik altijd al gewild en dat is het afgelopen jaar alleen maar toegenomen. Ik wil verpleegster worden in het buitenland, ja. In Zuid-Amerika of Azië, de continenten die mij het meeste boeien omdat ik ze het beste ken. Dat is al van in de lagere school zo. Als ik een spreekbeurt moest houden, ging het altijd over Equador. Mijn oudere broer had een vriend die uit dat land kwam, geadopteerd door buren van ons. Vandaag zitten er in mijn klas ook twee meisjes uit Zuid-Amerika."

"De mensen zijn daar mooi, de kunst ook. Ik heb graag kunst gevolgd, maar het smaakte naar meer. Je wilt meer weten over mensen en culturen. Dus dat maakte mij wel nieuwsgiering naar sociale en technische wetenschappen. Als ik verpleegster wil worden, zit ik nu beter op mijn plek dan in de kunst, al deed ik dat heel graag. Ik wist dat het eerste trimester taai zou zijn, want ik moest chemie en biologie inhalen. En leren is niet mijn sterkste kant. Maar het zijn ook vakken die ik nodig heb als ik verpleegster wil worden. Nu is er ook een vak maatschappelijke en sociale vorming. Dat gaat over de fasen in een mensenleven."

Buiten de klas wordt zoiets nog interessanter. Zoals die keer dat ze een bejaardentehuis gingen bezoeken, of vorige maand, toen ze op de zestigste verjaardag van de holocaust afstapten in de Antwerpse jodenbuurt. Ogen open. "Ik kende dat niet. Wat mij verraste, is dat ze moderner zijn dan ik dacht. In de synagoge zitten mannen en vrouwen wel apart, maar ze mogen van hun godsdienst wel scheiden. Ze geloven dat God perfect is en dat de mens dus veel moet worden vergeven. Dus oordelen ze mild. Mooi hé?" Dat is in de islam anders, zeg ik. "Ja, maar ook in het katholicisme", corrigeert ze. "Toch ook nog niet zo lang geleden."

Haar vriendin Ciska komt erbij zitten, ze gaan straks naar de film. Ciska is in de kunst gebleven. We hebben het over Beaufort, de kunstmanifestatie aan de kust die ze vorige zomer bezochten, en over Karel Appel, Pierre Alechinsky en Salvador Dalí. En de kwaliteit van de garnaalkroketten. Ze praat over de indianen en hun verbondenheid met de grond. Wij weten niet meer wat we eten, wij zien het dier niet meer in het stuk vlees in piepschuim in het winkelrek. "Daarom ben ik ook een tijdje vegetariër geweest." Ze vertelt over vogels. "Het enige dier dat hemel en aarde verbindt."

In juli gaat Tiffany op trektocht in Noorwegen. Haar tweede buitenlandse reis. In augustus, ze is dan zestien, hoopt ze op een vakantiejob. "Het liefst in de speelpleinwerking, daar kan ik met mensen werken. Maar dat betaalt niet zo goed. Dus zal het eerder Carrefour worden."

Als ik 's avonds mezelf opnieuw in de hartjesetalage zie passeren, weet ik weer dat professionele waarnemers soms verdomd domme vragen kunnen stellen. Soms glimlachen ze je gewoon van je sokken, met al je zogenaamde volwassen wijsheden. Ze weten dat jij denkt dat je ze meent te kennen. Ze verwachten jouw vragen en de antwoorden die jij verwacht. En dan glimlachen ze. En vragen zich misschien af of journalisten ooit wel eens gewoon praten?

Zes maanden heb ik Tiffany domme vragen gesteld, om haar te toetsen aan de statistieken. Ik hou er eentje over: wie ben jij?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234