Woensdag 13/11/2019

Morning-afterpillen te krijg aan de schoolpoort

Het gebruik van de morning-afterpil is in België verviervoudigd sinds ze in 2001 vrij verkrijgbaar werd in de apotheek. In Groot-Brittannië delen ze de noodpil nu ook al uit aan de schoolpoort.

Door Tina De Gendt

BRUSSEL l Wordt de morning-afterpil de vervanger voor degelijke anticonceptie? Uit een recent onderzoek van Sensoa blijkt van niet, maar waakzaamheid is wel geboden.

De strijd tegen tienerzwangerschappen en seksueel overdraagbare aandoeningen staat overal in Europa hoog op de agenda. Hoewel België het relatief goed doet op dat vlak, raken ook hier elk jaar zo'n vijfduizend tienermeisjes zwanger (1,7 procent van de populatie). Dat is slechter dan onze noorderburen (1,5 procent van de populatie), maar lang niet zoveel als in het Verenigd Koninkrijk, waar jaarlijks 90.000 meisjes onder de twintig (5 procent) ontdekken dat ze zwanger zijn.

Een paar jaar geleden moesten Belgen die een ongelukje hadden gehad nog naar de dokter rennen, maar sinds 2001 kan men in elke apotheek de morning-afterpil krijgen. Destijds vreesden de tegenstanders van die maatregel dat het toegankelijker maken van de noodpil ertoe zou leiden dat jongeren geen voorzorgen meer zouden nemen.

Nu blijkt dat het gebruik in vijf jaar tijd verviervoudigd is, lijkt die vrees op het eerste zicht bewaarheid, maar nadere analyse geeft anders aan. "In de maatschappij bestaat nog steeds een vooroordeel tegenover gebruiksters van de noodpil", zegt Kim Veny. De communicatiewetenschapster aan de universiteit van Antwerpen werd door Sensoa gevraagd voor haar licenciaatsverhandeling eens uit te zoeken wat het profiel van zo'n gebruikster was.

"Men gaat er nog te veel vanuit dat vrouwen die om een noodpil komen vragen onverantwoordelijk zijn en geen contraceptie hebben gebruikt, maar dat is heel weinig het geval. Meestal gaat het om vrouwen waarbij het condoom gescheurd is of die een pil vergeten zijn. Het is misschien niet altijd nodig, maar ze willen gewoon geen risico nemen."

In Groot-Britannië bestaat de mogelijkheid om de noodpil gewoon bij de apotheker te gaan halen nog altijd niet. Je moet ervoor naar de arts of gezondheidswerker en dat houdt heel wat jongeren tegen. Intussen zijn de abortus- en bevallingscijfers bij tienermeisjes in Engeland nog steeds ziedend hoog, maar ondanks het protest is de regering niet van plan iets aan de regel te veranderen.

Dus heeft de sector de zware middelen ingezet in de strijd tegen tienerzwangerschap.

In Gateshead, een van de armere steden in het noordoosten van Engeland, is Angela Star uitgeroepen tot leading lady van de strijd tegen de tienerzwangerschappen. De gezondheidswerkster maakte in september vorig jaar furore door een meisje een noodanticonceptie-injectie toe te dienen in de toiletten van de plaatselijke McDonald's.

Pro life-groeperingen schreeuwden moord en brand, maar de nationale gezondheidszorg stond als een man achter de beslissing. "Het is duidelijk niet de beste plaats om een injectie toe te dienen", verklaarde Bob Smith, voorzitter van het Gateshead Primary Care Trust destijds aan BBC, "Maar als een patiënt duidelijk onwillig is om naar een gezondheidsinstituut mee te gaan, moet een gezondheidswerker soms moeilijke beslissingen nemen. In die omstandigheden is het kiezen tussen dan een injectie geven of helemaal geen."

Angela Star, die eerder dat jaar de titel van 'beste seksuele gezondheidswerkster van het jaar' had gekregen, bleek evenmin van plan zich te verontschuldigen voor haar acties. Op een conferentie voor seksuele gezondheid vertelde ze dat dergelijke middelen nodig zijn om het hoge aantal tienerzwangerschappen te bestrijden.

Nu, bijna een jaar later, blijkt inderdaad dat haar aanpak zijn vruchten heeft afgeworpen. Op zes jaar tijd is het aantal tienermoederschappen in Gateshead met 22 procent gezakt, zowat het dubbele van de rest van het Verenigd Koninkrijk. Op de conferentie waar de resultaten werden voorgesteld maakte Angela Star alweer furore door, gevraagd naar haar werkwijze, te antwoorden dat ze morning-afterpillen uitdeelde aan de schoolpoorten.

Barbary Convery, tienerzwangerschapscoördinator bij de Gateshead Council: "Het is geen gebruikelijke praktijk, maar voor sommige regio's is het wellicht de enige manier om tienerzwangerschappen te voorkomen. Heel wat jonge mensen, in het bijzonder in afgelegen wijken, hebben veel moeilijkheden om aan zo'n pil te komen."

Haar aanpak mag dan controversieel zijn, resultaat heeft ze wel: in een pas verschenen rapport, 'Teenage Pregnancy Next Steps' van het kabinet Gezondheid van Groot Britannië, wordt Gateshead geprezen als te volgen voorbeeld. In België staan de gezondheidswerkers iets sceptischer tegenover de methodes van mevrouw Star.

"Het gratis uitdelen van anticonceptiemiddelen helpt absoluut niet in het bestrijden van tienerzwangerschappen", oordeelt Telidja Klaï van Sensoa. Dat zouden de Britten in het bijzonder moeten weten: hun contraceptie mag dan gratis zijn, hun tienerzwangerschappen zijn de hoogste van Europa. "Het medicaliseren van de preventie is een bewezen verkeerde strategie. Zonder sensibilisatie ben je niets met condooms en pillen. Voor veilig vrijen moet je de mentaliteit veranderen en dat doe je niet door zomaar uit te delen zonder uitleg."

Daar komen ze nu in Engeland ook achter. Convery: "Tot voor kort was er in het Verenigd Koninkrijk en op sommige andere plaatsen nog een erg gebrekkige seksuele vorming. In het algemeen zijn mensen niet echt op gebrand erover te praten, en zelfs in de scholen slaat men het hoofdstuk seksuele opvoeding liever over. Pas de laatste jaren komt daar verandering in, met als grote inspiratie het Nederlandse systeem."

Ook in ons land kunnen we qua openheid wat leren van onze noorderburen, zo blijkt verder uit het onderzoek van Veny. "De helft van de vrouwen die een noodpil nodig heeft, voelt gêne als ze die aan de apotheker moet vragen. Het taboe op de noodpil moet nog altijd doorbroken worden."

De Britse Angela Star maakte furore nadat ze een meisje een noodanticonceptie-injectie toediende in de toiletten van McDonald's

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234