Woensdag 02/12/2020

Mythen spelen om te overleven

theater

wereldpremière van 'donde mas duele' op holland festival

Het gaat de Argentijnse theatermakers blijkbaar voor de wind. Niet zozeer in eigen land, maar wel in het Europese festivalcircuit. Een dikke maand nadat het KunstenFESTIVALdesArts met Daniel Veronese, Alejandro Tantanian, Beatriz Catani en Frederico León al vier boeiende stemmen uit Argentinië voorstelde, stonden ook op het Holland Festival twee voorstellingen uit Buenos Aires. Een daarvan is Donde Mas Duele van Sportivo Teatral, dat volgend jaar ook bij ons te zien zal zijn.

Amsterdam

Van onze medewerker ter plaatse

Wouter Hillaert

Het gezelschap werd in 1981 opgericht door acteur-regisseur Ricardo Bartís en maakt sindsdien met een minimum aan financiële middelen 'surrealistisch theater tegen de sociale ellende van alledag'. Bartís' nieuwste voorstelling past volledig in het plaatje. Alleen al het decor zegt alles. Binnen een intiem, bijna claustrofobisch kijkkast-geheel toont zich op de voorgrond een rommelig keukentje. Het houdt het midden tussen een armtierig hok in een krottenwijk en een expressionistisch laboratorium. Het is een proefkamer die met rode toneelgordijnen voortdurend opengeschoven en verdiept wordt.

Zo openbaart zich op de achtergrond een doodgewoon koertje met allerlei palmplanten. Van achteren naar voren zie je hoe een herkenbare Argentijnse werkelijkheid door de coulissen van het dagelijkse leven getheatraliseerd wordt tot een donkere en irreële binnenkamer. Een overhoop gehaalde droompsychologie.

Protagonisten van dit poor theatre zijn de drie zussen Haydee, Nenucha en Bettina. Ze ensceneren doorlopend vreemde riten rond de mythische figuur van Don Juan. Ze paraderen in zeventiende-eeuwse pruiken en studeren allerlei historische stukken tekst in. Of ze draaien vergeelde toneelreplieken door een maalmachine, die er een vreemd sap van maakt. Het serum dient als levengevend vocht voor het zakje van Reynaldo, een impotente oude tuinman op wie de zussen de rol van Don Juan projecteren. Hij is louter object geworden. Het zijn deze keer de vrouwen die het literaire woord voeren. Ze spelen en fantaseren om te overleven, in een noodzakelijke therapie tegen hun vurige seksuele verlangens.

Als theater-in-het-theater is deze Donde Mas Duele (ofwel: 'Waar het het meeste pijn doet') dan ook fascinerend. Heden en verleden, spel en mythe, illusie en werkelijkheid gaan onnavolgbaar in elkaar op. Je begrijpt het lang niet allemaal, maar een handvol beelden zijn erg sterk. Uit Nenucha's schoot komt met een griezelige tang de gouden draad van Ariadne te voorschijn en op het eind wordt Don Juans tragische dood-door-de-bliksem plechtig heropgevoerd. Je zit met open mond te kijken. Af en toe dan toch. Want net als in het erg vergelijkbare Ojos de Ciervo Rumanos van Beatriz Catani is de surrealistische vruchtbaarheidsmythologie vaak zo uitgesponnen dat de draad wel eens zoek raakt. De zwakte en de sterkte van Donde Mas Duele is dat het exotisch aandoet. Het is anders. De speelstijl rust op een uitgesproken veruitwendiging in mimiek van de achterliggende gevoelens. De onderliggende sfeer is die van een theatercultuur die bij zijn eigen publiek nog tot een collectieve gevoelsontlading kan leiden. Het is theater omdat het moet. Theater als tegengif. Dat resulteert, zelfs voor een Europese blik, in een bevreemdende melancholie. Ga deze rite in februari in deSingel alleszins zien.

recensie

WAT: Donde Mas Duele WIE: Sportivo Tetral in een regie van Ricardo Bartís WANNEER EN WAAR: van 18 tot 22 februari 2004 in deSingel, Antwerpen ONS OORDEEL: De zwakte en de sterkte van deze theater-rite is dat de associaties alle kanten uit schieten.

Illusie en werkelijkheid gaan onnavolgbaar in elkaar op

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234