Vrijdag 20/05/2022

Moskou barst uit zijn voegen

De Russische hoofdstad telt de meeste miljardairs ter wereld. Die rijkdom trekt veel immigranten en gelukszoekers aan. De stad is nu overvol en wil daarom in een klap twee keer zo groot worden. Hele dorpen zullen worden opgeslokt. 'Het enige wat zeker is, is dat het Kremlin blijft waar het nu staat.'

Gezapig luierende koeien in de ochtendzon, Centraal-Aziatische landarbeiders die als stippen aan de horizon verbleken in de eindeloze graanvelden en de fris gebouwde buitenhuisjes met de balkons gericht op een loom kringelend riviertje: rond Rogovo, op 65 kilometer ten zuidwesten van de buitengrens van het huidige Moskou, doet niets de nabijheid van Europa's grootste stad vermoeden.

Maar dat gaat veranderen. In opdracht van president Medvedev heeft Moskou een groot gebied ten zuidwesten van de stad uitgekozen, waar de komende twintig jaar een nieuwe stad gebouwd moet worden - met de ultramoderne grootstedelijke infrastructuur die het huidige Moskou ontbeert.

Daarbij slokt Moskou ook twee andere gebieden ten westen van de stad op. Het ene bevat het geplande innovatiecentrum Skolkovo (het Russische 'Silicon Valley'), het andere grenst aan een van de duurste buitenwijken van de stad en moet de plek worden waar een nieuw financieel centrum gaat verrijzen.

De noodzaak voor uitbreiding is onbetwist. De meer dan elf miljoen mensen die nu legaal in Moskou wonen, plus een paar miljoen anderen, vergen het uiterste van de bestaande infrastructuur. Jaarlijks verrijzen nieuwe metrostations als paddenstoelen uit de grond. Niettemin is de druk op het metronetwerk, dat dagelijks zo'n 6,5 miljoen passagiers vervoert, fenomenaal.

Dagelijkse files

De enorme groei in het autobezit heeft het wegennet van de hoofdstad totaal overbelast - de dagelijkse files overstijgen de totale lengte van files in heel Nederland. Parkeerruimte is er al helemaal niet genoeg, waardoor in het centrum dubbelparkeren de regel is.

Het geeft de rijke metropool een verfrissend anarchistische en dynamische aanblik - elke cowboy stalt zijn paard (of het nu een grote terreinwagen is of een Lexus of een Bentley) liefst recht voor de saloon - maar effectief is anders. Dezelfde problemen doen zich voor op het gebied van huisvesting. Omdat Moskou 'vol' is, heeft de nieuwbouw zich al richting provincie bewogen, waardoor de files verder zijn toegenomen.

Dus wat komt er zoal op de 2.600 inwoners van Rogovo af, die nu de paradijselijk stille 176 vierkante kilometers aan de rand van het uitbreidingsgebied bewonen? Het antwoord op die vraag hangt af van de persoon aan wie je ze stelt.

Maagdelijk land

Naast 60 miljoen vierkante meter voor nieuwe woonruimte voor twee miljoen Moskovieten, zegt burgemeester Sobjanin, wordt er 45 miljoen vierkante meter gereserveerd voor kantoren en bedrijven. Ook sommige van de grote en vervuilende fabriekscomplexen die nu nog midden in de stad te vinden zijn, moeten verhuizen naar het maagdelijke land. En om het goede voorbeeld te geven verhuist ook een groot deel van de federale regering op termijn naar het nieuwe Moskou.

Maar in Rogovo denken de oudere bewoners die in de ochtendzon hun karige marktstalletjes inrichten aan hele andere zaken. Zoals de omvang van de pensioenen, die voor Moskovieten dubbel zo hoog is als elders in Rusland.

Valentina Davidova is een lijvige vrouw die achter een tafeltje zit waarop acht dvd's en vier roze speelgoedvarkentjes zijn uitgestald. "Ik heb het vorige week op televisie gehoord: we komen bij Moskou. We zien wel wat er van komt - misschien gaat mijn pensioen omhoog, maar hetzelfde geldt voor de gas- en lichtrekening."

Naast haar zit Vasili Krekov, die potten honing verkoopt. Hij is bang dat de datsja's (buitenhuisjes) van mensen voor miezerige prijzen zullen worden uitgekocht. Maar hij verwacht sowieso niets van de 'nieuwe autoriteiten' die het land besturen sinds de val van de Sovjet-Unie twintig jaar geleden. "Alles wat ik bezit, is gebouwd door de Sovjetmacht. De nieuwe macht heeft nog geen spijker voor me in de muur geslagen. Anders zou ik hier toch geen honing zitten te verkopen op mijn 81ste?"

De poort tot Moskou

Ook burgemeester Roman Atabekjan heeft het nieuws dat zijn dorp bij Moskou wordt getrokken van de televisie. "Ik weet net zoveel als jullie. Alles wordt boven besloten, alleen God weet wat er zal gebeuren." Hij vreest voor de natuur in dit gebied, maar verder lijkt verandering hem een prima zaak. "Wij waren altijd al de poort tot Moskou. Onze troepen hebben hier de nazi's tegengehouden en tegen Napoleon gevochten."

Terug in Moskou toont ook de bekendste stadsactivist Sergej Oedaltsov zich positief over het uitbreidingsbesluit. "Het kan niet anders, de stad is overbevolkt en de problemen zijn anders onoplosbaar."

Zijn grootste zorg is dat de uitbreiding "een puur commercieel project" wordt, waarbij sociale woningbouw voor lagere en middeninkomens het onderspit delft tegen de aanleg van huizen voor de elite. "Het risico daarop is groot, want de huidige autoriteiten laten zich vooral leiden door het winstbeginsel", zegt Oedaltsov.

De tijd zal het leren. De komende twee jaar zijn nodig om de uitbreiding van Moskou wettelijk vast te leggen en daarna nodigt burgemeester Sobjanin "de knapste koppen van de wereld" uit om uitgewerkte plannen te maken voor de stadsuitbreiding. In de periode van twintig jaar waarin het nieuwe Moskou moet verrijzen, kan nog veel gebeuren. "Het enige wat zeker is", zei Sobjanin, "is dat het Kremlin blijft waar het nu staat."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234