Dinsdag 04/08/2020

InterviewMaarten Vansteenkiste

Motivatiepsycholoog: ‘Er is een opvolger nodig voor de ‘blijf in je kot’-slogan’

Drukte in de Brusselse Nieuwstraat.Beeld BELGA

Sinds de lockdown peilt Maarten Vansteenkiste met collega’s naar onze bereidheid om de coronamaatregelen vol te houden. ‘De motivatie is zorgwekkend gezakt.’

Hoe bent u dat te weten gekomen?

“Sinds 19 maart namen 43.748 deelnemers om de paar dagen deel aan onze motivatiebarometerstudie. Die groep is niet representatief. Maar omdat ze zo groot is en we hen lange tijd volgden, geeft ze een relevant beeld. Er zitten wat meer oudere en hoogopgeleide vrouwen bij en zij zijn meer dan gemiddeld gemotiveerd. Onze resultaten zijn dus wellicht iets rooskleuriger dan de realiteit.

“In het begin volgden acht op de tien mensen de coronamaatregelen vrijwillig op. Dat is nu gezakt naar vijf op de tien. Nog maar de helft staat dus pal achter de maatregelen. Dat is zorgwekkend. Want als je afstand houdt, een mondmasker draagt en je handen wast omdat je ervan overtuigd bent dat dat belangrijk is, hou je dat veel langer vol dan wie dat enkel doet omdat het moet, uit schrik voor boetes of om kritiek te krijgen, bijvoorbeeld.”

Welke factoren doen de motivatie zakken of toenemen?

“De overheidscommunicatie gaf ze af en toe een deuk. Na de persconferenties zakte de bereidheid tot coronadiscipline telkens. Onze resultaten suggereren dat dat vooral komt omdat de grotere principes achter de maatregelen onvoldoende zijn beklemtoond. Waarom precies mogen er vier extra mensen in de bubbel, bijvoorbeeld?

“Stijgen doet onze motivatie vooral bij versoepelingen. Jammer genoeg ging het telkens maar om een tijdelijke opflakkering. Er is wel veel verschil tussen 55-plussers en jongeren. De eerste groep is meer standvastig, de motivatie van de jongsten meandert. Zij moeten meer aangepord worden van buitenaf. Globaal blijken versoepelingen dus een voorwaarde om ons gemotiveerd te houden. Dat is een probleem, want de versoepelingen zijn eindig. Er is onvoorwaardelijk engagement nodig.”

Denken velen niet dat we er nu zo min of meer van af zijn?

“Dat is een sterk vermoeden. Het idee dat we even heel hard op de tanden moesten bijten en dan weer zouden kunnen leven zoals voorheen, hield ons overeind. Nu lijkt het alsof we de teugels kunnen vieren. Maar we moeten nog een hele tijd doorgaan met die gedragsaanpassingen. Het moeten duurzame gewoontes worden. En rekenen op ‘beloningen’, zoals een versoepeling, motiveert dan niet. Nu veel meer kan en we zelf verantwoordelijkheid moeten nemen voor ons gedrag, is vrijwillige motivatie nog belangrijker om de maatregelen in zwang te houden.”

Wat nu?

“Een opvolger voor de ‘Blijf in je kot’-slogan zou helpen. Nu loopt nog een campagne gebaseerd op het idee dat als we straks weer op café kunnen of geliefden willen omhelzen, we de discipline nu moeten volhouden. Die benadering werkt steeds minder. 

“Wat nodig is, is de logica van de maatregelen meer in de verf zetten. Ik denk aan visueel weergeven hoe snel de besmetting weer uit de hand kan lopen. En antwoorden op de vraag waarom we vanaf welk punt opnieuw in lockdown zouden gaan. Wat zijn oranje en rode knipperlichten? Door transparantie daarover, betrek je de bevolking. 

“Dat moet je combineren met een campagne die een collectief doel benadrukt, ons aanspoort tot een nieuwe levensstijl waarin de maatregelen een volwaardig deel zijn. Tegenover jongeren zou het nuttig zijn te werken met getuigenissen van social influencers. Wij gaan met enkele collega’s de overheidsexperten adviseren in deze materie.”

Maarten Vansteenkiste. Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234