Zaterdag 06/03/2021

morgen gaat in helsinki wk atletiek van start

De heersers van de piste

Al wie in het wereldje van de atletiek wat naam of faam heeft en niet in de lappenmand ligt, zit de komende tien dagen in Finland voor het WK. Om hun heerschappij aan te tonen of om gevestigde waarden van hun troon te stoten. De Morgen selecteerde alvast tien toppers om naar uit te kijken. Valerie Hardie

Noem Jelena Isinbajeva gerust de Sergeï Boebka van de vrouwen, het is een compliment dat de 23- jarige polsstokspringster in dank aanneemt. Net zoals Boebka als eerste man over zes meter ging, zo wipte de Russin als eerste vrouw twee weken terug over vijf meter. De kassa rinkelde: een leuke bonus van 50.000 dollar. Het was al voor de zeventiende keer dat ze met zo'n recordpremie ging lopen. Is het dan verwonderlijk dat Isinbajeva voor een geldwolf wordt versleten? De bekoorlijke atlete, die er ook niet vies van is om show te verkopen, ligt er niet wakker van. "Ik wil beter doen dan Boebka en 36 keer het wereldrecord breken." Op training sprong ze naar verluidt al over 5m10.

Isinbajeva leerde alles van Boebka, ook zijn techniek. Dat ze als kind gymnaste was en dus erg lenig is, bleek later een voordeel te zijn bij het polsstokspringen. Ook haar landgenote Svetlana Feofanova turnde voor ze zich tot atlete omschoolde en zij is in Helsinki samen met Stacey Dragila de grote rivale van olympische kampioene Isinbajeva. "Ik ben niet bang voor die twee", zei Isinbajeva al. "Zij bestaan niet als ik spring. Ik heb slechts één opponent: die lat ginder boven."

Kenenisa Bekele. Zijn voornaam betekent 'rijk' en dat is de Ethiopiër intussen op alle vlakken. De 23-jarige Bekele is baas op de korte en lange cross, maar ook op de piste kent zijn meesterschap geen grenzen. Niemand liep op het tartan sneller dan Bekele: 12:37.35 op de 5.000 meter en 26:20.31 op de 10.000 meter. Met zijn winstpremies - vorig jaar net geen 163.000 dollar - onderhoudt hij zijn hele familie. Olympische glorie kende hij al op de 10 kilometer in Athene maar op de kortere afstand was Hicham El-Guerrouj hem te snel af. Met zijn succes verzachtte Bekele wel het leed van zijn landgenoten na het adieu van hun 'keizer' Haile Gebreselassie. Dat predikaat komt nu Bekele toe. "En het stoort me ook niet dat ik met Haile wordt vergeleken."

Maar was het niet Gebreselassie die Bekele inspireerde toen hij in 1992 aan zijn radio gekluisterd naar de Spelen van Barcelona zat te luisteren. Zijn grote voorbeeld heette Derartu Tulu, de eerste vrouw die ooit olympisch goud won voor Ethiopië en voor Afrika. Ook Bekele wil de legende ingaan. Maar wie ernaar streeft een held te zijn, ontsnapt zelden aan tragiek en Bekele is daar geen uitzondering op. Vijf maanden na zijn Griekse triomf stuikte tijdens een trainingsloop zijn verloofde in elkaar. Ze overleed aan een hartaanval.

Negentien jaar was Carolina Klüft toen ze in München als senior haar eerste grote titel - een EK- titel - claimde in de heptatlon. Dat was in 2002 en sindsdien is er geen houden meer aan aan de schone Zweedse. 2003: wereldtitel. 2004: olympische titel. Verliezen kent de studente sociologie niet meer. In Helsinki is de vraag niet of Klüft het haalt, maar wel met hoeveel punten ze het nummer wint. Eén keer kwam ze met 7.001 punten 'in de buurt' van het wereldrecord van Jackie Joyner-Kersee (7.291) maar volgens Klüft is dat onbereikbaar. Misschien stuwt de concurrentie van de Française Eunice Barber, die na veel blessureleed stilaan in vorm raakt, haar langs die onneembare klip.

In haar vaderland is 'Carro' een nationale vedette, genre Stefan Edberg. Als kind lag haar hart echter bij het voetbal en streefde ze een carrière als spits na. Maar mama Klüft, zelf een behoorlijke verspringster, pushte haar vier dochters richting atletiek. "Het leek me een vervelende sport", zei Klüft. "Ik ging de eerste keer alleen mee omdat ik moest." Nu zijn de zeven disciplines (200, 800, 100 meter horden, kogelstoten, speerwerpen, hoog- en verspringen) voor haar pure skoj, een pretje.

Hoe lang blijft hordeloper Liu Xiang aan de macht na zijn coup in Athene? Op die vraag komt in Helsinki een antwoord wanneer Allen Johnson en Ladji Doucouré zijn regime trachten omver te werpen. WK-titelverdediger Johnson zint op wraak nadat hij in Athene in de tweede ronde over een horde struikelde en niet in de finale raakte. Tot overmaat van ramp zag de Amerikaan in die finale hoe Xiang zijn wereldrecord (12.91) evenaarde. En dan te zeggen dat de 21-jarige inwoner van Shanghai twee jaar terug nog opkeek naar Johnson en hem om een handtekening smeekte.

Xiang, die China zijn eerste olympische atletiekgoud bij de mannen schonk, wordt in zijn land als een god aanbeden. En Xiang geniet ervan met volle teugen. Op televisie zingt hij schaamteloos karaokenummers, hij flirt met de showpresentatrices en doneert zijn spikes voor een goed doel. Eén fan was bereid om er 1,3 miljoen dollar voor te betalen. Zijn figuur - 75 kilo voor 1m89 - wordt nu vereeuwigd in de vorm van een wassen beeld, een eer die tot dusver alleen zijn baskettende landgenoot Yao Ming te beurt is gevallen. Het zijn privileges die Xiang niet zonder slag of stoot zal afstaan.

De snelste man van de planeet mag hij zich niet noemen - dat voorrecht komt de Jamaicaan Asafa Powell toe - maar de olympische spurtkoning van Athene is Justlin Gatlin wél. En zonder ongelukken kroont de 22-jarige spurter zich straks ook tot wereldkampioen op de 100 meter want zijn grote concurrenten zijn er niet bij in Finland. Powell zegde af met een adductorenletsel, veteraan Maurice Greene raakte niet door de trials, Tim Montgomery zit tot over zijn oren in een dopingschandaal verwikkeld en Shawn Crawford sukkelt met een voetblessure. Maar Gatlin wil méér dan alleen de titel. "Ik ga voor het wereldrecord op het WK", beloofde hij.

De Amerikaan deed samen met Powell een frisse wind blazen door de spurt, heette het. IJdele hoop. In 2002 leverde Gatlin een positieve test af voor het amfetamine Adderall en kreeg hij een schorsing van twee jaar opgelegd. De IAAF accepteerde nadien zijn excuus - sinds hij negen was nam hij al een medicijn tegen adhd - en beperkte de straf tot één jaar. Het pleit ook niet voor hem dat zijn coach Trevor Graham is, die niet alleen een cruciale rol speelde in de Balco-dopingaffaire maar ook jarenlang Montgomery en Marion Jones trainde. "Ik doe wat nodig is", luidt voorts het twijfelachtige credo van Gatlin.

Wat is een naam en een nationaliteit waard als je een arme drommel bent? Voor Stephen Cherono was de keuze snel gemaakt. Voor een levenslang maandloon van 5.000 dollar - en de belofte van één miljoen dollar als hij kampioen wordt op WK of Spelen - ruilde Cherono zijn Keniaanse paspoort in voor eentje van Qatar. Voortaan ging hij door het leven als Saif Saeed Shaheen. "Ik deed het voor het geld", gaf de wereldrecordhouder op de 3.000 meter steeple toe. "Ik schaam me daar niet voor en dus raakt de kritiek me ook niet. Laat hen maar doen."

Maar zo makkelijk kwam de nog maar 22-jarige Shaheen er niet vanaf. Wie wil uitkomen voor zijn adoptieland kan volgens de regels van het IAAF drie jaar niet in competitie uitkomen, tenzij zijn vaderland hem 'gratie' verleent. Daar kon Cherono evenwel naar fluiten. Kenia kende geen genade voor zijn verloren zoon, met als resultaat dat hij niet in Athene kon aantreden. Het laat zich raden dat Shaheen in Helsinki op revanche is belust. Maar als hij zijn poen wil zien, dan moet hij onderweg wel afrekenen met zijn ex-landgenoten Kemboi en Koech.

Felix 'de kat' Sánchez: geboren in New York, opgegroeid in Californië, kind van gescheiden ouders en lopend voor de Dominicaanse Republiek. Dat is in een notendop het verleden van de 400-meterhordeloper die geschiedenis schreef in 2003, toen hij als eerste atleet sinds de mythische Ed Moses zijn wereldtitel kon verlengen. En Sánchez was nog niet uitgeblust. Hij deed er in Athene nog een olympische lauwerkrans bij. 'De dictator' is zijn bijnaam, net als 'de onoverwinnelijke'. En dat bleef hij ook, 36 maanden lang.

Maar Sánchez (27) is dat aureool intussen kwijt. Zijn motor sputterde al eens op de Memorial van 2004 en dit seizoen is een andere ster aan de horizon verschenen. Onthoud zijn naam: Kerron Clement, 19 pas maar al omgedoopt tot de 'nieuwe Michael Johnson'. Clement crosste het indoorrecord op de 400 meter van 'MJ' van de tabellen en al was het 'slechts' indoor, het was een visitekaartje dat kon tellen. Sánchez weet dat hij een lastige klant heeft aan Clement, die ook de snelste seizoenstijd klokte (47.24), temeer omdat 'Super Felix' zelf niet in optima forma zit. Hij hoort eigenlijk met een zere voet onder het mes te gaan maar rekent erop dat de Amerikaanse 'groentjes' hun beste kruit al verschoten op de trials.

Na de afzegging van tweevoudig olympisch kampioene Kelly Holmes rust de Britse hoop op een WK-medaille volledig op het frêle frame van de 31-jarige Paula Radcliffe. Of ze die druk aankan, is de vraag, want in het verleden kraakte ze al meer dan eens in de spotlights. Denk maar aan Athene, waar ze in de olympische marathon zes kilometer voor de finish compleet afgemat opgaf. En vijf dagen later deed ze dat opnieuw, op de 10.000 meter. Radcliffe schreef nadien in haar autobiografie dat haar maag in de knoop lag door antibiotica en dat ze te diep in haar reserves had getast. Radcliffe was altijd al een begenadigde crossloopster, maar op de piste wilde het lang niet lukken. Ze stal vaak de show met haar ontembare aanvalsdrang en haar wilde hoofdgeknik, maar als het erop aankwam, moest Radcliffe buigen. Tot ze zich op de marathon toelegde en in de straten van Londen het wereldrecord op 2u15:25 bracht. Die overstap legde haar geen windeieren en haar bankrekening puilde verder uit. Ook naast de piste deed Radcliffe van zich spreken, vooral in haar strijd tegen doping. Zo dook ze in 2000 op de Parijse tribune op met de slogan: 'Epo cheats out.' Die boodschap was gericht aan 1.500-meterloopster Olga Yegorova: betrapt op epo maar vanwege procedurefouten niet gestraft.

De blanke Michael Johnson, zo wordt Jeremy Wariner omschreven. Dat lijkt te veel eer voor de 21 jaar jonge 'kid', ook al sprintte hij op de Spelen naar de titel op de 400 meter, en ook al noemt zijn manager 'MJ' en traint hij met Clyde Hart, de coach die Johnson groot maakte. In de States is er vooral veel te doen rond zijn huidskleur want spurten, dat is een zaak van zwarte atleten. Adidas trok zich van de controverse alvast niets aan en sloot met Wariner een deal die hem in vijf jaar tijd 3 miljoen dollar rijker maakt.

MJ gelooft alvast in zijn blanke broeder die hij eens op training aan het werk zag. "Jeremy heeft één trek die ik ook had: hij haat het om te verliezen. Maar hij is ook niet bang om te verliezen. Ik houd wel van zijn pose: je kunt me niet verslaan, ook al win ik vandaag niet." Misschien ondervindt Cédric Van Branteghem in Helsinki hoe wilskrachtig de Amerikaan wel is, al zal niet zozeer onze landgenoot maar wel Wariners beste vriend Darold Williamson zijn taaiste concurrent voor de WK-titel worden.

Afsluiten doen we in schoonheid, met de gazelle uit Kampenhout, Kim Gevaert. In ons kleine landje is de vandaag jarige Gevaert (27) al vele jaren de onbetwiste 'leading lady' van de spurt, maar op mondiaal vlak nestelde ze zich in de subtop. Gevaert zit echter in de vorm van haar leven, zegt ze, en op dit WK wil ze graag drie keer in de finale staan. Op de 200 meter mag dat geen probleem vormen, op de 100 en 4x100 meter zal het kantje boord zijn. "Ik heb de indruk dat het nu of nooit is", zei Gevaert voor de afreis naar Helsinki.

Zijn die woorden ingegeven door een kinderwens? Gevaert gaf al vaker aan dat ze graag een gezinnetje wil stichten met haar vriend Djeke, na het EK van 2006. Maar de woorden van spurtster Christine Arron indachtig - "mijn lichaam had twee jaar nodig om van die zwangerschap te herstellen" - stelt ze die plannen mogelijk nog wat uit. "Ik ga af op mijn intuïtie maar het zal niet voor direct zijn dat ik zwanger ben. Tenzij het onbevlekt is." Hopelijk bewaart ze de mirakels voor de piste.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234