Dinsdag 24/11/2020

Muziek voor gitaar en arduin

flamenco

drie dagen flamenco in cc leopoldsburg

Hoe een kleine Kempense gemeente groot kan zijn, dankzij visie en doorzettingsvermogen. Het cultureel centrum Leopoldsburg werkt al jaren aan de promotie van flamenco en sinds vorig jaar durft het aan daarvoor drie volle dagen uit te trekken. Dit jaar komen vier richtingen in de flamenco aan bod.

Leopoldsburg

Van onze medewerker

André Fonteyne

Onder het motto Hola Flamenco haalde het cultureel centrum Leopoldsburg in 2002 Miguel Poveda als vedette in, naast onze nationale Amparo Cortés en een spektakel rond danseres Bettina Castaño. Dit jaar is er de traditionele cante met zanger Rafael Segura, een gitarist en twee danseressen die met een Baskisch percussie duo de zogenaamde nuevo flamenco brengen. Danseres Ana Salazar en gitarist José Luis Montón tonen de uitgesproken baile flamenco met het accent op de dans, want vertegenwoordigd door niet minder dan zeven jonge dansers en vijf muzikanten uit Barcelona die optreden onder de naam Con buen pie (met goede voet). Niet te vergeten is ook de flamenco van bij ons met gitarist Michel Gillain, die wordt bijgestaan door danseres Sofie Yero en zanger José Rodríguez. Een trio dat goed gevoel voortbrengt en dan ook optreedt onder de naam Bienestar. Als omkadering organiseert het centrum ook nog Spaanse kook- en gitaarworkshops, tentoonstellingen en een initiatie tot de populaire sevillana-dans.

Om de nuevo flamenco te leren kennen trokken we naar Madrid voor een optreden van de groep Palo flamenco. Palo betekent (wandel)stok in het Spaans. Daarmee sloegen een paar eeuwen geleden de oude zangers de maat. Vandaar dat de verschillende flamencogenres, elk met een eigen ritme, vandaag palos genoemd worden. Maar het Baskische duo in diezelfde groep slaat verticaal met dikke stokken op zijn instrument, wat de groepsnaam nog aan betekenis doet winnen.

Een eigenaardig, nogal primitief instrument, die Baskische txalaparta (uitgesproken tsjalaparta): op een aantal schragen liggen enkele balken uit hout en arduin en holle buizen, zodat je met stokslagen verschillende toonhoogten en zelfs beiaardeffecten verkrijgt. De tweelingzusjes Maika en Sara Gómez openbaarden de mogelijkheden van hun txalaparta op Sfinks vorig jaar. José Luis Montón, die daar ook was, vond het een experiment waard en sprak met ze af om een fusie met de flamenco te proberen.

Een deel van het optreden was voor Maika en Sara, een ander deel voor de gitarist en de danseres, en de rest voor flamenco en txalaparta samen. 'Flamenco' tussen haakjes dan, want de gitarist begint met het juiste metrum van soleares, bulerías of colombiana, maar speelt verder niet zo nauwkeurig in datzelfde ritme. Hoe komt het dat we dat grondritme niet zo precies herkenden terwijl het compás wel duidelijk werd zodra Ana Salazar begon te dansen?

"Het typische flamenco-compás is nogal bijtend, afgemeten precies, ik vervaag die graag", glimlacht gitarist Montón. "Mijn muziek zwermt dan uit. Dan kom ik gemakkelijker uit op andere, lichtere ritmen. Als ik zing is het ook geen flamenco, zweemt het naar Zuid-Amerikaanse melodieën. Ana ritmeert dan meer, zoals je van een flamencodanseres verwacht. Weet je, ik heb jaren met jazzgitaristen gespeeld en dat word je gewaar. En ik hou erg veel van jazzgitarist Pat Metheny. Ook van de Braziliaan Zezo Ribeiro. Ik speel graag alle soorten muziek, hoewel al mijn leermeesters flamencogitaristen zijn, met Paco de Lucía op kop natuurlijk." De bloedmooie Ana Salazar overtuigt als flamencodanseres. Geen wonder: amper veertien begon ze al professioneel te dansen met Manuela Carrasco, en later met Eva la Yerbabuena, El Pipa, vorig jaar met Antonio Canales, allemaal namen die luiden als klokken in de danswereld. Ze zong ook, maar geen flamenco. Waarom niet, aangezien ze over zo'n uitgesproken flamencostem beschikt? "Ik hoor erg graag flamenco", legt ze uit. "Maar zing liever liedjes. Ik ben 25 en ben nu eenmaal in een ander tijdperk geboren. Volgende week neem ik een nieuwe cd op met niets dan liedjes van Edith Piaf, in het Spaans dan. Nou, Piaf is toch ook van een ander tijdperk?" In elk geval, Ana's dans is pure flamenco, met expressie en temperament. "En toch zou ik niet weten of ik nu eerst een danseres of een zangeres ben. In het begin wel, de dans primeerde alles, maar sinds enkele jaren voel ik me zo lekker als ik zing. Het liefst Spaanse liedjes en internationale songs, in het Spaans vertolkt." Hoe voelt ze zich in het gezelschap van dat Baskische duo? "Heerlijk! Wij komen opperbest overeen en moedigen elkaar aan, zowel menselijk als muzikaal."

Op txalaparta spelen Maika en Sara (allebei 25) in verschillende tempo's en registers. Als ze de gitarist begeleiden, beperken ze zich tot ritmische accenten. Ze luisteren goed en leven intens mee. Trouwens, uit ons gesprek achteraf blijkt dat Maika een echte flamencofan is. Toch vertrekt hun muziek van een heel andere ritmische basis.

"Flamenco heeft met onze muziek inderdaad niets te maken. Wij improviseren voortdurend, maar altijd op dezelfde basis: het ritme van een paardengalop: to-goen, to-goen (geschreven ttukun, vandaar de naam van het duo: Ttukunak, AF). We versnellen en vertragen het tempo en improviseren terwijl we telkens erg close naar elkaar luisteren"

Met op het einde een triomfkreet. De dans van de Basken is eigenlijk beter bekend dan hun muziek, vertrekt die ook van diezelfde ritmische basis? "De traditionele Baskische dans is geschreven, op partituur, maar onze muziek niet, aangezien ze volledig geïmproviseerd is. Daarom blijft er zo weinig over van de txalaparta, en geniet de Baskische dans meer bekendheid"

Om het flamencogehalte van Palo flamenco wat op te krikken besloten de organisatoren in Madrid nog een authentieke flamencozanger aan te werven. Het werd Antonio Campos (30), geboren in Granada maar al een hele tijd werkzaam in Madrid. Hij volgde de beste leerschool: als begeleider van dansers, wat hem een perfect ritmisch gevoel moet garanderen. We zijn benieuwd hem in Leopoldsburg en Gent aan het werk te zien.

Con Buen Pie treedt op in het cc Leopoldsburg op 23 mei om 20.15 uur, Palo flamenco op 25 mei om 19 uur (dubbelconcert met Bienestar en Cuadro flamenco Rafael Segura) Info: www.ccleopoldsburg.be of 011/34.65.48. Het dubbelconcert van Cuadro flamenco Rafael Segura en Palo flamenco vindt plaats op 23 mei om 20.15 uur in de Handelsbeurs van Gent. Info: www.handelsbeurs.be of 09/265.91.65.

Ana Salazar: 'Ik hoor erg graag flamenco, maar ik zing liever liedjes'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234