Vrijdag 18/06/2021

Strijd tegen IS

Mosoel valt, maar waar zit IS-leider Abu Bakr?

Abu Bakr al-Baghdadi op 5 juli 2014, de laatste keer dat hij werd gezien. Beeld AP
Abu Bakr al-Baghdadi op 5 juli 2014, de laatste keer dat hij werd gezien.Beeld AP

Het grondgebied van het IS-kalifaat brokkelt razendsnel af. De miljoenenstad Mosoel is afgelopen weekeinde gevallen en het is slechts een kwestie van tijd voordat ook ‘de hoofdstad’ Raqqa wordt heroverd. Maar niemand gelooft dat de leider van Islamitische Staat in de rokende puinhopen wordt gevonden: de geheimzinnige Abu Bakr al Baghdadi is al drie jaar niet meer gezien.

‘Abu Bakr’, zoals hij liefkozend wordt genoemd, is altijd al een mysterieuze figuur geweest. De wereld kent zijn gezicht van die ene keer dat hij zich in het openbaar vertoonde in de Al Nuri-moskee, waar hij bijna aarzelend het spreekgestoelte beklom. Een man van middelbare leeftijd met donkere wenkbrauwen en een grijzende, pluizige baard riep moslims van over de hele wereld toen op om naar zijn kalifaat te komen.

Na dit optreden verdween ‘de onzichtbare sjeik’ of ‘de Geest’ weer volledig van het podium. Af en toe dook er een geluidsopname van Al Baghdadi op, maar ook in de propagandakanalen van IS verscheen nooit een foto van de kalief die zijn mannen toesprak of zijn strijders een hart onder de riem stak. Zelfs tijdens vergaderingen met hoge commandanten zou hij volgens gevangengenomen IS-strijders gemaskerd zijn.

In een gat in de grond

Islamitische Staat heeft geleerd van het verleden: elke aanwijzing van de plek waar Al Baghdadi zich bevindt, kan leiden tot zijn liquidatie. Zo ontdekten de Amerikanen in 2006 dat de leider van Al Qaida in Irak zou vergaderen in een safehouse bij Baquba. Prompt wierp een F-16 twee bommen op het pand, en kwam Abu Musab al-Zarqawi om het leven.

Goede informatie is cruciaal om een voortvluchtige te vinden. In het land waar hij decennialang zelf heer en meester van was, werd Saddam Hoessein opgejaagd door duizenden Amerikaanse soldaten. Na een aantal tips van de lokale bevolking werd de voormalige dictator gevonden in een gat in de grond bij zijn geboorteplaats Tikrit.

De jacht op Osama bin Laden verliep moeizamer. Terwijl Saddam zich moest zien te verstoppen in een relatief klein gebied (de ‘soennitische driehoek’ in Irak is iets groter dan België), was de Al Qaida-leider verdwenen in de bergachtige grensregio tussen Pakistan en Afghanistan. Inwoners hielden hun kaken jarenlang stijf op elkaar en Bin Laden leek van de aardbodem te zijn verdwenen.

De doorbraak kwam toen zijn persoonlijke koerier belde met een verdachte die door de NSA werd afgeluisterd. De CIA volgde deze koerier en vond de villa waar Bin Laden ondergedoken bleek te zitten. Negen jaar na de aanslagen van 11/9 werd hij door Amerikaanse Seals in deze villa doodgeschoten.

Langs de Eufraat

We kunnen alleen maar raden of de inlichtingendiensten goede informatie over Al Baghdadi binnenkrijgen – wellicht via inwoners in bevrijd gebied die blij zijn dat Islamitische Staat is verslagen, of via eventuele kopstukken die levend gevangen zijn genomen. Naar alle waarschijnlijkheid is hij al lang geleden uit Mosoel vertrokken en sommige analisten denken dat hij zich zou kunnen ophouden in ‘de derde hoofdstad’ van IS, het grensgebied tussen Syrië en Irak, dat de organisatie nog stevig in handen heeft.

In deze woestijnachtige regio, met een aantal stadjes langs de rivier de Eufraat, begon in 2014 de opkomst van IS. Er zijn nog geen operaties gaande om afgelegen plaatsen als Al-Qaim (Irak) en Albu Kamal (Syrië) te heroveren. Een van de trouwste bondgenoten van Al Baghdadi, Iyad al Jamili, zou hier onlangs zijn gezien, en ook in het iets noordelijker gelegen Mayadan zijn een aantal van zijn trouwste medewerkers gespot.

Het zou ook heel goed kunnen dat de IS-leider al is omgekomen. Rusland heeft gezegd dat Al Baghdadi een bombardement van Raqqa op 28 mei ‘hoogstwaarschijnlijk’ niet heeft overleefd en Iran liet eind vorige maand weten dat hij ‘zeker dood' is.

Washington plaatst vraagtekens bij beide claims. De afgelopen drie jaar is Al Baghdadi al minstens twaalf keer dood verklaard, en tot nu toe bleek dat elke keer onterecht te zijn.

Zelfs als hij wel is omgekomen, kan het nog jaren duren voordat het wordt bevestigd. De leider van de taliban, ook zo’n mysterieuze figuur van wie er bijna geen foto’s bestaan, werd niet meer gezien nadat de Amerikanen in 2001 Afghanistan waren binnengevallen. In 2015 werd duidelijk dat hij twee jaar eerder al was overleden. De taliban hebben al die tijd de schijn opgehouden dat mullah Omar nog leefde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234