Woensdag 20/10/2021

Moskou laat teugels vieren in Oekraïne

Een tank van de pro-Russische rebellen wordt in een hangar bij Loehansk gereden. Beeld EPA
Een tank van de pro-Russische rebellen wordt in een hangar bij Loehansk gereden.Beeld EPA

Terwijl Moskou in Syrië flink op het gaspedaal drukt, trapt het in het oosten van Oekraïne op de rem. De afgelopen tijd wordt er nauwelijks meer gevochten tussen de pro-Russische rebellen en de Oekraïense troepen. Onder druk van Rusland hebben de rebellen hun plannen laten varen om steden te heroveren die zij eerder moesten prijsgeven.

De afgelopen dagen zijn partijen begonnen hun tanks, veldgeschut en ander materieel terug te trekken van de frontlinie. Dat was het resultaat van het overleg dat de Oekraïense president Porosjenko en zijn Russische collega Poetin eind vorige week voerden onder toezicht van bondskanselier Merkel en de Franse president Hollande.

De klimaatverandering is ook aan de Russische media af te lezen: de oorlog tegen het 'fascistoïde regime in Kiev' heeft van de ene op de andere dag plaats moeten maken voor de Russische bombardementen in Syrië.

Onder druk van Moskou besloten de rebellen gisteren de verkiezingen die zij nog deze maand wilden houden, uit te stellen tot komend jaar. Volgens Kiev zouden die verkiezingen een inbreuk vormen op het bestandsakkoord dat de twee partijen begin dit jaar in Minsk sloten.

Koerswijziging

Ondanks het akkoord gingen de gevechten lange tijd door, maar kennelijk is Rusland tot de conclusie gekomen dat de prijs van voortzetting van het conflict - inclusief verdere westerse sancties - te hoog is. Temeer daar Kiev iedere greep op de rebellengebieden heeft verloren. Als Oekraïne Donetsk en Loehansk probeert te heroveren, kunnen de rebellen op afdoende militaire hulp van Moskou rekenen.

De koerswijziging tekende zich vorige maand al af, toen de ijzervreter Andrej Poergin aan de kant werd gezet als parlementsvoorzitter van de 'Volksrepubliek Donetsk'. Hij was voorstander van aansluiting van de rebellenrepublieken bij Rusland, iets waarvoor Moskou weinig voelt. Het Kremlin stuurt erop aan dat de rebellenrepublieken een grote mate van zelfstandigheid krijgen, maar op papier deel blijven uitmaken van Oekraïne. Op die manier heeft Rusland feitelijk de zeggenschap over de gebieden, terwijl Kiev opdraait voor het onderhoud van de armlastige regio's.

Vladimir Poetin en François Hollande. Beeld ANP
Vladimir Poetin en François Hollande.Beeld ANP

Toekomstmuziek

Het belangrijkste onderdeel van het Minsk-II akkoord is dat Kiev weer de controle krijgt over delen van de grens die nu in handen zijn van de rebellen. Maar dat is voorlopig nog toekomstmuziek, als het er ooit van komt. De rebellen eisen dat Kiev de gebieden eerst een aparte status geeft, de economische blokkade van de rebellengebieden opheft en een algehele amnestie voor de rebellen afkondigt. Dat laatste is voor Kiev onaanvaardbaar, ook al omdat het zou betekenen dat de mogelijke daders van het neerschieten van MH17 dan vrijuit zouden gaan.

Frankrijk en Duitsland zetten Kiev nu onder druk om akkoord te gaan met een plan van de Franse onderhandelaar Pierre Morel dat erop neerkomt dat de verkiezingen in rebellengebied op papier onder de Oekraïense kieswet verlopen, maar dat de rebellen in de praktijk hun eigen regels mogen volgen. Ook dat is onverteerbaar voor Kiev: het zou erop neerkomen dat Oekraïne zich neerlegt bij het verlies van de regio's.

Kiev staat met de rug tegen de muur. Het kan zich geen nieuwe ronde van de oorlog veroorloven: verwacht wordt dat de economie van het land dit jaar met zeker 12 procent zal krimpen. Om te overleven heeft het land financiële hulp van zijn westerse partners nodig. Maar president Porosjenko kan het zich tegelijk moeilijk veroorloven de rebellen te veel tegemoet te komen: in augustus kostte het hem al de grootste moeite een voorstel voor een beperkte decentralisatie van het bestuur door het parlement te krijgen. Uit protest daartegen stapten twee kleine partijen uit de regering en probeerden radicale nationalisten het parlement te bestormen. Hoe meer Kiev toegeeft, hoe groter het gevaar dat het politieke systeem uit evenwicht raakt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234