Zaterdag 23/01/2021

Moord, en wat ervan te denken

theater

bart van nuffelen en johan petit over 'de kleine eva uit de kromme bijlstraat'

Op een boogscheut van het Brusselse Zuidstation wordt er in een hangar druk getimmerd en gerepeteerd. Het Antwerpse theatergezelschap MartHa!tentatief is er neergestreken met zijn nieuwe voorstelling, De kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat. Het is een coproductie met KVS / de Bottelarij die gebaseerd is op een lang gedicht van Louis Paul Boon. De Morgen sprak met Bart Van Nuffelen en Johan Petit, de twee regisseurs van het stuk.

Brussel

Van onze medewerker

Tom Rummens

Al sinds 1996 is het MartHa!tentatief naarstig in de weer met het maken van locatietheater. Theater op locatie, voor een groot en voor een breed publiek, dat was vanaf Elias of het gevecht met de nachtegalen, zeven jaar geleden, het theatrale uitgangspunt.

In 1998 maakten ze Ge moet niet persé ananas gegeten hebben om te weten DAT DAT ongelooflijk lekker is, een schot in de roos, gebaseerd op het volledige oeuvre van Louis Paul Boon, waarmee ze het tot op de Theaterfestival-affiche schopten. Een jaar later maakten ze Het hondje Candy, op 't Eilandje in Antwerpen. De voorstelling werd geen onverdeeld succes. Dat was twee jaar later, met Waaiendijk op De Dam in Antwerpen, weer helemaal anders. Vorig jaar werd De Zoölogie gemaakt in de Antwerpse Zoo.

Nu zijn ze te gast in Brussel. Ze betrekken er een loods langs de drukke Tweestationsstraat. In die loods, op een terrein dat akelig balanceert tussen industrieterrein en woonwijk, zullen ze het verhaal vertellen van Eva, een klein meisje dat vermoord werd, en van de manier waarop daar door wijkbewoners, pers en politie op wordt gereageerd. Het decor dat ze bouwden, is monumentaal.

Anderhalve maand al wordt eraan gewerkt. "MartHa!tentatief is ook echt een collectief", zegt Petit. "Wij regisseren weliswaar, maar Manu Siebens, die het toneelbeeld ontwierp, Tim en Tom Clement, die het licht en geluid en de kostuums verzorgen, en de hele acteursploeg horen er allemaal bij. Over het decor hebben we met iedereen gepraat."

De principiële keuze van het MartHa!tentatief om op locatie te spelen, wordt op verschillende manieren verklaard. Petit: "Het is gewoon veel graver dan spelen in een theaterzaal. Spelen op locatie betekent vaak dat je in een gebouw zit dat vanzelf al veel karakter heeft en een geschiedenis meedraagt. Er is direct veel sfeer. Dat is eigenlijk een dramaturgisch gegeven. Daarnaast is er natuurlijk het avontuur: je kampeert twee, drie maanden op een locatie en daar moet een theatervoorstelling uit voortkomen. Werken op locatie betekent bovendien dat de concentratie voor je voorstelling veel groter wordt. De mensen moeten speciaal naar hier komen. Meestal kennen ze de weg niet. Dat is iets helemaal anders dan wanneer ze voor de twintigste keer naar het theater gaan dat ze goed kennen. Ook wij als makers kunnen ons hier beter concentreren dan in een theaterzaal waar tegelijk nog zevenendertigduizend andere dingen gebeuren."

Van Nuffelen: "Door op locatie te spelen, kun je bovendien vaak een ander publiek aanspreken. Dat deden we toen we op De Dam in Antwerpen speelden met onze voorstelling Waaiendijk. In deze buurt valt dat wat tegen: hier zijn vooral bedrijven, we zien bijna niemand lopen op de straten. Het heeft dan ook weinig zin om hier veel speciale publieksacties op te zetten, denk ik."

In De kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat staat vooral de zoektocht naar een dader centraal. Talloze personages raken verstrikt in een kluwen. Ieder heeft zijn waarheid. Ieder zijn wereld. "Een van de dingen die ons in al onze stukken interesseren", zegt Petit, "is dat iedereen zijn eigen waarheid heeft. In dit stuk is dat in extreme mate het geval. Iedereen gaat op een heel verschillende manier met die misdaad om, iedereen heeft zijn dader. Dat boeit ons." Van Nuffelen: "Het gaat ons om die verwarring: het standpunt is de waarheid. En om kleine mensen die iets heel groots tegenkomen. Mensen die niet meer kunnen volgen." Petit: "Mensen voor wie de wereld te snel draait."

Na de Ananas-voorstelling worden ook nu teksten van Boon gebruikt. "Bart is sowieso een heel erg grote fan van het werk van Louis Paul Boon", zegt Petit. Van Nuffelen: "Ik kwam dit gedicht tegen tijdens de repetities van Ananas, en toen dacht ik meteen: als we later wat groter en slimmer zijn, moeten we daar maar iets mee doen. Het spel van gezichtspunten en de mechanismen van een stad en samenleving zijn in deze tekst meer dan waar ook sterk aanwezig. En ik ben er nog steeds van overtuigd dat toneel een hele goede vorm is om dat soort verhaal mee te vertellen. Aan Studio Herman Teirlinck hebben we vroeger nog een project gedaan omtrent Boons Vergeten straat en mijn afstudeerproject was de monoloog Vrieskelders, gebaseerd op Menuet." De kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat is een coproductie tussen het weliswaar voor het eerst structureel gesubsidieerde MartHa!tentatief en één van de grootste gezelschappen van het land, KVS / de bottelarij, het Brusselse stadstheater. Van Nuffelen: "De KVS had ons gevraagd of we niet wilden nadenken over een project in Brussel. Ivo Kuyl, een van de dramaturgen van de KVS, heeft vroeger trouwens meegespeeld bij het Martha!tentatief en is ons werk nadien blijven opvolgen. Er is vanuit de KVS gewoon een grote interesse voor het werk dat wij maken." Petit: "Daarbij komt dat de KVS, net als wij, heel sterk met het gegeven 'stad' bezig is. Ook inhoudelijk is er dus een zekere overeenkomst. En net als bij Martha!tentatief waait er door de KVS een frisse wind en is er heel veel goesting."

En coproduceren met een stads-theater betekent ook dat je acteurs meeneemt die bij dat stadstheater in dienst genomen zijn. Een gek gezicht, eigenlijk, om op de affiche van deze voorstelling een naam als François Beukelaers tegen te komen, op en top Brussel, en niet meer van de jongsten. "We hadden volstrekt zelf de keuze om te bepalen met wie we wilden samenwerken", zegt Petit. "En François is een feest van een kerel om mee samen te werken." Van Nuffelen: "We hadden voordien trouwens al met hem samen gewerkt, net als bijvoorbeeld met Els Olaerts. Het feit dat de acteurs in deze cast een zeer verschillende achtergrond hebben, maakt het net zo interessant. Iedereen heeft andere spelinzichten. Als het goed zit, levert dat interessant theater op. Als er een spannend evenwicht ontstaat tussen al die verschillen, vind ik dat fantastisch. We hanteren ook verschillende manieren om een verhaal te vertellen. De ene keer kan dat slapstick zijn, de andere keer spelen we gewoon een scène."

De kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat, een coproductie van MartHa!tentatief en KVS/de bottelarij, speelt van zaterdag 27 september tot en met zaterdag 18 oktober op locatie in de Tweestationsstraat 126 in Anderlecht, op 15 minuten lopen van het zuidstation. Alle info en kaartjes op www.kvs.be en 02/412.70.70. Zie ook www.marthatentatief.be.

'Het gaat ons om kleine mensen die iets heel groots tegenkomen, en de verwarring die daar het gevolg van is'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234