Zaterdag 16/10/2021

Muziek van Mars

David Bowie vroeg zich af of er leven was op de rode planeet. Roxy Music gaf het antwoord: ja, en het is Ferry stylish indeed. Of kent u nog een andere popgroep die zich in een waas van leer, veren, mascara en gel hulde, en artrock maakte die zowel decadent als nihilistisch was? De bende van Bryan veroorzaakte begin jaren zeventig een schok in de popmuziek die nog altijd nazindert.

DOOR KURT BLONDEEL

Eerst een misverstand uit de wereld helpen. Ja, Roxy Music werd groot in de dagen van de glamrock en ja, de groepsleden staken zich met genoegen in exuberante outfits. Maar muzikaal gezien stond wat Bryan Ferry en de zijnen deden haaks op de primitieve poprock van T. Rex of The Sweet.

Kon moeilijk anders, gezien de achtergrond van de groepsleden. Saxofoon- en hobospeler (!) Andy Mackay kwam uit een symfonisch orkest, gitarist Phil Manzanera uit een avant-progband. Zanger en songschrijver Bryan Ferry was gefascineerd door het kitscherige gecroon uit de jaren veertig en vijftig terwijl geluidstechnicus en klankmanipulator Brian Eno niet eens een muzikant was. Drummer Paul Thompson ten slotte was dokwerker.

Toen Roxy Music in 1972 debuteerde met een titelloze langspeler leek het dan ook alsof een onbekende intelligente levensvorm tal van aardse muziekstijlen had herkauwd tot hybride, futuristische popklanken. De gesofisticeerde stijl droop er van af.

Met zijn toegankelijke eclecticisme creëerde Roxy Music mogelijkheden waarvan aspirant-muzikanten het bestaan niet hadden kunnen dromen. "Als bands zeggen dat ze door ons beïnvloed zijn, hebben ze het wellicht evenzeer over 'de idee Roxy Music'", sloeg Manzanera ooit de nagel op de kop.

Het is in dat opzicht veelzeggend dat zelfs de leden van het loeiharde Amerikaanse postpunkcollectief Mission Of Burma mede dankzij Roxy Music het licht zagen. "Die groep voerde ons weg uit het hippierijk en nam een ironische, intellectuele en observerende kijk aan op het wezen van de rockmuziek", vertelde bassist Clint Conley bovengetekende twee jaar geleden. "Dat was volslagen nieuw en radicaal. Mijn systeem heeft Roxy Music werkelijk opgenomen. Bowie speelde uiteindelijk gewoon liedjes terwijl hij wat met identiteit dolde."

Toch zette ook Bryan Ferry op de planken een personage neer. Als zoon van een mijnwerker had hij kunst gestudeerd aan de universiteit van Newcastle, waar hij onder de invloed van docent-artiest Richard Hamilton een fascinatie voor popart had ontwikkeld. Hoewel Ferry vandaag nog altijd kunst verzamelt, daagde het hem al snel dat schilderen nooit zijn metier zou worden.

De allereerste single van Roxy Music, 'Virginia Plain', mag dan nog gebaseerd zijn op één van Ferry's werkjes, toch liet de zanger ooit optekenen: "Mijn grootste bijdrage aan de schilderkunst is dat ik muzikant geworden ben."

Desalniettemin heeft Ferry altijd oog gehad voor sterke beelden. Zoals bij alle popgroepen met eeuwigheidswaarde sprak bij Roxy Music immers niet alleen de muziek maar ook het imago tot de verbeelding. Niet voor niets bedankte de band in de hoesnota's van zijn eerste lp ene Anthony Price voor clothes, make-up & hair.

Bovendien wist Ferry steevast schaars geklede vamps voor de platencovers te strikken. Zo sierde Amanda Lear de hoes van For Your Pleasure (1973), prijkte zijn toenmalige partner Jerry Hall, die niet lang nadien met Mick Jagger aanpapte, op die van Siren (1975) en werd Ferry's huidige vrouw Lucy Helmore onsterfelijk op die van Avalon (1982).

Als u zich dan ook nog de omstreden foto op de voorkant van Country Life uit 1974 voor de geest kunt halen (twee schonen met niets dan doorzichtig ondergoed aan die 's nachts in een bosje worden betrapt door strenge koplampen), begrijpt u dat de fantasie van het seventiespubliek, dat doorgaans van kop tot teen in jeans gestoken naar Free of Status Quo luisterde, danig op hol sloeg.

Wie goed naar Ferry's songs luisterde, besefte echter dat de man met dat schijnbare hedonisme een vlucht zocht uit eenzaamheid en vervreemding. Twintig jaar later ontleenden Suede en Placebo hun cool aan gelijkaardige tekstvellen, maar in een tijdperk waarin singer-songwriters, hardrockers en rootsbands om popdominantie streden, was zo'n uiting van melodramatisch ennui nogal uniek.

Op de duur verengde Ferry zijn podiumpersoonlijkheid tot de geraffineerde playboy in witte smoking die de dames op cocktailfeestjes met één oogopslag hun hotelkamernummer weet te ontfutselen. In het zicht van de materialistische jaren tachtig creëerde hij zo het definitieve beeld van de aalgladde lounge lizard op wie je, afhankelijk van je kunne, met ziekelijke jaloezie dan wel zwijmelende aanbidding reageerde.

Toekomstige new romantics-idolen als Duran Duran, ABC en Spandau Ballet noteerden vlijtig, ook al omdat Roxy Music nieuwe stijl hits als 'Dance Away', 'Angel Eyes' en 'More than This' aaneenreeg. Het hoeft niet te verwonderen dat de critici de gepolijste sound en het verdwijnen van het avontuur minder bliefden. NME, dat Roxy Music in de recensie van het debuut nog "de grootste doorbraak sinds diepvriespizza" had genoemd, had het in die dagen smalend over 'Bryan Ferrari'.

Brian Eno had de groep intussen al lang verlaten om op zijn beurt een excentriek parcours uit te stippelen. Als soloartiest ontpopte hij zich als een ongeziene vernieuwer van de elektronische muziek, terwijl zijn invloed op de popgeschiedenis als producer (David Bowie! Talking Heads! U2!) evenmin te onderschatten valt. Niet slecht voor een non-muzikant. Of zijn er dan toch buitenaardse krachten in het spel?

Roxy Music speelt vandaag om 14.30 uur op TW Classic in Werchter, samen met Arsenal, Simple Minds, Simply Red, Sting en Bryan Adams.

Bronnen: The Guardian, NME, Uncut.

Roxy Music deed niet alleen met zijn muziek maar ook met zijn imago de fantasie van het seventiespubliek danig op hol slaan

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234