Dinsdag 06/12/2022

Muizen wijzen weg naar nieuwe leukemiebehandeling

Door de DNA-structuur van muizen te veranderen hebben Britse onderzoekers drie sleutels ontdekt om leukemie beter te behandelen.

Leukemie is een vorm van bloedkanker die de samenstelling van het bloed verstoort: de witte bloedcellen vermenigvuldigen zich zo snel dat ze niet volwassen worden en niet langer in staat om hun werk te doen, namelijk het bestrijden van infecties. Door de toename van witte bloedcellen raken de rode bloedcellen in het lichaam in het gedrang en slagen ze er niet in om voldoende zuurstof door het lichaam te pompen.

Over de precieze werking van de ziekte is nog weinig geweten. Patiënten krijgen daarom zware chemotherapie om hun overlevingskansen te verhogen. Chemotherapie valt alle cellen in het lichaam aan, zowel goede als slechte. Bij te lage dosissen is de kans klein dat een patiënt overleeft. Te veel chemotherapie kan dan weer nieuwe tumoren doen ontstaan.

Chemotherapie slaat niet even goed aan bij elke patiënt. Tijdens de behandeling van leukemie wordt er gezocht naar verschillende samenstellingen van de chemotherapie. Maar dat blijft een vorm van ‘trial and error’. De resultaten van het Britse onderzoek reiken drie nieuwe sleutels aan voor een verklaring, en leiden naar een meer gerichte behandeling.

Nog geen wondermiddel

De onderzoekers van het Britse Wellcome Trust Sanger Institute brachten bij muizen bewust fouten aan op één bepaald gen, het NPM1-gen. Daarvan is geweten dat het in een kwart van de gevallen acute myeloïde leukemie (AML) veroorzaakt. Dat is een vorm van kanker in de witte bloedcellen die elk jaar ontdekt wordt bij 400 Belgen (zie grafiek).

Slechts een derde van de muizen die een slecht gen meekreeg, ontwikkelde ook leukemie. Dus brachten de onderzoekers andere fouten aan in het DNA, om te kijken of zij ook een rol kunnen spelen in de ontwikkeling van kanker. Zo stootten ze op twee nieuwe ‘kandidaat-kankergenen’. “De grote vraag is nu in welke mate hun bevindingen bij muizen van toepassing zijn op mensen”, zegt Jan Cools, die onderzoek doet naar bloedkanker bij het Vlaams Biotechnologisch Instituut en de KU Leuven. “De bloedvorming verloopt bij muizen en mensen quasi identiek. We weten dat in leukemiecellen bij mensen vier à vijf mutaties voorkomen. Met de ontwikkeling van een goed muismodel wordt het mogelijk om te onderzoeken of dit samenspel van genetische fouten op dezelfde manier werkt bij mensen. We kunnen nagaan of deze kandiaat-kankergenen ook in het DNA van patiënten voorkomen.”

Een wondermiddel tegen leukemie is er nog lang niet. Experimenteren met bestaande behandelingen wordt nu wel gemakkelijker, zegt Cools. “Op muizen kan je veel meer combinaties van geneesmiddelen testen dan op mensen. Met de nieuwe kennis wordt het ook mogelijk om gericht nieuwe middelen te ontwikkelen die de genetische fouten kunnen herstellen.” (SVL)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234