Donderdag 29/07/2021

Mythen en legenden, pixels en algoritmes

Mythen, legenden, sagen: het zijn verre van bestofte verhalen. Ze worden haast dagelijks heruitgevonden of opnieuw verteld in een eindeloze lijst aan videogames. Voor de makers van computerspelen is het een bron vanonuitputtelijke inspiratie, voor de klassieke oerverhalen betekent het een nieuw leven, voor de speler eindelijk de kans om een rol te spelen in de grote avonturen van de mensheid.

Peter Mijlemans

Op hetzelfde ogenblik barstte in een andere uithoek van Jadame bij het ontstaan van de watertoegang een enorme watervloed los. Een hele vallei werd verzwolgen door een vloedgolf, die een nederzetting van Minotaurs verdronk in een meer van water. (...) Een van hun belangrijkste vestigingen lag voor eeuwig verzonken in een nieuwe binnenzee. (...) Een lang vergeten voorspelling van de Dark Elves verhaalde over een cyclus van het universum, een eindeloze kringloop van gebeurtenissen waarin de wereld wordt geschapen, verwoest en opnieuw geschapen volgens de grillen van de elementaire krachten van orde en chaos."

Het is maar een greep uit het behoorlijk complexe handboek van Might and Magic VIII Day of The Destroyer, een videogame dat onlangs op de markt kwam. Een paar zinnen volstaan om duidelijk te maken hoe een groot aantal van de makers van videogames verzot is op mythen en legenden. Might and Magic put met de trollen uit Noorse sagen, met de vloedgolf uit de Griekse mythen, sleurt de Minotaurus erbij, verwijst meteen nog even naar het verzonken land Atlantis, keert terug naar de basiselementen van vuur, water, aarde en lucht en voegt - zoals meestal trouwens - uit nobele bewondering een streep Tolkien toe.

Bij Severance, Blade of Darkness, een actie- avonturenspel, leert de handleiding waar de vier helden worden voorgesteld: "De oudste Dabaghiyeh kreeg in zijn dromen een angstaanjagend visioen. Volgens dat visioen moet een uitverkoren krijger naar de heilige steen der voorvaderen worden gezonden. De uitverkorene moet als dit mogelijk is, de hulp van de verre voorvaderen inroepen." Naast sprekende stenen wemelt het hier van dwergen, spelen sjamanen een rol, worden queestes opgezet naar verzonken bibliotheken vol wijze boeken, en gouden steden verborgen in de jungle. Mythen en legenden als het heidendom tot de conquistadores.

En nog eentje: "Hij zal de schaduw zijn die voor de zon schuift, de brenger van plagen, zijn toorn zal rijken verslinden en nimmer verdwijnen. Een oude Egyptische legende vertelt hoe de slechte god Seth om de tuin werd geleid en werd opgesloten in een geheime tombe, en waarschuwt dat hij op een dag terug zal keren op zoek naar wraak. Terwijl ze op onderzoek is in Egypte, ontdekt Lara Croft de verborgen tombe. Onbewust bevrijdt ze het oude kwaad", leest het scenario van 'De Laatste Onthulling' van de immens populaire actiereeks Tomb Raider over het virtuele equivalent van Indiana Jones. In de hele reeks, die nu al vijf afleveringen aansleept, draait de actie in deze derdepersoonsshooter om het blootleggen van archeologische geheimen, vaak verborgen schatten in legendarische tempels de globe rond. Zelfs Donald Duck Qu@ck Att@ck, een platformspelletje voor jongere spelers, zoekt de actie in piramides en laat de legendes over vampiers en dergelijke meer op de spelertjes los. Mythen en legenden zijn een bron van inspiratie voor alle bedenkers van videogames, hebben de populariteit ervan flink de hoogte ingejaagd en zijn net als oorlog, sciencefiction en sport een belangrijke voedingsbron voor de ellenlange lijst titels, die a rato van enkele spelen per week worden bedacht. Dan vergeten we nog even de zuivere computervertalingen van de bekendste mythen en legenden, zoals 'Het raadsel van Atlantis', 'Odysseus' en 'Egypt 1027 BC'.

Vooral in de RPG's, role playing games of rollenspelen, viert de mythische wereld hoogtij. Het hierboven vermelde Might and Magic bijvoorbeeld is er daar eentje van. Het uitgangspunt is telkens hetzelfde: de speler kruipt in de huid van ofwel (een van) de held(en) ofwel van een verteller en begeeft zich vaak gewapend met toverspreuken en magische dranken in een mysterieuze wereld. Het rollenspel poogt op alle mogelijke manieren de realiteit tot leven te laten komen in een fantasiewereld. De personen kunnen communiceren, uiten gevoelens, zijn zowel fysiek als psychisch kwetsbaar en hebben persoonlijke talenten en vaardigheden, die ze moeten leren gebruiken. RPG's staan bekend als moeilijke games en hebben van het hele game van de simpele platformspelen tot de tactische spelen, veruit de meest fanatieke aanhang.

In de zuiverste vorm - de enige zeggen de puristen - is het RPG-spel een kaartspel, waar met kaarten, dobbelstenen, pen en papier een queeste wordt ondernomen. Het populairste heet weliswaar Magic, maar het allereerste was Dungeons and Dragons (uitgebracht in '74) dat schatplichtig was aan de fantasy-wereld die Tolkien met In de Ban van de Ring schiep. Vooral aan de Amerikaanse colleges werd het stuk gespeeld. D&D was het begin van een heel lange rij RPG-kaartspelen, die op de een of andere manier verwezen naar antieke, middeleeuwse of romantische legenden. Na D&D dook bijvoorbeeld Vampire: The Masquerade op of Ragnarok. Het is geen toeval dat al die titels ondertussen in een virtueel 3D-decor op de pc speelbaar zijn. Dat voor dat soort games telkens geput wordt uit de fantasiewereld van heden of verleden heeft er veel, zo niet alles, mee te maken dat een virtueel personage spelen in een realistische wereld zowat het saaiste is wat er bestaat. Het enige game totnogtoe dat niet in de mythische sfeer vlucht - ontsnappen in een virtueel avontuur is net de bedoeling - is de huidige hit The Sims. Daarin worden personages in een doorsnee Amerikaanse nieuwbouwwijk geportretteerd, waarbij de cruciale maneuvers zoals het lanceren van een vloek en het gebruiken van de hamer van Thor, hun equivalent vinden in handen wassen na toiletbezoek en op tijd eten. Het vechten met draken en magiërs en het vluchten voor vertoornde goden is er vervangen door het verzorgen van de hamster, op tijd op het werk komen en zien dat als je avances maakt naar een andere speler, je dat met de juiste timing doet. The Sims is dan ook absoluut een heel populair en hilarisch buitenbeentje. De RPG-games bieden de gedroomde cliënteel aan zowel softwareontwikkelaars als hardwareproducenten, zoals Sony Playstation en binnenkort met de X-Box ook Microsoft, om definitief de status van kinderspel te ontgroeien. RPG's worden meestal gespeeld door een publiek tussen de 15 en 35, dat er behoorlijk wat centen voor overheeft om op haar pc de nieuwste heldentochten aan te vatten. De volbloed RPG's vergen trouwens veel concentratie, inzicht en geduld van de speler: de handleidingen zijn vaak centimeters dik en bulken van de speciale commando's die ingestudeerd moeten worden.

Dat de RPG de hardcore spelers ontgroeid is en een van de belangrijkste spelers op de lucratieve gamesmarkt is geworden, blijkt ook uit het feit dat steeds meer vereenvoudigde rollenspelen worden gelanceerd voor consoles, zoals PS One en PS2 en Nintendo 64. Vroeger werden RPG's gespeeld door computernerds, op hun slaapkamertje gekluisterd aan hun pc, tegenwoordig worden ze gedraaid in de woonkamer op televisie. Er bestaan zelfs gesimplificeerde versies, die mikken op de jongere spelers zoals 'The legend of Dragoon'. Het is dan ook geen toeval dat The Legend of Zelda het paradepaardje voor Nintendo 64, een uitgekiende RPG-variant gebaseerd op middeleeuwse mythen, de best verkochte titel is voor Nintendo 64. Of dat Final Fantasy, een Japans epos waarin allerhande mythes geprojecteerd worden op een futuristische wereld, aan de negende aflevering toe is, de voltreffer van Playstation is en zo populair werd, dat er weldra een filmversie in de bioscoop draait. Om de impact van de oude verhalen op het hedendaags home-enterainment nog duidelijker te stellen: het meest verkochte game ter wereld is Myst, een tactisch spel dat een moderne mythische wereld uitbouwt, maar bulkt van de flarden sagen en legenden uit het verleden. Een behoorlijke prestatie voor bestofte oerverhalen om een van de belangrijkste motors te zijn van een markt die in Amerika wat kassa, kassa betreft die van de filmindustrie heeft overtroffen. Wereldwijd werd de financiële waarde van de markt van videogames vorig jaar geschat op een slordige veertig miljard dollar.

Het vluchten in de geschiedenis en de oerverhalen van de mensheid om stof te vinden om weer eens een avontuurlijk game te verzinnen, brengt de speler naast ontspanning ook vaak wat bij. Hoewel de software in de meeste gevallen niet ontwikkeld wordt om educatief te zijn, maar om zoveel mogelijk te verkopen, kan het wel een bron van kennis zijn. De meeste games die verwijzen naar historische gebeurtenissen of mythen en legenden - niet in het minst de RPG's - zijn meer dan behoorlijk gedocumenteerd. Om ook eens wat goeds te vertellen over adolescenten en videogames - meestal gaat het alleen over de agressiviteit die de spelen opwekken - liet Playstation over Medievil 2, een platformspel over een ridder die uit de dood wordt gewekt in Victoriaans Engeland, een onderzoek uitvoeren. Bleek dat de jonge spelers veel meer geschiedkundige feiten onthielden verwerkt in het game dan uit de allerbeste geschiedenisles. Het videogame kan dan ook een hedendaags platform zijn om de oude verhalen visueel over te leveren. De mogelijkheid om interactief in de virtuele mythen en legenden te stappen, maakt de betrokkenheid er alleen maar groter op. Sommige ontwikkelaars gewagen zelfs van een roeping. Het klinkt alvast zo bij de makers van De legende van de profeet en de moordenaar: "Het maken van videospelen is een mooi beroep. Het tot leven wekken van een personage, hem een stem, een vorm en kleur geven, dromen maken van pixels en algoritmes, is een groot avontuur. Onze generatie heeft een nieuw middel ontdekt om onze verbeelding mee vorm te geven en zelfs als we alles afleiden uit de onsterfelijke geschiedenislessen en archetypen van de mensheid, hebben wij nu het voorrecht die opnieuw 'tot leven te wekken'. De interactieve werelden die we scheppen bevinden zich op een kruising tussen het mogelijke en het spektakel: je bent tegelijkertijd de toeschouwer en de held."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234