Donderdag 05/08/2021

n NTGent opent met eenzijdige 'De asielzoeker' HHH

Chemie tussen Opbrouck en De Brauw lijdt onder trage tempo en eendimensionale uitwerking van nevenpersonages

De wereld is een luchtmatras

Gent

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

De wereld is een toverbal, geen mens weet hoe het worden zal. Bij Simons' De asielzoeker is de wereld een luchtmatras met daarop een satellietfoto van Gent geprint. Op de matras, die heel het podium bedekt, houden Wim Opbrouck en Elsie de Brauw elkaar in evenwicht. Deinend als twee vogels op een telefoondraad. Ze fluiten, piepen, kirren en poetsen hun veren.

Het decor van Bert Neumann illustreert het hoofdpersonage Beck: een man die vanuit vogelperspectief de wereld analyseert en elke illusie, elk luchtkasteel wil doorprikken. Tot hij beseft dat zonder illusies leven ook geen leven is. De asielzoeker, een bewerking van de gelijknamige roman waarmee Arnon Grunberg vorig jaar de AKO-literatuurprijs won, is Johan Simons' eerste voorstelling als leider en regisseur van NTGent. Het vernieuwde stadstheater wil een plek in de stad zijn en een kijk op die wereld bieden. Met De asielzoeker lijkt dat in eerste instantie een vrij pessimistische visie.

Beck (Wim Opbrouck) was vroeger schrijver maar is nu vertaler van gebruiksaanwijzingen zodat zelfs die nuttigheid zich buiten hem om voltrekt als was hij water dat geleidt. Zijn vrouw Vogel (Elsie de Brauw) is biologe en terminaal ziek. De lichamelijke liefde kennen ze niet (meer), haar serum is het aardbeiensap dat hij dagelijks voor haar perst. Ook wanneer zij in haar neiging tot zelfopofferend idealisme à la limite een asielzoeker (Servé Hermans) trouwt en met een gehandicapte (Aus Greidanus Jr.) vrijt. Beck neemt genoegen met een slaapplek onder de kapstok.

Niettegenstaande Becks bittere visie op de maatschappij focust Simons op dat sprankeltje licht: het begrip tussen Beck en Vogel. Die liefde neemt in Grunbergs roman soms de allure aan van een nieuwsoortige hoofsheid die emotionele en intellectuele genoegdoening schaft. Maar Simons ensceneert dat idee met dubbelzinnigheid. Wanneer zijn Beck de naakte vrijende lichamen van zijn vrouw en de asielzoeker met kleren bedekt of het kwijl afveegt van de mond van de gehandicapte getuigt dat tegelijk van zorgzaamheid en de drang om de schone schijn op te houden. Het is evenmin toevallig dat - net na die momenten van fysiek de liefde bedrijven - de acteurs een moment van samenzang inlassen alsof het uiteindelijk toch het lichaam is dat bindt. Samenzang waaruit overigens blijkt dat Opbrouck over een bijzonder mooie contratenorstem beschikt.

Simons neemt wel vaker een roman als basis voor zijn stukken omdat, in tegenstelling tot een toneeltekst die enkel het topje van de ijsberg laat zien, een roman de volledige berg toont. Deze theaterversie van De asielzoeker puurt daar zeker een meerwaarde uit door beide genres door elkaar te gebruiken. Een bijzonder mooie scène is diegene waarin Beck Vogel aait en zij haar neus tegen hem aanduwt als een aanhankelijke hond. Het is onduidelijk wie liefkoost en wie geliefkoosd wordt. Ze volgen elkaars bewegingen, moeten elkaar volgen op dat luchtbed en zo doen ook hun woorden: zij vertelt over hem, hij herhaalt haar woorden als wil hij haar ook daarin helpen dragen. 'Ik zal uw steun en toeverlaat zijn' toont zich hier in woord en daad.

Na de bijzonder aangrijpende en visueel sterke sterfscène krijgt het stuk een meer politieke lading wanneer blijkt dat een oud verhaal van Beck de inspiratiebron was voor een recente bomaanslag. De door Beck zo gewraakte illusie valt samen met de realiteit. Het licht schakelt naar felwit: Opbrouck zit op de rand van het podium en niet langer op de matras.

De chemie in het spel tussen Opbrouck en De Brauw lijdt soms onder het trage tempo maar ook onder de eendimensionale uitwerking van de nevenpersonages. Simons' asielzoeker, belichaamd door Servé Hermans, dwaalt over het podium als een schim en blijft als vreemde niet-westerse entiteit helaas veel kleurlozer dan in Grunbergs roman. Aus Greidanus Jr. fungeert als de interactieve link tussen zaal en bühne door nogal simplistisch als man-met-de pet de rol van commentator op zich te nemen.

Simons heeft in De asielzoeker vooral op de kleine relatie gefocust maar slaagt er minder goed in om ook het grote verhaal helder en fris te brengen. Net zoals de matras voor veel toeschouwers gewoon een groot luchtbed was, want wie niet wist dat er een satellietfoto van Gent op stond, kwam dat ook niet te weten.

De Asielzoeker: tot 10 november in NTGent. Daarna tot eind december op tournee in Vlaanderen en Nederland. Info:www.ntgent.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234