Donderdag 29/07/2021

'Morsi pleegde burgercoup'

De beslissing van de eerste democratisch gekozen president van Egypte om twee kopstukken van het leger met pensioen te sturen, is positief onthaald door voorvechters van de revolutie. Al is er ook kritiek dat Morsi, nu zes weken in functie, te veel macht naar zich toetrekt.

Analisten zien Morsi's schoonmaakactie in de top van het leger als een belangrijke verschuiving in de machtsbalans tussen het leger en de president, in het voordeel van de burgerlijke macht. "Dit is de eerste keer in de Egyptische geschiedenis dat een gekozen burgerpoliticus de beslissingen van de gevestigde militaire orde terzijde schuift", schrijft directeur Omar Ashour van het centrum voor Midden-Oostenstudies aan de Universiteit van Exeter.

"Morsi beslist de machtsstrijd", kopte de staatskrant Al-Akhbar gisteren, een krant die van oudsher als spreekbuis geldt voor het door het leger gesteunde establishment. "Morsi beëindigt politieke rol van het leger", schreef de onafhankelijke krant Al-Masry Al-Youm volgens persbureau Reuters. Een andere onafhankelijke krant, Tahrir, voegde toe: "Revolutie van de president tegen het leger."

De 6 April-beweging, aanjagers van de revolutie in Egypte vorig jaar, sprak van 'een eerste stap in de richting van de vestiging van een burgerstaat'.

De in juni gekozen president Mohammed Morsi, van de islamitische Moslimbroederschap, stuurde zondag met onmiddellijke ingang generaal Hussein Tantawi met pensioen. De 76-jarige Tantawi was hoofd van de Opperste Militaire Raad, die vorig jaar de macht overnam in Egypte na de val van president Hosni Moebarak. Tantawi was twintig jaar lang minister van Defensie onder Moebarak. Ook chef-staf Sami Annan werd per direct vervangen.

In één moeite door trok Morsi een omstreden amendement op de Grondwet in, dat de Opperste Militaire Raad had uitgevaardigd om de macht van de president in te perken. De Militaire Raad deed dit vlak voordat Morsi werd verkozen. Het Egyptische leger ontnam de president de macht over het leger en schonk zichzelf bovendien wetgevende macht.

Dat er na Morsi's verkiezing een machtsstrijd met het leger zou uitbreken was duidelijk. Maar dat Morsi zo snel heeft gehandeld, duidt erop dat hij steun heeft gekregen binnen het leger, zo vermoedt Ashour. "Deze beslissing was afgesproken met een aantal leden van de Opperste Militaire Raad, onder wie generaal al-Sissi, die Tantawi opvolgt als minister van Defensie." Al-Sisi was hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst en heeft veel kennis over de facties in het leger. Ashour noemt zijn benoeming een 'slimme keus'.

Shadi Hamid, analist van het Brookings Doha Center in Washington, omschreef de ontwikkelingen als een 'mix van een burgerlijke tegencoup en een gecoördineerde coup binnen het leger'.

Het lijkt erop dat de positie van Tantawi, die lange tijd onaantastbaar leek, is verzwakt door een incident op het Sinaï-schiereiland vorige week. Daar vielen militante islamisten een grenspost aan en doodden zestien Egyptische grenswachten. Vlak daarna ontsloeg Morsi al onder meer het hoofd van de inlichtingendienst.

Morsi zelf sprak zondag via zijn woordvoerder van een 'soevereine beslissing' om 'nieuw bloed' in het leger te pompen om zo een 'nieuwe, moderne staat' te kunnen opbouwen.

Touwtjes in handen

De prominente tv-presentator Hamdi Qandil omschreef de actie van Morsi volgens de krant Ahram als een 'burgercoup'. Hij sprak het vermoeden uit dat Morsi een militaire coup tegen hem vóór wilde zijn.
Hoe dan ook heeft Morsi duidelijk gemaakt dat hij, de democratisch gekozen president, de touwtjes in handen heeft.
Verschillende politici en deskundigen wijzen erop dat Morsi door het herroepen van het amendement op de Grondwet van het leger, nu zelf te veel macht naar zich toetrekt. De wetgevende macht die het leger zich toebedeelde, ligt nu in handen van Morsi zelf, zo concludeert de Egyptische krant Ahram. Ook de bevoegdheid om een nieuw comité te benoemen om de Grondwet te herschrijven, als het huidige comité er niet uitkomt, ligt nu bij Morsi in plaats van het leger.
Prominente liberaal Mohamed ElBaradei, voormalig VN-diplomaat, schreef op zijn Twitteraccount: "Nu het leger is ontdaan van zijn wetgevende macht en het parlement afwezig is, heeft de president imperiale macht. Overgangschaos duurt voort."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234