Zaterdag 23/10/2021

AchtergrondHaïti

Moord op president Moïse in Haïti: heeft de premier het gedaan?

Ariel Henry werd door de vermoorde president Jovenel Moïse tot premier benoemd, en komt nu zelf in het vizier van onderzoekers. Beeld Reuters
Ariel Henry werd door de vermoorde president Jovenel Moïse tot premier benoemd, en komt nu zelf in het vizier van onderzoekers.Beeld Reuters

Na twee maanden lijkt het onderzoek naar de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse vastgelopen in een onontwarbare kluwen van intriges.

Haïti, september 2021, twee maanden na de moord op de president. Er zitten 44 mensen in de gevangenis, onder wie een groep Colombiaanse huurlingen die volhouden erin geluisd te zijn en een mysterieuze YouTube-evangelist uit Florida die volgens kwade tongen de macht over wilde nemen, maar van wie niemand eigenlijk ooit gehoord had. Maar niemand in Haïti gelooft dat de echte kwade genius al achter tralies zit. Volgens de vrouw van de president, die het bloedbad schijnbaar per ongeluk overleefde en naar Amerika vluchtte, moet de dader eerder gezocht worden in de kringen van machtige oligarchen.

Maar de rechercheurs die de moord moeten onderzoeken, zitten veelal ondergedoken vanwege bedreigingen. De rechter die het onderzoek aanvankelijk leidde, gaf zijn opdracht na een paar dagen alweer terug, nadat een van zijn medewerkers onder mysterieuze omstandigheden om het leven was gekomen. Intussen zorgden een gigantische aardbeving en een verwoestende tropische storm voor een totale ontwrichting van het straatarme land, waarvan grote delen feitelijk onder bewind staan van rivaliserende bendes die soms lijntjes hebben met politiek en bedrijfsleven. Zij maakten van Port-au-Prince niet alleen de hoofdstad van Haïti, maar ook de kidnaphoofdstad van de wereld.

Aanklager ontslagen en vervangen

Als de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse, in de nacht van 6 op 7 juli van dit jaar, onderwerp was van een misdaadserie, dan was er al meer dan genoeg gebeurd om een seizoen te vullen en moest de scenarioschrijver zich zo langzamerhand zorgen gaan maken over de vraag: hoe krijg ik alle lijntjes weer bij elkaar?

Maar het echte leven had gewoon weer een extra plotwending in petto. Deze week stelde de hoofdaanklager van het land namelijk niemand minder dan premier Ariel Henry in staat van beschuldiging, vanwege diens veronderstelde betrokkenheid bij de moord op de oud-president. “Er zijn genoeg compromitterende elementen om Henry te vervolgen, en die om een aanklacht vragen”, schreef de aanklager aan de rechter die verantwoordelijk is voor het onderzoek. Henry reageerde binnen een paar uur door de aanklager te ontslaan vanwege niet nader toegelichte ‘zware administratieve fouten’ en een nieuwe aanklager te benoemen.

Het is overigens onduidelijk of dat ontslag en die benoeming rechtsgeldig zijn, want een hoofdaanklager kan in Haïti alleen door de president worden benoemd, en die hebben ze dus niet meer in Haïti. Twee rivaliserende hoofdaanklagers, dat kon het land er ook nog wel bij hebben terwijl het presidentschap vacant blijft. Aan heldere procedures voor de opvolging van Moïse ontbreekt het, want die regeerde, voordat hij vermoord werd, al een jaar bij decreet en werkte aan een nieuwe grondwet. Echt veel gekozen politici, in de zin van de huidige grondwet, zijn er niet meer in het land.

Telefonisch contact met de vermoedelijke daders

De vermoedens over de betrokkenheid van premier Henry bij de moord op president Moïse zijn terug te leiden op telefoongegevens. Een paar uur na de moord, die ergens na middernacht plaatsvond, had Henry namelijk telefonisch contact met een van de vermoedelijke daders, op een nogal onchristelijk tijdstip. Om 4.03 en om 4.20 belde Henry twee keer met Joseph Badio, een ontslagen functionaris van het ministerie van Justitie, die volgens de geolocatiegegevens van zijn telefoon op dat moment vlak bij de plek van de moord was, gezocht wordt voor zijn betrokkenheid bij de aanslag, en die inmiddels op de vlucht is geslagen voor justitie.

“We willen allemaal heel graag weten wat er daar besproken is”, aldus Renan Hedouville, die in Haïti een soort ombudsman is en de premier inmiddels heeft opgeroepen om af te treden. Maar Henry weigert toelichting te geven en zegt dat hij het slachtoffer is van politieke spelletjes.

De vermoorde president Jovenel Moïse. Beeld AP
De vermoorde president Jovenel Moïse.Beeld AP

Henry was op het moment van de moord en de telefoontjes overigens nog geen premier. Twee dagen voor de moord was hij door de president aangewezen als nieuwe premier, maar ook die benoeming was juridisch omstreden, en op het moment van overlijden was de functie nog in handen van premier Claude Joseph, die ook wel had willen aanblijven. Uiteindelijk maakte hij na twee weken toch plaats voor Henry, na druk van de internationale gemeenschap, onder leiding van de Verenigde Staten.

Een komen en gaan van Haïtiaanse lobbyisten

Doordat de economie en overheidsfinanciën van Haïti, het armste land van het westelijk halfrond, zo afhankelijk zijn van buitenlandse hulp, is de Amerikaanse stem doorslaggevend bij veel politieke beslissingen. Vrijwel direct na de moord op Moïse was het in Washington een komen en gaan van Haïtiaanse lobbyisten van verschillende politieke facties die om gunsten wierven, zo rapporteerde The New York Times.

Uiteindelijk prevaleerde dus Ariel Henry, een 72-jarige politicus en neurochirurg, die zijn premierschap de afgelopen tijd af en toe nog onderbrak om in het ziekenhuis een operatie uit te voeren. Kennelijk zagen de Amerikanen in hem de juiste man om het land in rustiger vaarwater te leiden.

Henry presenteerde afgelopen weekend een akkoord met enkele leden van de oppositie, dat de weg zou moeten banen voor nieuwe verkiezingen. Maar wanneer die gehouden zouden kunnen worden, dat bleef de afgelopen tijd steeds onduidelijk, omdat de situatie in het land er te instabiel voor was. Maar of de rust snel weerkeert in Haïti, dat is nu alleen maar meer de vraag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234