Zaterdag 27/02/2021

Mozart zonder Mozart

Het blijft

Jan Goossens

pleit voor rock-'n-roll in

de klassieke muziek

Klassieke muziek op de krantencovers: het is uitzonderlijk. Of het moet zijn dat de persjongens denken dat het slecht gaat. Zoals toen onlangs een studie van Re-Creatief Vlaanderen verscheen met het profiel van 2.500 klassiekeconcertgangers. Gemiddelde leeftijd: 56. Amper 10 procent jonger dan 35, 80 procent zijn trouwe abonnees - weinig 'nieuw publiek' dus - 40 procent bestaat uit gepensioneerden, slechts 3 procent studenten. Mogelijke dramatische conclusie: het klassieke publiek veroudert en sterft af. Wie dertiger of veertiger is, groeide op met vele muziekjes maar niet met klassiek. Voor wie spelen onze orkesten dan in 2020?

Nu moeten studies met een korrel zout worden genomen, zeker die van Re-Creatief Vlaanderen. Zocht men wel op die plekken waar de jonge concertganger te vinden is? Bozar, de grootste concertzaal van Brussel mét een jongerenpolitiek, zit niet in het onderzoek. Vooral vatte men de klassieke muziek zeer eng op: symfonische muziek en kamermuziek. Jerry Aerts van deSingel merkte terecht op dat het symfonische orkest niet langer in het brandpunt staat. "Het belang van de canon neemt af. Klassiek staat voor een brede waaier, van hedendaagse mengvormen tot de Night of the Proms." Evenementen als het Klarafestival of voorstellingen als Een totale Entführung van Ramsey Nasr en Transparant bewijzen dat.

En toch, wie gepassioneerd is door klassieke muziek mag zijn kop niet in het zand steken en ontkennen dat zwaar investeren in nieuwe publieken hoognodig is. Vraag is of dat lukt als je haast uitsluitend werkt met bestaand westers repertoire en een zeer specifieke kwaliteitsnorm, in een samenleving die met rasse schreden interculturaliseert en hybridiseert? Voor dertigers is er geen 'kwaliteitsverschil' meer tussen De Munt, Bozar en de AB. Weinigen van mijn generatie schatten Mozart hoger in dan Fela Kuti, dEUS of Branford Marsalis. Meer Brusselse jongeren identificeren zich met de sterren van de rai dan met welke klassieke componist ook.

Wie in dat opzicht met een radicale programmering uitpakt, is Peter Sellars met zijn New Crowned Hope Festival in Wenen op het eind van het Mozartjaar. Op de vraag van de stad om alle opera's van Mozart op te voeren, antwoordde Sellars: "Dat repertoire moet een tijdje de kast in. Belangrijker is dat artiesten uit de hele wereld nieuwe werken maken, waarbij ze zich door Mozart laten inspireren."

Mozart staat dus niet één keer op de affiche. De ordewoorden zijn: nieuw repertoire creëren, interdisciplinair werken, interculturaliseren en via sociaal-artistieke projecten de hele stad mobiliseren. Resultaat: de Finse componiste Kaija Saariaho deelt de affiche met de Malinese popster Rokia Traoré, Bill Viola met Koerdisch filmmaker Bahman Ghobadi, Mark Morris ontmoet Congolees choreograaf Faustin Linyekula. Amerikaans componist John Adams presenteerde zijn antwoord op Mozarts 'Toverfluit' en ging in zee met het piepjonge Simon Bolivar Youth Orchestra uit Caracas. Wat er van de scène spatte, was pure rock-'n-roll.

Ook in de klassieke muziek gebeurt veel spannends in Vlaanderen, maar tot sommige grote instellingen dringt het weinig door. Het blijft wachten op een huis dat de stad en de wereld en zijn artistieke en culturele ontwikkelingen radicaal binnenlaat, ook al belanden het bestaande repertoire en zijn bekende namen op de achtergrond. Er staat in Antwerpen en Gent een operahuis dat in zo'n omwenteling het voortouw zou kunnen nemen.

Jan Goossens is artistiek leider van de KVS. Voor De Gedachte schrijft hij om de twee weken een opiniestuk.

wachten op een huis dat

de stad en de wereld radicaal binnenlaat

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234