Woensdag 19/01/2022

'Museïtis'

buitenlandse zaken

Valencia / Van onze correspondent

Rudy Pieters

Het vergt tegenwoordig heel wat behendigheid om het uitgestrekte Spanje te doorkruisen zonder dat een museum je pad kruist. Je kunt geen krant openslaan of je leest over weer een nieuw museum. Of over nog maar eens een nieuw plan om een bestaand museum te renoveren en, terwijl we toch bezig zijn, met een paar 10.000 vierkante meter uit te breiden. We hebben het dus niet over van die kleine museumpjes in achterafstraatjes, maar over grote prestigeprojecten, in het oog springende plaatsen, gerenommeerde architecten, budgetten waar niet op een nulletje meer wordt gekeken.

De laatste tijd krijg je soms de indruk dat er geen maand voorbijgaat of er wordt een nieuw of grondig vertimmerd museum geopend ergens in Spanje. Minstens vijf telde ik er de voorbije zes maanden: het Museum voor Schone Kunsten in Bilbao, de Fundació Fran Daurel in Barcelona, het CaixaForum, eveneens in Barcelona, het Artium in Vitoria en het Centro de Arte in Salamanca. (In Salamanca, waar een oude gevangenis verbouwd wordt, krijgt Carl De Keyser eind deze maand de eerste tentoonstelling.)

Vooral de drie grootste steden trachten elkaar met museumprojecten te overklassen, gedreven door een rivaliteit waardoor ook de Spaanse voetbalcompetitie zo pittig smaakt. Madrid, noblesse oblige, legde meteen zijn zwaarste troeven op tafel: het Prado, de Reina Sofía en het Museo Thyssen-Bornemisza, de gouden driehoek, de Zidane, Figo en Raúl van cultureel Madrid. Alledrie worden ze gevoelig uitgebreid, alledrie op ongeveer hetzelfde moment. En door wie. In het Prado gaat Rafael Moneo aan de slag, in de Reina Sofía Jean Nouvel, in het Thyssen Manuel Baquero.

Om de gouden driehoek nog wat meer glans te geven, kreeg de Portugees Alvaro Siza, de man van het schitterende Centro Galego de Arte Contemporáneo in Santiago de Compostela, de opdracht de boulevards en plaza's in deze buurt een facelift te bezorgen. Facelift is een understatement, want eigenlijk krijgt dit cruciale stukje Madrid een heel nieuw gezicht: samen met meer dan twintig urbanisten, historici en verkeersdeskundigen moet Siza het museumdistrict uit de verstikkende greep van de auto zien te krijgen.

De gouden driehoek wordt straks trouwens een gouden vierkant, want La Caixa wil ook meedoen. Tegenover het Prado gaat Spanjes grootste spaarbank een negentiende-eeuwse elektriciteitscentrale tot museum verbouwen, een definitief onderdak voor een van Europa's mooiste collecties van hedendaagse kunst.

Barcelona kan daar wel wat tegenover plaatsen, tegenover dat Madrileense geweld met de Montjuïc als grootste troef. La Caixa stelt daar sinds vorige maand al zijn fameuze verzameling tentoon - is ook logisch, La Caixa is een Barcelonese bank. Aan de voet van de Montjuïc heeft ze een modernistische textielfabriek van Puig i Cadafalch van de ondergang gered en door Japanner Arata Isozaki laten verbouwen, de vader van het Museum of Contemporary Art in Los Angeles. Hij voegde er een ondergrondse inkomhal aan toe, hetzelfde wat Pei in het Louvre heeft gedaan.

Wie met hedendaags niet genoeg heeft, kan vlakbij in de gauwte de belangrijkste twintigste-eeuwse Spanjaarden meepikken, Picasso & co.. De ruim tweehonderd werken die Coca-Cola-concessionaris Francisco Daurella heeft verzameld, hangen sinds december vorig jaar permanent in een gebouw van het Poble Espanyol, een souvenir van de wereldtentoonstelling van 1929.

Wie nog verder in de tijd terug wil, kan naar een ander Expo-souvenir, het Palau Nacional, de mastodont die het silhouet van de Montjuïc zo sterk domineert. In het Museu Nacional d'Art de Catalunya (Mnac), dat er sinds 1934 zijn stek heeft, zal over een jaar of twee de mooiste Catalaanse kunst van de Middeleeuwen tot de Tweede Wereldoorlog onder een dak verenigd zijn. Het Museu d'Art Modern, nu in de benedenstad, wordt ervoor naar de Montjuïc overgebracht. Twaalf jaar is de operatie nu al aan de gang.

Als de twee grote jongens de spierballen laten rollen, dan wil ook Valencia, Spanjes derde stad, de bovenarmen wel eens ontbloten. In de drooggelegde Turia groeit daar nu al zeven jaar de Cuitat de les Arts i les Ciències, de Stad van de Kunsten en de Wetenschappen, Santiago Calatrava's reusachtige muziek- en museumcomplex, met de spectaculaire opera aan zee als kers op de taart. Maar met dat project - dat qua omvang zijn gelijke niet kent in Europa - zijn de Valencianen allang niet meer tevreden. Nu gaan ze ook hun museum voor moderne kunst, het Ivam, onder handen nemen. Vorige week maakte de Valenciaanse regering met niet weinig trots bekend dat Kazuyo Sejima en Ryue Nishizawa de minimalistische container van beton en glas zullen uitbreiden. Eerst had de Generalitat bij Pei aangeklopt, maar die was bezet. Sejima en Nishizawa zijn ook niet mis. Het duo dat op het voorplan trad met musea in Ohio, Rome en Kanazawa, vormt de speerpunt van de rijke nieuwe lichting Japanse architecten.

Het gaat je op den duur duizelen, zoveel ambitieuze museumprojecten, zoveel dure namen, zeker als je ook al de prijskaartjes naast elkaar legt. Vele honderden miljoenen euro zijn ze waard. Het Mnac alleen al kost 100 miljoen euro, de Reina Sofia 68 miljoen, het Prado 50 miljoen, het CaixaForum en Ivam elk 30 miljoen. Heel even voelde ik de aanvechting met Vlaanderen te gaan vergelijken, maar bij nader inzien toch maar beter niet, zeker niet nu het in euro moet - in Belgische franken zagen de bedragen er al zo schamel uit.

In Buitenlandse Zaken belichten onze correspondenten Merlijn Schoonenboom (Amsterdam), Rudy Pieters (Valencia) en Gert Van Langendonck (New York) elke zaterdag beurtelings over opvallende gebeurtenissen, personen of debatten in vreemde beschavingen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234