Zondag 31/05/2020

Museum wordt laboratorium, fitnesszaak én wassalon

Een nieuwe garde designers is opgestaan, en activisme is hun brandstof. In museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam bouwen ze aan een betere toekomst, en dat leverde heel wat meer op dan een fraaie lamp of stoel.

Rommelende wasmachines, een berg vuile lakens en keuvelende Indische dames uit de buurt: het is eens wat anders dan de klinische witte muur met introductietekst die je normaal aan het begin van een expo begroet. Drie maanden lang is een goedgevulde waszak al wat je nodig hebt om museum Boijmans Van Beuningen gratis te betreden, inclusief gebruik van de wasserette op de eerste etage. Vuile onderbroeken om buurtbewoners en museumbezoekers aan het praten te krijgen, waarom niet?

Het is natuurlijk niet de eerste keer dat activisme een museum in wordt gesmokkeld, en het zal zeker ook niet de laatste keer zijn dat musea met straffe statements de drempel willen verlagen. Maar de vijftig ontwerpers die er momenteel koorddansen op de grenzen tussen kunst, design en techniek doen duidelijk meer dan dat.

"Traditioneel gaat design om de creatie van een nieuw product, waarvoor vaak ook het productieproces wordt herdacht", legt conservator Annemartine van Kesteren uit. "Maar sinds een aantal jaar is een nieuwe beweging ontwerpers opgestaan, waarbij juist dat proces het doel wordt. Zij zetten hun creativiteit in om de grote problemen van deze tijd op te lossen, zoals klimaatverandering, de migratiestroom of de sociale bubbel. Het is de eerste keer dat deze changemakers in een museum worden samengebracht."

Work in progress

Wie de expo bezoekt in de hoop op een paar mooie objecten, is er dus aan voor de moeite. Akkoord, er zijn de grensverleggende jurken van Iris Van Herpen en een paar duurzame stoelen van Dirk Vander Kooij. Maar interessanter is het work in progress-gehalte in de zalen, waar proefbuisjes, moodboards en open ateliers het overnemen van glazen museumkasten en witte kaders.

Typerend is het laboratorium van ontwerpers Eric Klarenbeek en Maartje Dros. In een ketel zie je een hoop algen borrelen, die ze zelf opvisten in de museumvijver. Na een ritje in de 3D-printer worden ze getransformeerd tot trendy designvaas. In hun utopie heeft binnenkort elke straathoek een soortgelijke 3D-bakker, waar internationale designtrends moeiteloos in lokale grondstoffen de printer uitrollen. Op die manier willen de ontwerpers alle plastic ter wereld vervangen door algen en schimmels.

Ook kunstenaar Alex Hendriks stopt niet bij een afgewerkt product, maar hoopt met zijn The Incredible Shrinking Man een schokgolf door de hele voedselketen te jagen. Jarenlang onderzocht hij of het mogelijk is de mens letterlijk te doen krimpen, om op die manier onze consumptie terug te schroeven. En dan is er nog de vraag of we dat überhaupt wel zouden willen: staat groei dan niet per definitie gelijk aan iets positiefs?

Het stemt tot nadenken, maar daar stopt de museumervaring niet. Als bezoeker kun je ook zelf je innerlijke activist botvieren. Wie thuis geen vuile was meer heeft liggen, kan bijvoorbeeld zijn plastic afval meenemen naar de doe-het-zelfrecyclagecentrale van Dave Hakkens, die er op zijn beurt iets moois van maakt. Op de binnenplaats kun je spieren kweken en tegelijk energie opwekken met de Human Power Plant, die er ook de kerstboom verlicht. En zelfs de menukaart kreeg een plantaardige make-over.

Precies die praktische uitwerking maakt de voorgestelde designers zo veelbelovend. Nooit wordt in het wilde weg voor een betere wereld gepleit, maar heel gericht kiezen ze voor de haalbaarheid van één probleem. Al deze projecten onder één banier samenbrengen is bijgevolg geen gemakkelijke opgave, en daar is ook het museum zich van bewust. Korte filmpjes houden ons bij de les, al worden fake news, de vluchtelingencrisis en andere platgetreden paden toch wat gratuit gebruikt om het geheel aan elkaar te rijgen. Zelfs het belerende vingertje komt soms vervaarlijk dichtbij.

Gelukkig doet die gladde ondergrond geen afbreuk aan de urgentie van de werken zelf. Bont allegaartje of niet: deze bedenkers moet je ontmoeten, want ze zouden weleens heel belangrijk kunnen worden in de toekomst van ons allen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234