Maandag 05/12/2022

morrissey viert 45ste verjaardag in manchester

Fans werpen zich met ware doodsverachting voor Morrisseys voeten. 'Nice try', glimlacht die wanneer eentje op een haar na het podium mist en tussen de fotografen landt

Een god tussen stervelingen

De scheidingslijn tussen onvoorwaardelijke liefde en verpletterende onverschilligheid is dun. Morrissey, in de jaren tachtig de spreekbuis van iedereen die zich onbegrepen voelde, preekte een decennium later louter nog voor een alsmaar sneller afkalvend aantal bekeerden. Uiteindelijk keerde hij Groot-Brittannië gedesillusioneerd de rug toe om zich aan de Amerikaanse westkust in zelfmedelijden te wentelen. Zeven jaar later zijn de wonden evenwel geheeld, en met het gloednieuwe You Are the Quarry maakt Morrissey momenteel een spectaculaire comeback. Het optreden dat hem zaterdag naar Manchester bracht, was in luttele minuten uitverkocht.

Manchester

Van onze verslaggever ter plaatse

Bart Steenhaut

Het concert in de MEN Arena, een zaal met Sportpaleis-achtige afmetingen, had dan ook een enorme symbolische waarde. Dit zou het concert worden waar Morrissey zich zou revancheren voor al het leed dat hem was aangedaan. Hier, in zijn geboortestad, zou de gevallen held weer op zijn sokkel worden getakeld, en als een icoon uitkijken over de plaatsen die hij zo vaak in zijn songs had bezongen. Hier, op een paar passen van de Salford Lads Club, waar de zanger als jonge twintiger voor de hoesfoto's van The Queen Is Dead poseerde, zou gerechtigheid geschieden. Voor het oog van de camera's nog wel, want de thuiskomst van Morrissey werd gefilmd voor een dvd die wellicht nog dit najaar verschijnt.

De spanning was alleszins te snijden. Uit alle hoeken van de wereld kwamen fans overgevlogen, het straatbeeld werd gedomineerd door Morrissey-posters en mensen in Smiths-T-shirts. Uit elke winkel knetterden Louder than Bombs- of Hatful Of Hollow-compilaties door de luidsprekers, en de boekhandels hadden moeite om de biografieën van hun geliefde Bigmouth tijdig aan te slepen.

Dat Morrissey na een carrière van meer dan twintig jaar nog steeds dit soort devotie losmaakt, heeft natuurlijk alles met The Smiths te maken. De groep belichaamde alles wat The Beatles en The Sex Pistols de decennia ervoor ook hadden betekend. De eerste singles, 'Hand In Glove' en 'This Charming Man', brachten meteen een aardverschuiving teweeg en maakten veel meer los dan hun eerder bescheiden hitparadenoteringen destijds deden vermoeden. Morrissey en gitarist Johnny Marr hadden geen uitstaans met disco, hielden alles wat naar stadionrock rook op veilige afstand, en voelden nauwelijks affiniteit met de punkbeweging, die toen op haar laatste benen liep. The Smiths klonken anders. Ze waren radicaal en sexy, verzonnen melodieën waar de concurrentie het water bij uit de mond liep en lijfden een ritmesectie in waar je geen speld tussenkreeg.

Niet alleen de muziek sprak tot de verbeelding, ook het homo-erotische imago van de groepsleden ging vlot over de tong. Maar de echte vernieuwing kwam van Morrissey zelf, die volstrekt unieke teksten schreef over onderwerpen die tot dan toe nauwelijks aan bod waren gekomen in de door glitter, glamour en Colgate-glimlachjes gedomineerde wereld van de popmuziek. Hij had het over incest, kindermishandeling, homoseksualiteit, geweld op school, vegetarisme... en hekelde het kleinburgerlijke milieu waarin hij zelf was opgegroeid. Somberder dan het zwartste van Leonard Cohen, scherper dan Dylan, relevanter dan - laat de lezersbrieven komen - Nick Cave of Sonic Youth.

'goed geprobeerd'

The Smiths werd - letterlijk - een groep die levens veranderde. De zes platen die ze voor de split in 1987 bij elkaar speelde, zijn stuk voor stuk mijlpalen die ook na de passage van grunge, britpop, girlpower en techno resoluut overeind blijven.

De kans dat het ooit nog tot een Smiths-reünie komt, is helaas kleiner dan dat er ooit vrede komt tussen de Palestijnen en Israël. Een paar jaar geleden sleepten drummer Mike Joyce en bassist Andy Rourke hun voormalige werkgevers voor de rechter wegens het niet betalen van achterstallige royalty's. Tot ieders verrassing kregen ze gelijk. Zowel Morrissey als Marr moeten elk een miljoen pond ophoesten. Het verklaart wellicht waarom de backcatalogue van The Smiths vaker gerecycleerd wordt dan de petflessen van Coca-Cola. Ironisch eigenlijk, zeker voor een groep die dat soort poenpakkerij ooit zelf aan de kaak stelde, in het messcherpe 'Paint a Vulgar Picture'.

Geen hond die daar zaterdag van wakker lag toen Morrissey om zeven over negen het podium opstapte. Geen toeval, want op dat moment bleek het precies 45 jaar geleden dat hij voor het eerst zijn stem aan de wereld liet horen, ergens in een kraamkliniek even verderop. Morrissey wordt onthaald als een god die zich onder de stervelingen begeeft. Fans springen over de nadarhekken en werpen zich met ware doodsverachting voor zijn voeten, hebben hun hele hebben en houden veil voor een handdruk of het kruisen van zijn blik. Morrissey reageert tamelijk gevat op dat soort griezelige adoratie. "Nice try", glimlacht hij wanneer een fan op een haar na het podium mist en tussen de fotografen landt. Ondertussen ziet hij eruit als een ongenaakbare popster.

'First Of the Gang to Die' sprankelt als een goedgeschudde fles spuitwater, en bij het obscure 'Hairdresser On Fire' is de euforie compleet. Dit is de Morrissey waarvoor de 15.000 fans soms een hele dag gereisd hebben. Scherp, grappig, en vooral back with a vengeance. Het decor is opgebouwd uit rode, lichtgevende letters die samen zijn naam vormen, verwijzend naar de televisiespecial waarmee Elvis Presley in 1968 zijn terugkeer op het podium vierde. Morrissey kent zijn klassieken en schuwt daarbij de pathos niet. Hij beweegt als een toreador die een denkbeeldige stier bestrijdt: sierlijk draait hij met de heupen van de ene naar de andere kant, gooit hij zijn armen in de lucht en zingt hij met een gepijnigd trekje om de mond zoals alleen echte soulzangers dat kunnen.

"Het doet me deugd om weer in de Britse toptien te staan", zegt hij na de rauwe rock van 'Irish Blood, English Heart'. "Vooral omdat ik daar in het gezelschap van een buitengewoon getalenteerde artiest als Eamon mag vertoeven." Morrissey is ouder geworden, maar dat heeft zijn sarcasme niet aangetast. Later zal hij 'The World Is Full Of Crashing Bores' opdragen aan Britney Spears, en grapt hij dat er nog zeven exemplaren van zijn plaat verkocht moeten worden om op nummer één te geraken. De kans dat hij die aan iemand in de zaal zal slijten, is klein: de cd is een week uit en iedereen kent de nieuwe nummers al uit het hoofd.

Zijn groep, dezelfde die hem tijdens vorige solotournees begeleidde, gaat ondertussen voluit en klinkt bij momenten alsof ze Iggy Pop voor zich heeft. Tenminste, mocht die waardig ouder zijn geworden in plaats van met de broek op de enkels over het podium te springen. Het door David Bowie heropgenomen 'I Know It's Gonna Happen' leunt tegen Scott Walker aan, terwijl de enige cover van de avond zo obscuur is dat het ons de dag nadien een uur opzoekwerk kost om te achterhalen dat het nummer in kwestie 'No-One Can Hold a Candle to You' heet, afkomstig van een groepje dat Raymonde heet. Ook 'Don't Make Fun Of Daddy's Voice' profiteert niet van het herkenningseffect, wegens zo recent dat het zelfs You Are the Quarry niet gehaald heeft. Wél bekend, en goed voor het eerste kippenvel van de avond: een ronduit verbluffende versie van 'Everyday Is Like Sunday'. Vier volle minuten pure magie die je gehoord moet hebben om het te geloven.

een droom

En dan hebben we u het mooiste nog niet eens verteld. Morrissey had een aanzienlijke hoeveelheid Smiths-materiaal ingestudeerd, en hoewel de songkeuze geenszins voor de hand lag, vormden die momenten niet zelden de hoogtepunten in de set. 'The Headmaster Ritual', een afrekening met de tirannieke schooldirecteur uit zijn jeugd, sloeg in als een splinterbom, 'A Rush and a Push and the Land Is Ours' walste tussen een landschap vol onbeantwoorde liefdes en opgekropte frustratie, en de extase die 'Shoplifters Of the World Unite' veroorzaakte, had nog het meest gemeen met een finale van de wereldbeker voetbal waarbij Brazilië in de allerlaatste seconde van de match de winning goal maakt. In het Manchester van Morrissey stonden de forfaitcijfers toen al op het bord, maar met het enige bisnummer - nog een Smiths-classic - diende hij het publiek de genadeslag toe. 'There Is a Light that Never Goes Out' was de perfecte toegift, vatte het gevoel samen waarvan anderhalf uur eerder de toon was gezet: "If a ten ton truck / kills the both of us / to die by your side / the pleasure, the privilege is mine."

Morrissey zong zaterdag anderhalf uur de gospel voor atheïsten. Als een god tussen de stervelingen, die onder de liefde bedolven werd. Het had net zo goed een droom kunnen zijn.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234