Donderdag 02/12/2021

Mozes gezocht

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Paul Huybrechts, publicist en voorzitter van de Vlaamse Federatie van Beleggers (VFB), roept om een leider voor een EU in de problemen. Griekenland, Ierland, Portugal en de euro zelf, ze hadden alle het IMF nodig. En nu is dat zijn leider kwijt.

De westerse welvaart vecht voor zijn overleven. In hachelijke omstandigheden overleven vergt organisatie en leiding. En afgelopen week verloor Europa zijn wellicht belangrijkste leider. Natuurlijk leidde Dominique Strauss-Kahn in Washington het Internationaal Muntfonds, maar ingewijden weten dat Griekenland, Ierland en Portugal het de jongste drie jaar zonder het IMF gewoon niet hadden gered. Zonder het IMF was er van de euro allicht al geen sprake meer. Martin Wolf schreef terecht in The Financial Times: "Mr. Strauss-Kahn proved to be a bold decision maker, an effective politician and a competent economist. This combination is very rare. I can not imagine who could replace him." En Wolfgang Münchau van dezelfde krant van van EuroIntelligence looft "de unieke vaardigheden" van DSK. Zijn vertrek is een "ramp voor de eurozone".

Wie verbanden legt tussen feiten, bezondigt zich volgens de weldenkenden aan complottheorie en ik ga dat dan ook niet doen. Het is dus toeval dat het American Enterprise Institute, AEI, nog vóór Strauss-Kahn formeel zijn ontslag had gegeven, de boodschap de wereld instuurde dat het zottekensspel van het IMF in Europa nu eindelijk gedaan moest zijn. Desmond Lachman, de scherpschutter van dienst in deze zeer rechtse denktank schreef: "One must hope that a new leader at the IMF's helm might bring about a fundamental rethink of the fund's economic programmes for the European periphery."

De opiniebijdrage van Lachman in de FT was verder stevig onderbouwd. Misschien moeten Griekenland, Ierland en Portugal de euro inderdaad maar verlaten en vervolgens zwaar saneren en via een eigen munt devalueren. Exit veel Europese Unie. En leve de dollar als enige reservemunt. Of misschien moeten we pakweg 50 procent van de Griekse, Ierse en Portugese schuld kwijtschelden (haircut). Als we dat willen, moeten we wel beseffen wat de gevolgen zijn voor de schuldeisers van deze zwakke broertjes. En die schuldeisers zijn wijzelf, de sterke landen dus.

Tot nog toe hebben we als schuldeisers de rekening kunnen doorschuiven. De Griekse, Ierse en Portugese problemen worden opgevangen door de centrale bank ECB (dus door de nationale banken) en door nieuwe tijdelijke letterwoorden waarvoor alle Europese belastingbetalers vroeg of laat opdraaien. Die belastingbetalers beseffen dat nog niet en alleen in België en Griekenland hebben de nationale banken ook nog privé-aandeelhouders. De echte schuldeisers van de Grieken, Portugezen en Ieren bleven tot nog toe buiten schot. Maar als de banken inderdaad 50 procent van hun vorderingen op de drie probleemlanden moeten afschrijven, dan staan de Duitse, Franse en Britse banken én alle centrale banken voor zeer grote kapitaalsverhogingen. Als Spanje dan ook nog kopje-onder gaat, moeten de Duitse en Franse banken gewoon worden genationaliseerd. De ECB krijgt dan een dodelijke nekslag van ruim 50 miljard euro. We gaan er maar lichtzinnig van uit dat de spaarders en levensverzekerden gespaard blijven, tenminste in de mate ze geen belastingbetalers zijn.

Veel financiële spelers hebben dat catastrofaal traject intussen natuurlijk al gesimuleerd. Sommige partijen zetten hun scenario's via de markt ook kracht bij. Crisissen zijn opportuniteiten, niet? Op de secundaire markt is de koers van Griekse obligaties al zodanig gedaald dat al een rendement van 25 procent mogelijk is op twee jaar. Men kan die cynische spelers geen ongelijk geven. De Griekse staatsschuld gaat onvermijdelijk naar meer dan 150 procent van het BBP en de intrestlasten leggen dan al beslag op 10 procent van het jaarlijks nationaal product (ruim 30 procent van de Griekse belastinginkomsten!) bij een onwaarschijnlijk lage rente van 6 procent. Maar wie geeft er aan Grieken nog ooit geld tegen 6 procent? Elke geldkraan is en blijft voor Grieken gesloten. Ze eten voortaan uit onze hand.

In een overlevingstocht komt er onvermijdelijk een moment waarop een van de deelnemers moet worden opgegeten. Afgaande op de Duitse pers ziet het er naar uit dat Griekenland geslachtofferd wordt. Dat is een speciaal geval ook. Veel Grieken geloven zelf hun eigen verhaal niet meer. Griekse spaarders brengen hun fondsen onder in Cyprus en nemen intussen zelfs nog iets meer krediet op. Alles wat ze nog in geleende euro's kunnen kopen, hoeven ze straks niet met kruiwagens vol drachmes te betalen. De corruptie en de anarchie zijn in Griekenland zo verspreid dat media van 'een natie van bedriegers' gewagen. Dat is in Noord-Europa natuurlijk grondstof voor demagogische politici. Ze kunnen hiervoor op applaus kunnen rekenen aan de andere kant van de oceaan.

In de VS is die sympathie eigenlijk Schadenfreude. Want wie naar de cijfers kijkt, weet dat "de toestand van de VS vergelijkbaar is met deze van Griekenland", zoals een lucide economist vorige week op een receptie zei. Met dien verstande dat de VS à volonté dollars kunnen drukken.

Europa heeft van de VS alleszins geen lessen van te krijgen. Waar beginnen we? Misschien herinnert u zich dat de prijzen van Amerikaanse woningen tussen 1999 en 2007 ruim verdubbelden. Intussen zijn ze van index 220 teruggevallen op index 150. En daar moet volgens ernstige analisten nog eens tenminste 20 procent af. De banken gingen de jongste maanden van veel optimistischer scenario's uit, maar dat zal ze zuur opbreken, aldus Gary Shilling, een van de betrouwbare specialisten.

Minister Didier Reynders gelooft daar geen snars van. Afgaande op zijn botte weigering afgelopen week om de Belgische bad bank Royal Park Investments (met veel problematisch Amerikaans schuldpapier) meer manoeuvreerruimte te geven, gelooft de Belgische minster van Financiën dat de crisis in de VS achter de rug is. We bidden dat hij gelijk heeft, maar waarschijnlijker is een nieuwe daling van de Amerikaanse huizenprijzen, nieuwe problemen met de aan woningen gebonden effecten (CDO's), en een nieuwe recessie.

En de Amerikanen blijven hun schulden met nog meer schulden bevechten. Misschien herinnert u zich dat de Amerikaanse regering enkele weken geleden nipt ontsnapte aan een government shut down. Dat krijg je daar als de wetgevende macht weigert de begroting goed te keuren van de regering, de uitvoerende macht. Er werd nipt een compromis bereikt, dat volgens de jongste informatie vooral neerkwam op een verhoging (!) van de uitgaven voor Defensie.

Maar nu rijst een nieuw probleem. In Amerika bestaat een grens voor de overheidsschuld, een debt ceiling. Dat was jarenlang geen probleem. Maar de jongste tien jaar werd die grens van iets meer dan 3,5 biljoen dollar naar meer dan 14 biljoen dollar verhoogd, bijna het Amerikaanse nationaal product. Het Amerikaanse Congres moet nu tegen augustus dringend een nieuwe verhoging goedkeuren. Harteloze Republikeinen eisen dat eerst schoon schip wordt gemaakt met veel sociale programma's. Zo volgt op financiële lichtzinnigheid vroeg of laat altijd honger.

Een leider die volhoudt dat dit nog goed komt, lijkt niet te kunnen tellen. Weinig voormannen beschikken over het gezag om de financiële zwaartekracht te trotseren. Wankele leiders die zich aan bezwerende uitspraken wagen, vergroten alleen het wantrouwen. En nu struikelde een van onze schaarse echte leiders als een ezel over zijn pik, over zijn lef. Een ongeluk komt nooit alleen. Mozes, waar ben je?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234