Vrijdag 25/06/2021

'Muggen slaan mag, vrouwen slaan niet'

'Ik heb nooit te maken gehad met geweld in mijn jeugd. Maar mijn moeder wel', zegt Anita Roddick, bezielster van de Body Shop. Ze is in België om het startschot te geven voor haar nieuwe campagne tegen huiselijk geweld. 'Veel vrouwen blijven bij een man die hen slaat omdat ze denken dat ze hem kunnen veranderen. Ook vrouwen die niet geslagen worden, denken dat. Ze vergissen zich.'

Door Katrijn Serneels

onderdagmorgen om halftien stapt Anita Roddick, bazin van de Body Shop, een opvangcentrum voor mishandelde vrouwen in Antwerpen Noord binnen. Het is een centrum van het CAW (Steunpunt Algemeen Welzijnswerk), dat samen met de Body Shop en Amnesty zijn schouders zet onder deze nieuwe campagne tegen huiselijk geweld.

Deze morgen praatte u met mishandelde vrouwen, er waren ook veel migrantenvrouwen bij. Wat verwonderde u het meest?

Roddick: "Dat het nog steeds zo moeilijk is voor vrouwen om erover te praten. En ook dat de opvangcentra hier in België verbazingwekkend goed georganiseerd zijn. In Denemarken, waar ik ook geweest ben, doen ze dat echt niet beter. In sommige landen is een vrouwenopvangcentrum niet meer dan een kamer met een paar stoelen. België is trouwens een verwonderlijk land. Ze hebben hier de saxofoon uitgevonden. Dat wist ik helemaal niet! Wat hebben jullie nog uitgevonden?"

De frietjes, volgens een mooi, maar misschien niet waargebeurd verhaal. Omdat het tijdens een Waalse winter te koud was om te vissen in de bevroren rivier sneden mensen visachtige vormpjes van aardappelen, die ze frituurden. Zo werd de friet geboren. Maar de Body Shop, dat hebben we in België niet uitgevonden. Daar hadden we u voor nodig.

"De Body Shop is vooral bekend om zijn diervriendelijke producten, maar al van in het begin was mijn doel breder. Ik wilde producten maken en verkopen op een ecologisch en sociaal verantwoorde manier. Het gaat me niet alleen om dieren, maar evenzeer om mensen."

Hebt u in uw familiegeschiedenis of in uw omgeving ook geweld gezien?

"Ikzelf niet, nee. Maar mijn moeder heeft in haar jeugd wel te maken gehad met geweld in het gezin. Dat was niet ongewoon voor meisjes en vrouwen uit die tijd."

Nu leven we in andere tijden, waarin vrouwen economische onafhankelijkheid hebben en weg kunnen gaan als een man hen slaat. Toch blijven veel moderne vrouwen met een diploma en een job bij een man die hen mishandelt. Hoe kan dat?

"Omdat vrouwen denken dat ze mannen kunnen veranderen. Ze denken: hij is niet echt gemeen, want kijk, hij brengt bloemen voor me mee en hij heeft er spijt van. En hij heeft beloofd dat hij het niet meer zal doen. Als ik maar goed genoeg mijn best doe, verandert hij wel. Vrouwen leggen ook vaak de schuld bij zichzelf en denken dat ze door hun gedrag de man kunnen veranderen. Ze vergissen zich.

"Ook vrouwen die niet geslagen worden, denken dat heel vaak over mannen: ik kan hem wel kneden en hem van zijn slechte gewoonten afhelpen. Vergeet het. Zo gaat het niet. Toch is het een illusie waar veel vrouwen in geloven.

"Pas op, ook in lesbische relaties kan geweld voorkomen. Het zijn niet alleen mannen die slaan. Vrouwen doen dat ook, het draait allemaal rond macht en controle."

Een kwart van de mannen slaat zijn vrouw voor het eerst wanneer ze zwanger is, lees ik ook in de informatie van de campagne.

"Ik kan het niet verklaren. Net op het moment waarop er een klein kind in het lichaam van je vrouw groeit, wanneer je je vrouw en baby zou moeten koesteren en beschermen, beginnen mannen voor het eerst te slaan. We weten ook te weinig waarom mannen slaan. Er is al wel wat onderzoek verricht naar de vrouwen die het slachtoffer worden, maar hoe een man een dader wordt, daar hebben we het raden naar. Wat gaat er om in het hoofd van een man die zijn zwangere vrouw begint te slaan? Waar ligt de kiem van die wreedheid?"

Wie wreed is tegen dieren, zal wreed zijn tegen mensen, zeggen sommigen. Wordt het jongetje dat de poten van een kikker uittrekt om te zien wat de kikker dan doet later een mishandelaar?

"Ik geloof niet echt in dat verhaal. Er is een overeenkomst tussen de twee, namelijk dat je wat zwakker is dan jezelf als slachtoffer kiest. Maar er is nog een verschil tussen een klein diertje dat op de grond kruipt pijn doen, en wreedheid tegenover een mens, een gewerveld, groot, intelligent en zeer gevoelig wezen. Ik denk niet dat een jongetje dat de poten van een kikker uittrekt later ook zijn vrouw zal slaan.

"Trouwens, hoe sterk ik er ook van overtuigd ben dat je dieren niet mag laten lijden of zomaar doden, ik sla ook muggen dood. En daar heb ik geen probleem mee. Met vrouwen slaan wel."

6 oktober is het startschot voor het begin van de campagne tegen huiselijk geweld in België. Wat zal er mij opvallen als ik nu een Body Shop binnenstap?

"Dat er naast de mangoshampoo ook adressen voor vluchthuizen voor vrouwen liggen. Of van centra voor psychosociale begeleiding die je advies kunnen geven en naar je verhaal luisteren als het thuis misloopt. Ik ben ervan overtuigd dat een plaats als de Body Shop de ideale plek is om vrouwen te bereiken met een boodschap over huiselijk geweld. Want het is een winkel, een winkel vol crèmes en geurtjes en shampoos, en dat is het domein van de winkelende vrouw. Dat maakt het ook tot een veilige plek. Als je mishandeld wordt, durf je niet naar een vluchthuis te stappen om een informatiefoldertje mee te nemen. Maar de Body Shop, daar durft iedereen binnen te stappen, daar is niets verdacht aan."

In België zijn er Body Shops, maar mishandelde vrouwen in Afrika of Zuid-Amerika, die kunnen geen foldertje halen in zo'n winkel. Hoe bereik je hen?

"Niet door een winkel te starten waar ze producten kunnen kopen, maar door ze de producten die we verkopen te laten maken. Tegen een eerlijke prijs en op duurzame wijze. En het geld van de opbrengst wordt geïnvesteerd in scholen voor kinderen en hiv-klinieken voor vrouwen. Ik vind dat alle cosmeticaproducenten dat zouden moeten doen. Want armoede help je niet uit de wereld door een armbandje te kopen. Niet als je zoveel meer kunt doen, als je een bedrijf met macht bent."

Denkt u dat u met die campagne de stijgende cijfers voor partnergeweld in België zal kunnen doen dalen?

"Nee, er is meer nodig. Want geweld zit in onze cultuur, de glamour van het geweld. Ik hoef maar naar een videoclip van een rapper te kijken om te zien hoe ze daar geweld en groffe taal verheerlijken. Ik zat vorige week in Engeland op de trein en de conducteur vraagt een meisje haar ticket. Fuck you, zei ze.

"Wat is er mis met goede manieren? Het lijkt wel of we die verleerd zijn. Terwijl beleefdheid de olie is die het menselijke verkeer doet draaien. Zonder beleefdheid tegen onbekenden kraakt een samenleving: het gaat schuren, haperen. Want wat is beleefdheid eigenlijk? Respect voor de ander. Waar respect is, kan liefde groeien. Waar geen respect is, groeit wreedheid en gaat een man zijn vrouw slaan."

'Wat is er mis met goede manieren en respect? Waar geen respect is, groeit wreedheid'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234