Vrijdag 21/01/2022

Muziek met een rouwbandje

Het knagende heimwee van Cesaria Evora

De 59-jarige Cesaria Evora, die wegens haar afkeer voor schoeisel bekend staat als la diva aux pieds nus, was al vaker in ons land te zien en hield daar een trouwe aanhang aan over. Het Koninklijk Circus was donderdagavond dan ook goed gevuld met liefhebbers van de morna, een vorm van Kaapverdische blues die door Evora internationaal bekend is gemaakt en vergelijkbaar is met de Portugese fado of de Argentijnse tango.

Brussel

Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

De zangeres is afkomstig van São Vicente, een eiland in de Atlantische oceaan dat zich op zo'n vijfhonderd kilometer van de Senegalese kust bevindt. In de vijftiende eeuw werd het ontdekt door Portugese zeelui en sindsdien deed het dienst als bevoorradingspost. Als kruispunt van culturen absorbeerde het zeer uiteenlopende invloeden, ook muzikale, wat verklaart waarom je in de morna echo's hoort uit de Braziliaanse choro, de West-Afrikaanse mbalax en de fado van de Lusitaanse overheersers.

Cesaria Evora groeide op in de havenstad Mindelo, waar ze op jonge leeftijd de armoede trachtte te ontvluchten door te gaan zingen in bars en cafés. Het leven lachte haar niet bepaald toe: ze werd door drie echtgenoten in de steek gelaten, moest in haar eentje instaan voor de opvoeding van haar kinderen, maar bleef optreden voor haar plezier en groeide door haar verbluffende inlevingsvermogen uiteindelijk uit tot een van de belangrijkste exponenten van de morna. Een begrip dat onlosmakelijk met dat genre is verbonden is saudade: een verscheurend gevoel van heimwee en droefenis dat mensen overvalt die door omstandigheden worden gescheiden van geliefden, vrienden of verwanten. Bijna twee derde van de Kaapverdische bevolking verhuisde noodgedwongen naar het buitenland, op zoek naar werk, en bijgevolg wordt in iedere familie altijd wel iemand gemist. Cesaria Evora kent dat gevoel: de getoonzette melancholie van de morna is haar op het lijf geschreven, maar het hartzeer dat haar repertoire voedt geeft nooit aanleiding tot gezwollen pathos. Evora is de vertolkster van het ingetogen verdriet. Ze maakt muziek met een rouwbandje.

In 1987 werd ze ontdekt door de in Parijs gevestigde enterpreneur-producer José da Silva, die onder de indruk kwam van haar warme, troostende, ietwat hese stem (een kruising van Edith Piaf met Billie Holiday, zeggen sommigen) en zes jaar later volgde haar grote doorbraak met de cd Miss Perfumado. Cesaria Evora had dan wel tot na haar vijftigste op het succes moeten wachten; plots verdrong de crème de la crème van de internationale popmuziek, van Madonna tot David Byrne, zich om haar live aan het werk te zien.

In Brussel werd de koningin van de morna begeleid door een tienkoppige, volledig akoestische band met drie violisten, drie gitaristen, een cavaquinhospeler, een pianist, een drummer en een op sax dubbelende percussionist. Dat leidde tot verfijnde, soms net iets te gepolijste arrangementen, met opvallend virtuoos snarenwerk. De strijkers onderstreepten voortdurend de weemoed en de nostalgie in chansons als 'Flôr di nha esperança' of het wereldbekende, door Luis Mariano zowel als Ry Cooder gecoverde 'Maria Elena'. Een deel van de set was afkomstig uit de vorig jaar verschenen cd Café Atlantico, de rest bestond uit greatest hits, type 'Sodade', 'Mar Azul', 'Cabo Verde' en 'Sangue de Beirona', waarin af en toe ook duidelijke verwijzingen naar Cubaanse genres als de charanga, de bolero en de filin te horen waren.

Cesaria Evora heeft een ongedwongen maar nogal statische podiumprésence en beschikt eigenlijk over bitter weinig uitstraling. Zelfs als haar groep een ritmische coladeira inzette, bewoog ze nauwelijks, en communiceren met het publiek deed ze al evenmin. Ze moest het dus vooral van haar stem hebben, een instrument dat nog steeds niemand onberoerd liet. Maar al bij al bleef het optreden, inclusief de traditionele rookpauze, aan de voorspelbare kant. De toeschouwers bleken dat niet erg te vinden: ze trakteerden de zangeres op een staande ovatie en kregen er mooie versies van 'Besame Mucho' en de samba 'Nho Antone Escaderode' voor in de plaats. Maar zelf hadden we toch het gevoel dat er een beetje sleet op Evora's kunstje komt. Volgende keer wat meer variatie graag.

WIE: Cesaria Evora

WAAR EN WANNEER: Koninklijk Circus, Brussel, donderdag 28 september

ONS OORDEEL: "Evora heeft een prima band en een stem die niemand onberoerd laat, maar helaas beschikt ze over weinig uitstraling en worden haar optredens steeds voorspelbaarder. Volgende keer wat meer variatie graag." Cesaria Evora: vertolkster van ingetogen verdriet. (Foto Alex Vanhee)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234