Zondag 05/07/2020

Moslims trekken niet enkel richting Syrië

Waarom ook een geschoolde elite ons land ontvlucht

België maakt zich sinds een aantal weken zorgen over jonge moslims die naar Syrië trekken om de wapens op te nemen tegen het Assadregime. De aandacht die uitgaat naar deze jongeren en de wijze waarop deze problematiek wordt benaderd is, hoewel volledig legitiem, echter ook merkwaardig te noemen.

Er is ook een andere groep jongeren, jongvolwassenen, die we evenzeer dreigen te verliezen. Het gaat hier niet zozeer om gemanipuleerde en geradicaliseerde jongeren dan wel om een geschoolde elite die vaak over de middelen beschikt om naar het buitenland te gaan en dat vaak ook doet. In deze verhalen fungeren ervaringen van miskenning wanneer nieuwe en creatieve inzichten worden aangereikt en het verzuurde maatschappelijke debat als rode draad. Om onze collectieve bezorgdheid over de moslimjongeren die naar het buitenland trekken wat bij te staan is dit een greep uit de andere verhalen die ik sinds een aantal jaren steeds vaker tegenkom.

Halal te delicaat

Amina, begin dertig. Succesvolle manager in een internationaal bedrijf dat zich toelegt op caloriearme en ethisch verantwoorde voeding. In haar vrije uren is ze actief in twee organisaties als bestuurslid. Ze ziet eruit als iemand uit de modeblaadjes. Heeft sinds haar aankomst in het bedrijf de verkoopcijfers op een significante manier omhoog getrokken. Haar oversten, en zelfs de CEO van haar bedrijf, hebben haar tijdens de nieuwjaarsreceptie uitvoerig gecomplimenteerd voor haar schitterende resultaten. Haar suggestie om een lijn te ontwikkelen die zich ook op de moslimconsument en halal voedsel zou richten wordt echter stelselmatig op een njet onthaald. Hoewel dat laatste volledig in de lijn van het bedrijf ligt - de producten die ze maken zijn in de feiten reeds halal- ligt het te delicaat en wil het bedrijf zich hier niet aan verbranden. Ook andere doorgroeimogelijkheden binnen het bedrijf blijven beperkt. Ze is aan het uitkijken naar een andere job. Liefst in het buitenland.

Hamid, eind twintig. Is net van start gegaan in een prestigieus internationaal auditbedrijf als strategische adviseur. In Montréal. Dat ligt in Québec, Canada. Het was geen bewuste keuze. Eerder een toevallige samenloop van omstandigheden. Het begon met een Erasmusuitwisseling vanuit Brussel die aanvankelijk zes maanden zou duren. Zes maanden werden vier jaar, waarvan een aantal in een hoog aangeschreven business school. Aan terugkeren denkt hij niet, ook al mist hij zijn familie en vrienden.

Bij een recent bezoek deze winter was hij uitgenodigd door zijn oude school om over zijn ervaringen en succesverhaal te vertellen aan een groep laatstejaars. Hij vertelde hen dat ze trots moesten zijn op hun afkomst, zich niet mochten laten doen en goed moesten beseffen dat racisme en discriminatie deel uit zouden maken van hun traject. Na afloop was hij tevreden over het gesprek met de jongeren, maar was vooral getroffen door de blik van een aantal leerkrachten: "Ils me regardent comme un Arabe", vertelde hij. Een blik die zwaar weegt, een blik die hij niet langer kon uitstaan en niet langer wil ondergaan.

Assiya en Aziz. Begin twintig. Jong, leuk stel. Zijn enkele maanden geleden vertrokken. Misschien voorgoed, misschien voor even. Eerst Chicago, nu New York. Misschien volgt een andere eindstop. Misschien ook niet. Assiya is nog net niet afgestudeerd in de bedrijfscommunicatie. Net niet. Ze vermoedt dat het misschien te maken heeft met haar hoofddoek. Of met haar Nederlands. Opgevoed in het Frans, school gelopen in het Nederlandstalig onderwijs. Het resultaat is een zware, doch charmante, Franse r. Drukt zich vlekkeloos uit. Maar niet goed genoeg volgens de docente Nederlands die haar keer op keer voor haar examens buist. Heeft beroep aangetekend, verschillende docenten aangesproken. Veel sympathie, maar weinig steun. Haar eindproject heeft ze mij op haar splinternieuwe iPhone 4 deze zomer getoond. Een trendy, blits en veelkleurig filmpje, net als zijzelf.

Saida. Begin veertig. Heeft reeds meerdere levens geleid. Haar meest recente is dat van ethisch bewuste zaakvoerster en modeontwerpster die elegante kledij ontwerpt voor vrouwen, inclusief gesluierde. Is niet op haar mond gevallen en laat zich op regelmatige basis kritisch uit rond de zogeheten 'gevoelige' thema's in onze samenleving: racisme, de hoofddoek, islamofobie. Dat levert haar veel sympathie op als 'nieuwe stem', maar de modewereld blijkt voorlopig weinig geïnteresseerd te zijn in haar werk. Een investeerder, die haar werk geweldig vindt en ook andere modelijnen financiert, overwoog een tijd haar project te ondersteunen. Na meerdere gesprekken en talloze afspraken werd haar werk uiteindelijk te riskant bevonden. Haar uitgesproken standpunten zouden hem in een delicate positie kunnen brengen. Ze overweegt migratie, geeft aan dat het met de dag moeilijker wordt om het hier uit te houden, maar voorlopig houdt ze het vol.

Verspilde talenten

Dit is maar een greep uit de verhalen van een groep waar men het vaak over heeft maar zelden mee praat. Wat hun representativiteit is voor 'de moslims' of 'de Marokkanen' in Vlaanderen laat ik in het midden. Wat ik niet in het midden laat is de vaststelling dat steeds meer actoren die tot voor kort een leidende rol speelden in een aantal belangrijke organisaties nu een exit overwegen of reeds hebben genomen. Een exit uit het debat, uit het land, uit hun positie als 'Marokkaan' of 'moslim'. Bovendien hebben deze verhalen één ding met elkaar gemeen: het gaat hier niet om een ontredderde, werkloze en laag opgeleide generatie, maar om verspilde talenten. Intelligente, vaak hoogopgeleide, gedreven, creatieve mensen die een unieke bijdrage zouden kunnen leveren in het hertekenen van ons land, maar hierbij voortdurend tegen een glazen - neen: betonnen - plafond moeten botsen: dat van het racisme. Dat laatste vertaalt zich in de overtuiging dat 'de andere' weinig nieuws aan deze samenleving heeft bij te brengen en zich moet beperken tot de status van de 'te integreren burger'.

België is niet enkel een handvol jongeren aan het verliezen die ten strijde trekken tegen het Assadregime, het is ook en vooral kostbare menselijk kapitaal aan het verliezen waar op dit moment geen cijfer op staat. Voorlopig blijven we echter blind en doofstom voor deze verspilde talenten en laten we ons liever door de schreeuwerige angst- en vijandsbeelden die 'de islam' omringen verlammen.

Voor hoe lang nog?

De verhalen zijn echt, de namen niet, om de privacy te beschermen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234