Dinsdag 22/10/2019

Brexit

‘Mr Speaker’ stopt ermee: de keuze van zijn opvolger kan een nieuwe veldslag worden in de brexit-oorlog

Voorzitter van het Lagerhuis John Bercow. Beeld AP

Met het vertrek van John Bercow valt de buffer weg tussen het parlement en de regering die de brexit er keihard door wil drukken. De keuze van zijn opvolger van Lagerhuis-voorzitter kan een volgend front worden in de chaotische brexitoorlog. 

De Britse Lagerhuis-voorzitter John Bercow zal voor eind volgende maand opstappen. Dat maakte ‘Mr Speaker’ maandagmiddag op emotionele wijze bekend, enkele uren voor de omstreden beëindiging van het parlementaire zittingsjaar. Bercows positie was al wankel, omdat Conservatieve brexiteers vastbesloten waren hem weg te krijgen.

Maandagavond laat beleefde Bercow een van zijn laatste stemmingen, eentje waarin de regering-Johnson er opnieuw niet in slaagde het Lagerhuis te verleiden om op dinsdag 15 oktober, daags voor de cruciale Europese top, parlementsverkiezingen te houden.

De 56-jarige Bercow is ruim tien jaar Lagerhuis-voorzitter geweest, een decennium waarin hij veel vrienden en vijanden heeft gemaakt. Leden van de oppositie droegen Bercow, in zijn jonge jaren een oer-rechtse Conservatief, op handen, maar de meeste leden van de regering en brexiteers konden hem niet uitstaan. Tijdens het brexitproces heeft de EU-gezinde Speaker, wiens joodse grootouders uit Roemenië waren gevlucht, het parlement verdedigd tegen een regering die de brexit er keihard doorheen wilde drukken.

‘Constitutionele schande’

Twee weken geleden reageerde Bercow, vanaf zijn Turkse vakantieadres, ziedend toen de regering-Johnson bekendmaakte het parlement in deze cruciale tijd vijf weken lang met reces te sturen. Hij noemde het “een constitutionele schande”, maar kon er verder weinig tegen doen. De prorogatie ging maandagavond laat in. Afgevaardigden van Labour besloten de ceremonie te boycotten. Door het parlement weg te sturen, krijgt de kamercommissie Brexitzaken woensdag niet de gelegenheid Boris Johnson kritisch te ondervragen.

Bercow, die al jaren wordt achtervolgd door verwijten dat hij zich achter de schermen als een lomperik of pestkop gedraagt, is nooit te beroerd geweest het parlement te helpen bij zijn strijd tegen de uitvoerende macht, ook als dat het breken van conventies met zich meebracht. Maandag gaf hij de kamer de kans om de regering in een spoeddebat te dwingen om geheime informatie over no deal-voorbereidingen prijs te geven, alsmede communicatie die voorafgegaan is aan de prorogatie, van appjes tot telexen, van mails tot memo’s.

Terwijl Bercow na zijn bekendmaking lof kreeg van Lagerhuis-leden, gaf Hare Majesteit haar goedkeuring aan de uitstelwet die een no deal-brexit op 31 oktober onmogelijk moet maken. Op Downing Street wordt hard gepiekerd hoe deze wet kan worden omzeild. Zo dook de suggestie op na het uitstelverzoek ook een brief aan Brussel te sturen waarin gevraagd wordt dat verzoek te negeren, maar ook dit lijkt onwettig te zijn. Er zouden ook, zo meldde The Daily Telegraph, plannen zijn om de wet aan te vechten bij de Britse Hoge Raad.

Constructieve ontmoeting

In Dublin kreeg premier Johnson maandag van zijn Ierse ambtgenoot Leo Varadkar te horen dat het, gezien de toekomstige onderhandelingen, verstandiger is om de Europese Unie op een nette manier te verlaten. Ook hielp de Taoiseach zijn Britse collega eraan herinneren dat een no deal niet einde verhaal is, maar dat er dan opnieuw moet worden onderhandeld over de onderwerpen die in het bestaande brexitakkoord staan. Een Britse regeringswoordvoerder sprak over een “positieve en constructieve ontmoeting”.

Bercow was niet de enige die maandag zijn vertrek aankondigde. Druppelsgewijs kwamen verklaringen binnen van Conservatieve Lagerhuis-leden die bij eventuele verkiezingen niet kandidaat zullen staan, of als onafhankelijke kandidaat opkomen zoals Rory Stewart. Of Johnson die verkiezingen zou winnen, is bij lange na niet zeker. De Tory’s zullen districten verliezen in Schotland, Zuidwest-Engeland en de grote steden, zo toonde een intern onderzoek aan, terwijl de winst in brexitland mogelijk niet groot genoeg is om dat te compenseren.

De ruzie binnen de regeringspartij is zo groot, dat de EU-gezinde Conservatief Margot James de hoop uitsprak dat Johnson geen meerderheid wint. Omdat de kans groot is dat er voor het einde van het jaar toch verkiezingen komen, zullen parlementariërs, naast het bezoeken van de partijcongressen, de prorogatie aangrijpen om vruchtbaar veldwerk te doen in de eigen districten. Ook zullen achter de schermen plannen worden gesmeed om de regering verder in verlegenheid te brengen, zoals met het wegstemmen van de Troonrede, half oktober.

Opvolger

Bercows aankondiging zorgde meteen voor speculaties over wie hem gaat opvolgen, wat mogelijk een nieuw front in de brexitoorlog zal worden. Terwijl Westminster wederom een lange en turbulente dag beleefde, was op de bordeauxrode bankjes van The House of Lords de rust weergekeerd. Na eind vorige week twee lange dagen over brexituitstel te hebben gedelibereerd, spraken de Hogerhuis-leden, onder leiding van Lord Gardiner, over de problemen van tuinliefhebbers bij het vinden van turfvrije potgrond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234