Zondag 12/07/2020

Brexit

Morgen vindt de brexit dan echt plaats: een historisch moment, maar geen nationale feestdag

De Britse europarlementariër Nigel Farage zwaait met de Britse Union-vlag tijdens een toespraak in de plenaire vergadering woensdag. Beeld AP

Morgenavond verlaat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie. Een historisch moment. Maar toch is het geen nationale feestdag. Daarvoor zit er te veel zeer bij te veel Britten. Wat staat er wel op het programma?

‘We zijn erin – maar zonder vuurwerk.’ Dat kopte The Guardian op 1 januari 1973, de dag waarop de Britten de Europese Economische Gemeenschap (EEG) na vijftien jaren betraden. ‘Het was amper te merken dat er iets van groot belang had plaats­gevonden, en de dag die de geschiedenisboeken zal ingaan zolang de Britse geschiedenis zal worden geschreven, werd door de meeste mensen ter kennisgeving aangenomen.’ Wie wel uitbundig feestvierde was toenmalig premier Ted Heath, onder meer met een black-tie banket in Hampton Court, het grootste kasteel van Engeland, gelegen aan de Theems. Zijn levenswerk was voltooid.

Ruim 47 jaar later is de situatie niet veel anders. Brexiteers vieren feest, maar van een nationale feestdag is geen sprake. Union Jacks flankeren The Mall, de brede avenue tussen Trafalgar Square en Buckingham Palace, en de nationale vlag wordt geprojecteerd op de belangrijkste regeringsgebouwen. Voor de deur van Downing Street 10, waar een aftelklok te zien zal zijn, houdt premier Boris Johnson een toespraak en zal hij getuige zijn van een lichtshow die de eenheid van de Britse naties als thema heeft.

Iets verderop, op het parlementsplein, organiseert Nigel Farage een groot feest. Op klokslag elf uur is de Big Ben stil, dit ondanks een campagne van de meest fanatieke brexiteers om The Great Bell voor deze gelegenheid op te hangen – de Big Ben zit midden in een langdurige renovatie. De kwart miljoen die was ingezameld om de klok toch te laten beieren, zal worden geschonken aan Help for ­Heroes, een liefdadigheidsorganisatie die oorlogsveteranen bijstaat. De parlementaire autoriteiten, overwegend EU-gezind, hadden alles gedaan om het gebeier van de beroemde klok tegen te houden.

Bedelaars

Hoe gevoelig de brexit ligt, bleek afgelopen dagen ook uit de weerzin tegen de 50-pencemunt die deze historische dag moet beklinken, dit nadat de introductie twee keer was uitgesteld. Prominente remainers hebben aangegeven deze munt te zullen boycotten of te schenken aan bedelaars. Dat laatste zegt Yasmin Alibhai-Brown te gaan doen, de columnist die ook had toegezegd het land te zullen verlaten als Boris Johnson premier zou worden. Er ontstond zelfs een typisch ­Engels debat over de ogenschijnlijk onschuldige tekst op de munt: Peace, prosperity and friendship with all ­nations (‘Vrede, voorspoed en vriendschap met alle naties’).

De EU-gezinde kinderboekenschrijver Philip Pullman merkte op dat de Oxford-komma ontbrak, de komma die ter verduidelijking na het woord ‘prosperity’ had moeten staan. Volgens Pullman moeten alle ‘geletterde mensen de munt boycotten’, een subtiele manier van zeggen dat brexiteers ongeletterd zijn. De Oxford-komma bleek tijdens het debat eigenlijk een Harvard-komma te zijn, want daar ligt de oorsprong van deze komma. “Wie had durven denken dat het slaan van een munt kon leiden tot verstandsverbijstering bij remainers?”, vroeg radiopresentator Julia Hartley-Brewer zich af.

Prominente remainers hebben Johnson opgeroepen om niet al te ­triomfantelijk te zijn. “Je hoeft het ons niet onder de neus te wrijven”, zei ­Michael Heseltine, terwijl de Schotse leider Ian Blackford stelde dat het gedag zeggen van een ‘vredesproject’ geen reden tot een feest is. De Europese vlag, zo hebben de Schotten ­laten weten, blijft gewoon wapperen op de parlementsgebouwen in Edinburgh. Bij de Britse ministeries waren ze jaren geleden al weggehaald. In het straatbeeld van Londen zijn wel meer Europese vlaggen te zien, aan balkons van woningen en zelfs achter de ­ramen van basisscholen.

André Rieu

Remainers hebben geprobeerd om de André Rieu-versie van Beethovens Ode an die Freude deze week aan de top van de hitlijsten te krijgen, maar verder dan nummer 58 is deze nog niet gekomen. De Britten luisteren liever Eminem en Stormzy. Meer succes hopen ze te hebben met een 150 vierkante ­meter tellend spandoek met de tekst We still love EU op de witte kliffen van Dover. Beelden daarvan, gemaakt door een drone, moeten de wereld overgaan. Initiatiefnemers hebben al 13.000 pond (15.000 euro) voor deze stunt ingezameld, meer dan verwacht.

Het zal druk worden in de kustplaats die het dichtst bij het vasteland ligt. De plaatselijke afgevaardigde ­Natalie Elphicke, een Conservatief die bij de afgelopen verkiezingen haar echtgenoot heeft opgevolgd, wil een spandoek met de tekst We Love the UK ophangen, gevolgd door een vuurwerkshow die tot in Frankrijk, 32 kilometer verderop, zichtbaar moet zijn. Twee kibbelende groepen Britten die elkaar bevechten op de rand van de iconische kliffen, in het zicht van de geamuseerde Europeanen. Beter kan de prelude van de brexit niet worden verbeeld.

Wat gebeurt er in Brussel?

Sober en plechtig neemt de EU vrijdag afscheid van het Verenigd Koninkrijk. Geen lichtshow op het Europagebouw waar de EU-toppen plaatsvinden, geen orkest dat de EU-hymne Ode an die Freude symbolisch achterstevoren speelt en geen spetterend feest, zoals ze aan de andere kant van het Kanaal organiseren om hun ‘bevrijding’ te vieren.

In Brussel zullen voorzitter David Sassoli van het Europees Parlement, Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en EU-president Charles Michel om 11 uur ’s ochtends een korte gezamenlijke verklaring afleggen. Kernwoorden zijn regret, respect en forward. De Unie betreurt de brexit, respecteert de Britse keuze maar trekt eensgezinder dan ooit verder.

Vóór middernacht worden de Britse vlaggen en naambordjes weggehaald in de EU-gebouwen. Daarbij zijn geen cameraploegen en fotografen welkom om drama te voorkomen. Eén vlag gaat naar het Huis van de Europese Geschiedenis, een museum in Brussel. De rest wordt opgevouwen en in de kast gelegd met vlaggen van andere ‘derde landen’, te gebruiken bij toekomstige bezoeken van Britse delegaties.

In het Europees Parlement zwaaien de 73 Britse parlementariërs af. Ze moeten hun toegangspasjes inleveren, alsook de iPad die ze van het parlement kregen om hun werk te vergemakkelijken. Voor vertrekkende parlementariërs is er een wachtgeldregeling van minimaal zes maandsalarissen.

Van de 73 vrijvallende Britse plaatsen worden er 27 herverdeeld over lidstaten die nu onderbedeeld zijn. De overige 46 plekken worden ‘in reserve’ gezet met het oog op een toekomstige uitbreiding van de EU. Tot die tijd telt het parlement 705 leden in plaats van de huidige 751.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234