Maandag 18/10/2021

Moord is toch nog niet hetzelfde als overspel

Zoals Mehdi Carcela en Bjorn Ruytinx elkaar vergiffenis schonken, gebeurde dat deze week ook op een assisenproces in Brugge. De ouders van Vanessa Dejaeghere kwamen oog in oog te staan met haar moordenaar. 'Nee, ik ben niet kwaad op hem. Wat voor zin heeft dat?' Impressies vanuit een West-Vlaams universum waar overspel nog steeds een grotere zonde is dan moord.

Tot hij op die maandagochtend in maart 2012 Vanessa vermoordde, was Jess Dewaele de perfecte echtgenoot. In de ogen van de meer dan vijftig moraliteitsgetuigen die deze week beurtelings in de getuigenbank van het assisenhof in Brugge plaatsnamen, is hij dat nog steeds. Dag na dag was er een gebrek aan zitplaatsen. Mensen stonden rechtop, van negen tot zes als dat moest en op de dag van het verdict tot na elven in de nacht. Haast elke getuigenverklaring op dit proces kwam er onder begeleiding van gegniffel en gesnotter.

"Ik ben Jess gaan bezoeken in de gevangenis", zegt Valerie Dejaeghere, zus van de vermoorde Vanessa. "Dertien keer. Deze zomer, nadat ik het dossier ben gaan inlezen, ben ik daar dan wel mee gestopt."

"Ik zou het liefst hebben dat hij zo snel mogelijk weer vrijkomt", zegt Nicole Pannecoucke, de moeder van Vanessa, een gewezen cafébazin, gesteund door instemmend gefluister vanuit de zaal. "Voor ons, voor de kinderen vooral. Vanessa zou dat ook gewild hebben. Wat daar gebeurd is, dat was een spijtig ongeval. Jess was zichzelf niet."

Aan het eind van haar getuigenverklaring zal Nicole Pannecoucke in het publiek plaatsnemen naast de moeder van Jess. Dicht tegen elkaar, elkaar beter begrijpend dan wie ook. Vader Etienne Dejaeghere is op dinsdag zijn zeg komen doen. "Nee, ik ben niet kwaad op hem", wendt hij zich tot de voorzitter. "Wat heeft dat voor zin? Het had niet mogen gebeuren, maar het is gebeurd, daar valt niks aan te veranderen."

Bij elke verschijning in de getuigenbank wordt de verdachte gevraagd of hij zelf eventueel ook nog wat te zeggen heeft. Jess Dewaele is een bijna twee meter lange slungel die de hele procesweek lang zal blijven zoeken naar een houding op de te kleine stoel. Meestal zit hij voorover gebogen, het hoofd begraven in zijn handen. "Ik zie u graag en het spijt mij dat ik u bij zoiets heb betrokken", richt hij zich tot Etienne. "Ik zag Vanessa doodgraag." Etienne knikt hem bemoedigend toe: "Het is al goed, jong".

Etienne krijgt vanuit de gevangenis af en toe telefoon van Jess. Hier, voorovergebogen naar de microfoon, vraagt Jess of hij na het proces nog een keer mag bellen.

"Gij, gij moogt mij blijven bellen."

"Merci Etienne."

Jess Dewaele (36) was zelfstandig tuinaannemer in Waregem, Vanessa studeerde accountancy in Gent. Ze hadden elkaar ontmoet tijdens een vakantie in Lloret del Mar. Hij werkte vijftien uur per dag, zij was goed in cijfers. Hij was de noeste werker, zij was de slimme: perfecte match. Ze huwden in 2002, er volgden twee kinderen, vandaag acht en zeven jaar oud. "Ik heb geen getuige gevonden die iets slechts kon zeggen over Jess Dewaele", zo verklaart de agent die is belast met de opmaak van het moraliteitsverslag. "Er is bij de mensen in Waregem grote waardering voor de renovatie van zijn woning, die hij grotendeels zelf heeft gedaan. Men kan geen negatieve punten vermelden over Jess Dewaele."

Jess was een kakkernestje, zoals men dat in het West-Vlaams zegt. De jongste nagekomen zoon temidden van drie oudere zussen. Toetreden tot het geslacht der Dewaeles, met een diepgelovige moeder en de spreuk 'Vaders wil is wet' aan de muur, moet Vanessa hebben beladen met moeilijk te halen doelstellingen. Twee van de drie zussen waren al weduwes, familiegeluk was binnen de clan iets zeer precairs. Het gerenoveerde huis was het ouderlijke huis van moeder en de veel te vroeg gegane vader Dewaele. Vanessa had ermee ingestemd om daar te gaan wonen.

Zus Carla: "Wij waren een warm nest, we brachten alle feestdagen samen door. Jess en Vanessa kwamen dikwijls langs gefietst en sprongen dan binnen. Verjaardagen werden binnen de familie gevierd. Ik vond ze smoorverliefd, een droomkoppel. Heel leuk om te zien."

Zus Petra vond Vanessa gaandeweg wel dominanter worden, vanaf 2007.

Petra Dewaele: "De kinderen mochten van Vanessa geen cola meer drinken of chips eten. Jess volgde haar daarin, hij volgde haar in alles. Ze legde dat ook op aan Jess. Hij mocht maar honderd gram vlees per dag eten. Dan dacht ik: 'Allez, honderd gram! Voor een zelfstandig tuinaannemer.' Ze ging intens sporten, obsessief bijna. Ze zei tegen Jess dat hij op zijn lijn moest letten. Als ik met haar sprak, trok ik mijn trui een beetje naar beneden. Zij was iemand om naar op te kijken. Ze kon goed babbelen."

Op dag drie van het proces priemt Etienne Dejaeghere, vader van Vanessa, zijn vinger op pagina 3 van Het Laatste Nieuws. Daar staat een foto van Wim Decleir. "Hij zou daar moeten zitten", gromt hij. "Hij zou moeten zitten waar Jess nu zit. 'De mankepoot', zoals wij hem noemden. Het is allemaal zijn schuld."

Wim Decleir verloor in 1995 een been na een ongeval, ging handbiken en werd tweevoudig winnaar van de marathon van Hamburg. Hij zou in 2011 worden uitgeroepen tot Belgisch paralympiër van het jaar en tijdens de Paralympics in Londen tweemaal brons behalen voor ons land. Daarnaast is hij ook directeur in een Dexia-filiaal in Brugge waar Vanessa in 2000 aan de slag is gegaan. Net als Vanessa heeft ook hij een vaste relatie en twee kinderen. Het eerste alarmsignaal binnen de clan gaat af in november 2007, tijdens een koekenbak in het ouderlijke huis.

Zus Carla: "Vanessa sprak die dag de hele tijd over Wim. Alleen maar over hem, haar baas. Vol lof. Over zijn zaak, zijn sport, zijn voedingsgewoonten. Ik heb haar een paar dagen later gebeld: 'Vanessa, ik wil eens praten'. Ze is naar mijn kantoor gekomen. 'Kijk, ik zie jullie allebei doodgraag, maar wat er op dat feest gebeurde, was vernederend voor mijn broer.' Ze zei dat er niets was, ze gaf me redenen waarom ze met die Wim niets kon beginnen. Ze zei dat ze seks met twee mannen niet zou aankunnen."

Binnen de clan waren dat onuitgesproken woorden: 'seks', 'mannen'.

Tijdens een volgend familiefeest, voor de eerste verjaardag van haar dochter, nodigde Vanessa tot ieders verbazing haar baas uit, en ook diens echtgenote en zijn kinderen. "Die mevrouw is toen bij ons komen zitten", zegt schoonbroer Jacques. "Wij vonden dat raar, dat die Wim daar in de keuken stond te konkelfoezen met Vanessa."

Carla: "Het was november, het was koud, en Vanessa stond in de keuken met die Wim pannenkoeken te bakken. In haar topje."

Het is stil in de zaal als Wim Decleir in de getuigenbank plaatsneemt. Hij heeft een tekst voorbereid, en dreunt die met krachtige stem af. Over die dag in maart 2008, toen hij en Vanessa in de grote slaapkamer in het ouderlijke huis der Dewaeles lagen. Naakt, allebei, zijn kunstbeen rustend naast het bed. Tot Jess plots vroeger dan verwacht thuis kwam. "Vanessa heeft hem toen wijsgemaakt dat we samen nog wat dossiers hadden moeten afwerken", zegt hij. "Dat zij een nieuw lingeriesetje wilde laten zien aan mij."

Jess Dewaele zet die dag koffie, eerst voor haar en daarna voor hem. Hij komt pas wat later de trap af, want zo'n kunstbeen terug vastschroeven duurt wat langer. Wim Decleir zegt nu dat hij daar, bij die koffie, had besloten dat het zo niet verder kon. Hij maakte een einde aan de relatie met Vanessa.

Tijdens zijn ondervraging door voorzitter Boudewijn Desmet zegt Jess: "Ze heeft het mij verteld nadat hij er een punt had achter gezet. Dat was in mei 2008. Ze was er kapot van. Ze voelde zich zo vernederd door Wim dat ze op een dag met haar auto naar de Zwevegembrug was gereden. Ze ging van de brug afrijden. Ik zei nog: 'Doe dat niet, denk aan de kinderen, denk aan ons huis'."

Wim Decleir organiseerde na de breuk een etentje met de twee getroubleerde koppels. Hij stuurde tussen hoofdgerecht en dessert de vrouwen naar het toilet en boog zich voorover naar Jess: "Het spijt me dat ik me je vrouw heb gerotzooid." Hij had een doef verwacht of zoiets, zegt hij nu. Maar Jess streek meteen de plooien glad: "Oké, ik vergeef het jullie."

Er volgde een periode van knipperlicht.

Zij begon hem te plagen met zijn bedprestaties. Bij Wim, zei ze, kwam ze vier keer klaar. Bij hem nooit. "Ik wou mij aan hem spiegelen", legt Jess nu uit, terwijl het publiek in de zaal kucht en fezelt. "Ik kon niet tegen hem op. Ik kwam altijd te vroeg klaar. Ik was verlamd van de stress in bed."

Met Vanessa trok hij naar de seksuologe, die zes sessies bekkenoefeningen adviseerde. Hij werkte die ook braafjes alle zes af. "Om mijn voortijdige zaadlozingen te leren onderdrukken."

Zij wou opeens een borstcorrectie. "Omdat Wim dat ook had laten doen bij zijn vrouw en hij dat zo mooi vond." Ze leefden steeds meer als broer en zus, het perfecte koppel naar buitenuit. Zij begon marathons te lopen, schreef zich in bij de triathonclub. Hij keek uit naar vrijdagavond, als ze met z'n vieren voor tv konden gaan zitten met chips in borrelschaaltjes en een film voor de kinderen.

Zus Carla: "Vroeger verscheen Vanessa altijd opgetut en opgekleed tijdens familiefeestjes. Nu zat ze daar in een trainingspak, futloos, de hele tijd aan het sms'en. Dan deed Jess wel eens teken: 'Is 't bijna gedaan?' Dan hield ze daarmee op. Efkens maar."

Vanessa en haar beste vriendinnen delen een mailinglist. Het is het dagboek van een vrouw die graag zou kunnen kiezen. Zij wil een derde kind, Jess niet. Wim staat voor goede seks, boeiende gesprekken, een ruime wereld. Jess is een pantoffel. Hij is de vader van haar kinderen, de man die ze vooral nooit pijn had willen doen.

7 januari 2012: 'Dames, ik heb nieuws te melden. Ik kies dan toch voor Jess.'

23 januari 2012: 'Hoi dames, ik wil even alleen weg. Ik wil even ervaren hoe het is om alleen te zijn.'

Ze heeft zich ingeschreven voor een sportstage op Lanzarote, waar ze zich wil voorbereiden op de marathon van Rotterdam. Ze heeft in een daaropvolgende bevlieging een zomervakantie geboekt naar Spanje. Met Jess, met de kinderen en zonder annulatieverzekering. Het communiefeest voor de zoon is al geregeld, in april. Ze heeft een gezinsticket naar de Efteling geboekt voor in mei. Op 1 februari 2012 vieren ze hun tiende huwelijksdag in de sauna. Ze vrijen voor het eerst sinds heel lang. Op haar kleine handdoek met streepjes. "Jess had weer hoop", zegt Jan Leysen, zijn advocaat. "Hij had zijn huwelijk gered, dacht hij. Hij vloog."

De openbare aanklager op het proces is Serge Malefason. In zijn requisitoir zegt hij: "Zal zij kiezen voor Wim of voor Jess? Wij moeten daar geen doekjes om winden. De keuze is in eerste instantie gemaakt door Wim."

De trip naar Lanzarote viel samen met de krokusvakantie.

"Dan denk je dat een moeder van twee kinderen thuis zal zijn", merkt schoonbroer Jacques op. "Zeker als de vader zulke zware uren draait als zelfstandig tuinaannemer. Maar zij volgde dus een sportstage op Lanzarote. Met Wim, zoals wij achteraf moesten vernemen. Op het moment zelf zeiden wij tegen elkaar: het was nu ook niet dat zij ging meedoen aan de Olympische Spelen, hè. Oké, ze liep marathons. Als hobbyloopster."

Na haar terugkeer uit Lanzarote komt hij naast haar liggen en wijst zij hem af. Ze is moe. Hij probeert een tweede keer, ze is moe. Op maandagavond praten ze. Zij zegt: "Mijn gevoelens voor u zijn er niet meer."

In de week die volgt regelen ze de scheiding. Het mag geen vechtscheiding worden, daar zijn ze het nu in woorden allebei over eens. Hij is de zaterdagavond van haar vertrek naar Lanzarote naar massagesalon Club Margot in Waregem in getrokken. De avond voor haar terugkeer heeft hij dat opnieuw gedaan. "Omdat ik dan bij haar misschien minder rap ging komen."

In die laatste dagen gaat het Jess allemaal opeens te snel. Tegen woensdag is er al een akkoord over co-ouderschap, week-week, en heeft zij een nieuwe flat gevonden. "Jess is die nog mee gaan bekijken", roept Jan Leysen de jury toe in een geëmotioneerd slotpleidooi. "Hij vindt zeshonderd euro wel veel geld. Jamaar, zegt zij, misschien komt Wim hier ook wonen. Hij stelt nog voor dat zij dan in het ouderlijke huis komen wonen, want de flat ligt aan een drukke baan en heeft geen tuin en waar moeten de kinderen dan spelen? Hij stelt voor om het gras te komen afrijden. Want die Wim, met zijn ene been, die gaat dat niet kunnen."

Op donderdag krijgt hij een sms'je van haar: 'Sorry dat ik je pijn doe'.

Ze spreken af dat ze op vrijdag een laatste avond met de kinderen zullen doorbrengen met een film op tv en chips in borrelschaaltjes. Er komt een nieuw sorry-sms'je. Wim heeft haar uitgenodigd om hem te vergezellen op een voor hem belangrijke medaille-uitreiking. Ze komt laat die vrijdagavond nog thuis, komt bij hem zitten: "Sorry".

Op maandag is het de verjaardag van Wim Decleir. Hij is die ochtend als eerste op, geeft de kinderen hun ontbijt en brengt hen naar school. Het sneeuwt. Dat is een bepalend gegeven geweest, merkt onderzoeksrechter Deltour in zijn getuigenverklaring op. "Als het niet had gesneeuwd, was er waarschijnlijk niets gebeurd."

Sneeuw is voor een zelfstandig tuinaannemer als storm voor de kraanman.

Als hij terug thuis komt, zit Vanessa in de keuken te bellen met Wim. Hij hoort haar zeggen dat "alles in orde is voor het hoederecht". Vanessa is opgetut, dat valt hem meteen op. Zij heeft hem gezegd dat het Wims verjaardag is, dat ze 's avonds met hem wat zou gaan eten. Hij ziet haar tassen staan, hij begrijpt nu dat zij wacht op zijn sms'je, dat hij haar zal komen oppikken. Hij maakte één van de tassen open en ziet de gestreepte handdoek.

"Het symbool van alles wat kapot is gegaan", roept advocaat Leysen op donderdagavond de jury toe. "Hij kan niet meer! Hij vraagt: wat ga je doen?! Zij antwoordt: 'Wat denk je dat een man en een vrouw samen doen?' Hij begint te wenen, zij zegt: 'Mietje'. Hij gaat voor haar staan en zegt: 'Wat zoudt ge ervan denken als ik u dood zou doen?'"

De wetsdokter kon geen doodsoorzaak benoemen. Het konden de vuistslagen zijn geweest, de tien gebroken ribben, zijn voeten op haar borsten. Het kunnen de slagen met de bijl zijn geweest, of de sporen van wurging met een riem. De scheur in de lever, misschien, of de bijna symbolische scheur in haar hart.

De eerst aanwezige politieman, verschrikt door al het bloed in de open keuken, noteert de eerste woorden van de moordenaar: "Hij zei ons dat hij zijn vrouw doodgraag zag".

Jess Dewaele hoorde zich gisteren veroordeeld worden tot elf jaar gevangenisstraf. Min de kleine twee jaar die hij in voorarrest zat, geeft dat perspectief op vrijheid nog voor de plechtige communie van zijn zoon.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234