Zaterdag 27/11/2021

Moordzaak wordt lakmoesproef voor VS-justitie na 11 september

Een zwarte Amerikaanse burgerrechtenactivist en moslimgeestelijke staat sinds begin deze week in Atlanta terecht voor moord. De zaak krijgt in de VS grote weerklank. Gevreesd wordt dat tijdens het proces raciale en religieuze kaarten getrokken zullen worden. Niet alleen de gemoederen in de Afro-Amerikaanse gemeenschap dreigen op te laaien, zoals in de zaak-O.J. Simpson, maar ook onder moslims, die zich sinds de aanslagen van 11 september meer dan ooit geviseerd voelen door de VS-justitie.

Brussel

Eigen berichtgeving

Maarten Rabaey

In de jaren zestig ging Jamil Abdullah Al-Amin door het leven als H Rap Brown. Vanwege zijn provocerende uitspraken werd hij een van de stokebranden onder 's lands zwarte burgerrechtenactivisten. Maar zijn opvliegende reputatie deed hem ook de das om. Toen in maart 2000 twee agenten uit Fulton County, Atlanta, hem een dagvaarding wilden overhandigen voor een paar kleine vergrijpen brak een vuurgevecht los. Daarbij kwam één agent om. De openbare aanklagers, die de doodstraf eisen, zeggen dat Al-Amin vluchtte. Drie dagen later werd hij aangetroffen in een veld, waar hij zich had verschanst met een pistool en een aanvalswapen. De wapens zouden volgens ballistische experts tijdens het vuurgevecht zijn gebruikt. Maar Al-Amins verdediging spreekt dat tegen. Kort na de schietpartij verklaarden de agenten via de radio dat ze hun aanvaller hadden verwond. Er werd een bebloede man gezien door getuigen en er werden bloedsporen aangetroffen. Al-Amin werd evenwel zonder verwondingen opgepakt.

De rechtszaak, die maandag opende, draait echter om veel meer dan onschuld of schuld. Al-Amin (58) blaast namelijk hoog van de toren slachtoffer te zijn van een 'regeringssamenzwering' die teruggaat tot de dagen waarin het FBI geleid werd door de omstreden J. Edgar Hoover, van wie nadien is gebleken dat hij buiten zijn boekje ging in het observeren van politieke activisten.

"Het FBI heeft een dossier over mij met 44.000 documenten", zei Al-Amin, imam van de invloedrijke Masjid-moslimgemeenschap in Atlanta's West End-gebied, onlangs aan The New York Times in een interview vanuit zijn cel. "Op een gegeven ogenblik móest er gewoon iets gebeuren om alle onderzoeken en al het geld dat ze uitgaven te verantwoorden. Ze vrezen de opgang van een persoonlijkheid, een karakter, onder de Afro-Amerikanen die alle verschillende strekkingen van de Afro-Amerikaanse gemeenschap kan binden."

Waar of niet, net zoals tijdens het proces tegen O.J. Simpson dreigt de rechtszaak de discussie te doen opleven over gelijke berechting van zwarten in de VS - een thema waarin Al-Amin al in de jaren zestig mee het voortouw nam. Al-Amin was aanvankelijk studentenleider en radicaliseerde als lid van de radicale Black Panthers-beweging. In 1971 belandde hij voor vijf jaar in de cel voor een overval. Hij bekeerde zich tot de islam en werd na zijn vrijlating leider van de grootste moslimgemeenschap van de VS. Nu ziet het ernaar uit dat hij zijn geloof, en de vermeende vooroordelen tegen moslims in de VS, centraal zal stellen tijdens zijn proces.

Aanvankelijk moest de rechtszaak van start gaan in september, maar ze werd uitgesteld na de aanslagen van de elfde. De rechter oordeelde toen dat de atmosfeer 'bevooroordelend' kon werken omdat moslimextremisten de aanslagen hadden gepleegd. Hamvraag is of er nu wel al een jury kan worden samengesteld die onbevangen kan vonnissen. Lang niet iedereen is daarvan overtuigd.

"Dit proces zorgt voor veel onrust in de moslimgemeenschap", zegt Ibrahim Hooper, woordvoerder van de Council on American-Islamic Relations uit Washington. "We zien dit proces als een barometer voor de vraag of een moslim een eerlijk proces kan krijgen, vrij van vooringenomenheid, en of een jury een beslissing neemt die gebaseerd is op externe factoren of de feiten van de zaak."

De vrouwelijke rechter zegt met die vrees rekening te houden. Ze riep voor de juryselectie deze week 1.500 kandidaten op, drie keer zoveel als gebruikelijk om twaalf onbevooroordeelde gezworenen te vinden. Toch heeft ze het bij de aanhangers van Al-Amin nu al verkorven na te hebben geoordeeld dat de spreekrechten van Al-Amin beperkt worden omdat hij de juryleden op voorhand probeert te beïnvloeden. De rechter gebruikte daarvoor het interview met The New York Times, maar ook brieven die hij naar zijn congregatie van 36 moskeeën stuurde om zijn onschuld te bepleiten. "De beklaagde heeft het recht om zijn onschuld te bepleiten in de rechtszaal", zei ze, "maar niet in de krant."

Of dat de mobilisatie waartoe de aanhangers van de imam oproepen zal tegenhouden, valt te betwijfelen. Via zijn website doen zijn aanhangers er alles aan om de samenzweringstheorie te propageren. "Hij is moslim, zwart en wordt omschreven als militant", zegt zijn oudere broer Ed Brown, "het is onwaarschijnlijk dat hij een eerlijk proces krijgt, maar toch hoop ik dat er twaalf mensen worden gevonden die oordelen volgens de bewijzen en feiten, en niet volgens hun vooroordeel."

Bronnen: The Atlanta Journal-Constitution, The Independent, The New York Times, www.imamjamil.com

'Al-Amin is moslim, zwart en militant, het is onwaarschijnlijk dat hij een eerlijk proces krijgt'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234