Zondag 13/06/2021

Muziek

Muziek waar de wereld pas morgen klaar voor is

Arca kiest volop voor vernieuwing. 'Xen' lijkt wel van een andere planeet te komen. Beeld Daniel Sannwald
Arca kiest volop voor vernieuwing. 'Xen' lijkt wel van een andere planeet te komen.Beeld Daniel Sannwald

Een nieuwe ster fonkelt aan het muziekfirmament: hiphopproducer Arca. De steile opgang van de Venezolaanse vernieuwer blijkt een zegen voor de hele muziekindustrie.

Arca's bio leest als de perfecte startersgids voor aspirerende producers: hij werd geboren in een exotisch land - Venezuela dus - maar woont nu in Londen en bracht zijn eerste ep's uit bij een label uit Brooklyn (UNO), waar hij ook studeerde. Hij trad al op in het MoMA van Queens, was een van de breinen achter 'Yeezus' van Kanye West, en werkt momenteel volop aan de nieuwe van Björk. Daarnaast was hij betrokken bij de opkomst van een andere opvallende nieuwkomer dit jaar, FKA twigs - onder andere het nummer 'Water Me' uit EP2 draagt zijn stempel. Maar het zal met zijn eigen debuut zijn dat Arca voor het eerst écht stof doet opwaaien - misschien niet bij de casual luisteraar, maar alleszins bij de avontuurlijke liefhebber én hopelijk ook bij collega-muzikanten. 'Xen' is niet zozeer anders als wel van een andere planeet.

De releases die Arca voordien uitbracht - de ep's 'Stretch 1' en 'Stretch 2', de mixtape '&&&&&' - waren nog vaagweg te klasseren binnen hiphop en r&b, of toch de gedementeerde versie van die genres. Op 'Xen' trekt hij resoluut de kaart van de experimentele elektronica, wat bij monde van een muziekjournalist zoveel wil zeggen als: dat we het begot niet weten. Chique referenties zijn: de ruisende synthesizers van Daniel Lopatin, de overstuurde multimediageluiden van James Ferraro, de industrial klanken van Crystal Castles. Of plastischer: stel dat een computer terminaal crasht terwijl er een Aphex Twin-nummer op staat en de verwarmingspijpen op de achtergrond hun ongenoegen laten blijken, dan kom je in de buurt van Xens krakende sound. Maar meer dan dat alles klinkt Arca, net als FKA twigs, als muziek van nú. Het is muziek waar de wereld vandaag maar klaar voor is, of misschien morgen pas: "Ik wil geen muziek maken die van het eerste moment catchy is. Je moet mijn muziek niet passief opnemen, maar je moet ze langzaam onder je huid laten kruipen."

Switch

Het leuke is dat zulke gevaarlijke, spannende, nieuwe geluiden niet alleen hun weg naar het internet, maar ook naar de mainstream vinden. Er lijkt met Arca - en collega's Hudson Mohawke, Evian Christ, Clams Casino en Devonté Hynes - eindelijk opvolging gekomen voor de producers die opkwamen in de jaren 90: Timbaland, The Neptunes en Rick Rubin. Die laatsten bepaalden met acts als Aaliyah, Run DMC en Justin Timberlake het gezicht van de hiphop en r&b in de nineties en vroege nillies. Het zijn die producties, overigens, die Arca in zijn Venezolaanse jeugdjaren inspireerden.

Grappig dus dat er nu een soort switch gebeurt: Timbaland en co. zijn geenszins uitgespeeld, maar volgen steeds meer het voorbeeld van hun jongere collega's. Albums van Beyoncé of Rihanna zijn te groot om te maken met een jonge producer die niemand kent - daarvoor heb je Timbaland nog altijd nodig - maar de sound die wordt nagestreefd is wel degelijk die van de underground, of toch die van de hipste regionen van het internet, in een poging om de zeitgeist telkens zo goed mogelijk te vatten. 'Haunted' van Beyoncé werd gebaseerd op werk van Aphex Twin (de grootste inspiratie van Arca), voor 'Jump' werkte Rihanna samen met Skrillex.

Sterren die nu opkomen, zoals Tinashe, danken hun succes vaak aan de kwaliteit van hun producties: dat Tinashes debuut 'Aquarius' zo goed werkte, kwam voor het grootste deel door de productie van Clams Casino, die ook A$AP Rocky's werk kleurt, en Devonté Hynes, ook bekend als r&b-goeroe Blood Orange. Er wordt in het genre niet (langer) gestreefd naar een generische hitsound, maar het gevaarlijke, het dissonante wordt vaak doelbewust opgezocht, met nog steeds commercieel succesvolle, maar vaak ook vooruitstrevende, futuristische muziek als resultaat.

Visionair

Het beste voorbeeld van de perfecte visionaire mainstreamplaat is 'Yeezus' van Kanye West. Hij contacteerde gasten die niemand kende, zoals Evian Christ en Arca, en matig bekende maar wel al invloedrijke talenten zoals Hudson Mohawke en Gesaffelstein, en zei ze: "Geef mij het zwaarste, meest experimentele en weirdste dat je hebt." Het resultaat ging zeker niet de geschiedenis in als Kanyes succesvolste plaat, maar introduceerde wel veel mensen met een nieuw soort muziek en stond in vrijwel elk eindejaarslijstje. Mensen die continu op zoek zijn naar vernieuwing, naar diepgang en avontuur in hun muziek (of dat hopen we toch) zagen er bijna uniform een meesterwerk in. Kanye zelf is een genie, maar hoe getalenteerd hij ook is als producer, zonder die jonge gasten was 'Yeezus' er nooit gekomen.

Het zijn dus mooie tijden om muziekliefhebber te zijn. Ligt het nu aan het internet, Soundcloud en Facebook? Allicht wel. Acts die jaren geleden als moeilijk, obscuur en onbeluisterbaar zouden worden bestempeld - en zo bij voorbaat verbannen werden naar de marge - vinden nu niet alleen ingang bij een tamelijk groot publiek, maar ook bij de artiesten die bepalen waar de mensen naar luisteren, zoals Kanye. Er ontstaat zo een soort ripple effect waarbij vernieuwende muziek die zonder compromissen of marketingmodel in elkaar werd gebokst, toch een invloed kan uitoefenen op wat doorgaans langs onze radio passeert. Dat kan de muziek in het algemeen, en de hiphop/r&b in het bijzonder, alleen maar ten goede komen. Dank je, Kanye. En dank je, Arca.

null Beeld Briana E. Heard/Corbis
Beeld Briana E. Heard/Corbis
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234