Dinsdag 20/10/2020

Morse is dood maar onsterfelijk

Televisiekijkend Vlaanderen kon al verschillende keren afscheid nemen van inspector Morse, maar donderdagavond stapte ook acteur John Thaw in de voetsporen van de knorrige antiheld die hij wereldberoemd had gemaakt. Thaw verloor na een maandenlange strijd het gevecht tegen de slokdarmkanker die hem de jongste tijd voor de camera's had weggehouden. Hij werd amper zestig. Met zijn overlijden wordt ook de introverte publiekslieveling Endeavour Morse voorgoed begraven. Net als de foeterende Jack Frost of de boertige Andy Dalziel was de norse Morse bijzonder geliefd. Wereldwijd volgden liefst 750 miljoen mensen zijn zoektocht naar dat kleine detail, naar de sleutel waarmee hij de zoveelste moordzaak kon ophelderen. Vooral de dames hadden een boon voor hem. Oude norse mannen aan wiens deur de ware liefde telkens weer voorbij loopt: het blijkt voldoende om de vrouwelijke fantasie te prikkelen.

Brussel / Londen / Eigen berichtgeving

Patrick Bremmers / Kristof Demasure / Bart Steenhaut

In het voorjaar van 2001 werd bij John Thaw slokdarmkanker geconstateerd. Sindsdien moest de acteur bijna dagelijks chemo- en radiotherapie ondergaan. Maar, stukje bij beetje, raakte hij toch weer aan de beterhand. De Britse productiemaatschappij Carlton wilde zelf weer graag met John Thaw een nieuwe special maken van de advocatenreeks Kavanagh QC, waar Thaw deze keer een rol speelde als een gelukkig gehuwde advocaat met twee kinderen. Zijn slepende ziekte zorgde er echter voor dat de geplande special niet door kon gaan.

De afgelopen weken was Thaw er zich van bewust welke richting het met zijn gezondheidstoestand uit zou gaan. Het gezin-Thaw had immers al herhaaldelijk te maken gehad met de gevreesde ziekte. De eerste echtgenoot van Thaws vrouw, actrice Sheila Hancock, overleed in 1971 aan kanker. Twee jaar geleden werd een kleinzoon van Thaw getroffen door een hersentumor, maar het jongetje slaagde erin te herstellen. En bij John Thaws echtgenote Sheila Hancock werd tien jaar geleden borstkanker vastgesteld. Ook zij overwon de ziekte.

Het spreekt bijgevolg voor zich dat niemand onbewogen zal blijven wanneer Canvas vanavond in de allerlaatste aflevering van Inspector Morse opnieuw het beeld toont van de moegestreden politie-inspecteur die 's nacht alleen op de sofa gaat zitten, muziek van Schubert oplegt, die vervolgens afzet om zomaar wat voor zich uit te staren. Onsterfelijke televisie, en een uniek moment van dood- en moraliteitsbesef.

Van Endeavour Morse maakte John Thaw een ietwat wereldvreemde intellectueel die slechts moeilijk zijn gevoelens kon verwoorden. Elke emotionele confrontatie ging hij uit de weg. Zelfs zijn gestrande relaties met vrouwen die méér verwachtten, werden nooit uitgepraat. Ook antipool Lewis kon Morse er nooit toe brengen zijn vlucht naar kruiswoordraadsels of klassieke muziek te ruilen voor een emotionele ontlading. En toch bleef de introverte politieman voor duizenden vrouwen een onweerstaanbare aantrekkingskracht uitoefenen.

Veel (vrouwelijke) kijkers zagen John Thaw namelijk het liefst in een rol waarin hij de leiding had. Of dat nu als onderzoeker in een moordzaak is, als advocaat en voorvechter van onschuldig veroordeelden of bekwaam uitoefenaar van de plastische chirurgie, deed er verder eigenlijk niet zo toe. Wisselend met David Jason (inspector Frost) werd John Thaw in Groot-Brittannië regelmatig tot populairste Britse acteur verkozen. Thaw was ook zelf het liefst op het scherm te zien in een rol waarin heel wat vrouwelijke fans hem klaarblijkelijk het liefst zien, die als brommende loner of eenzame ziel. Toen Thaw een jaar of vier geleden tijdens een perspresentatie voor de film Into the Blue gevraagd werd waarom het grote publiek hem het liefst ziet in dat soort rollen, haalde de witgrijze acteur een beetje onverschillig zijn schouders op.

"In films en tv-series zijn de belangrijkste figuren nu eenmaal altijd solisten. En zij worden altijd publiekslieveling nummer één", bromde Thaw. "Dat hoort bij drama. Zelfs wanneer ze getrouwd zijn, loopt hun leven niet volgens het boekje. Het is haast een dramatisch cliché geworden: de leading man of leading lady die in zijn of haar eentje zit te tobben. Maar het kan ook niet anders. Drama is conflict en voor conflictsituaties is het noodzakelijk dat iemand de regels aan zijn laars lapt. Want anders is er geen reden voor dramatiek. Dus als je mij vraagt: waarom speel je altijd loners, dan vraag je eigenlijk 'waarom speel je altijd de leading man?' Welnu, dat is nu eenmaal zo. Het heeft er niets mee te maken dat ik een bijzonder soort mens zou zijn. Maar blijkbaar word ik alleen nog voor dit soort rollen gevraagd."

Producer Chris Kelly, die met Thaw onder meer de advocatenserie Kavanagh QC opzette, heeft er wél een verklaring voor: "John was gewoon een heel erg intelligente acteur. Hij kon bijna acteren zonder één woord te zeggen. Voor wat hij kon zeggen met één gelaatsuitdrukking hebben andere acteurs een hele pagina tekst nodig. En hij was bereid risico's te nemen." Waarmee Kelly onbewust doelt op de tv-bewerking van A Year In Provence voor de BBC en The Plastic Man, die toch niet echt als de paradepaardjes uit zijn carrière bekend staan. De kritieken waren soms ronduit vernietigend, maar regisseur Jack Gould wil geen kwaad woord over hem horen. "John had zich in de loop der jaren ontwikkeld tot een fantastische film- en televisieacteur", zegt Gould, die het allerlaatste Inspector Morse-verhaal, The Remorseful Day, regisseerde en dertig jaar geleden samen met Thaw de film The Bovus Guns maakte. "John wist met weinig middelen veel over te brengen. Het leek haast alsof hij helemaal niets deed, maar net als bij de grote filmacteurs van weleer, zeiden zijn ogen meer dan een kast vol boeken. John wist ook heel goed hoe de camera werkte en welk effect die kon hebben. Hij had er natuurlijk ook meer dan dertig jaar ervaring mee. Hij wist dus heel goed wat hij deed."

Toch is de magische aantrekkingskracht voor de afstandelijke politie-inspecteur niet uniek. Ook andere Britse detectives blinken uit met opvallende hoofdrolspelers die door hun wereldvreemdheid bij vrouwen bijzonder geliefd zijn. Zo is superintendent Andy Dalziel in Dalziel and Pascoe een grote, brutale, lawaaierige politieman van rond de vijftig die plat en onbeleefd spreekt, in de neus peutert en constant aan zijn kruis krabt. Om zijn goede manieren te benadrukken laat hij in het openbaar ook constant scheten die luider zijn dan biologisch noodzakelijk. In deze serie zijn de rollen duidelijk omgedraaid in vergelijking met Lewis en Morse.

Vervolg op pagina 33

Producer Chris Kelly: 'John was gewoon een heel erg intelligente acteur en kon acteren zonder één woord te zeggen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234