Zaterdag 23/01/2021

Monumentaal anti-Stalinboek wordt verplichte schoollectuur

Tweede opvallende element: het initiatief komt van eerste minister Vladimir Poetin, die er recentelijk nog voor pleitte om Joseph Stalin niet eenzijdig te verguizen. Hij kantte zich tegen de manier waarop sommigen tegen Stalin tekeergingen, maar wil nu dat de Russische jeugd al van op de schoolbanken wordt ingelicht over de Goelagkampen.

Bovendien is het niemand minder dan de weduwe van de Nobelprijswinnaar die op vraag van Poetin het schoolboek onder haar hoede zal nemen. Natalia Solzjenitsyn zal de turf van drie boekdelen herwerken tot een leesbare schooluitgave. Leerkrachten zullen speciaal geïnformeerd worden om hun leerlingen over het onderwerp in te lichten. Met het monumentale werk De Goelag Archipel heeft Solzjenitsyn miljoenen mensen de ogen geopend over de terreur en de massamoorden van ‘Vadertje’ Stalin. Zijn boeken hebben Solzjenitsyn destijds veel haat, een uitwijzing uit de Sovjet-Unie en ballingschap in het Westen opgeleverd. In 1970 had hij al de Nobelprijs voor literatuur gekregen, hoewel hij dan nog zijn bekendste werk moest uitgeven. Hij was wel al in het oog gesprongen door de clandestiene uitgave van Een dag uit het leven van Ivan Denisovitsj, waarin hij het kampleven beschreef zoals hij het zelf had gekend.Na de publicatie in Parijs (vanaf 1973) van De Goelag Archipel werd de schrijver gearresteerd en in 1974 de Sovjet-Unie uitgezet. Het leidde tot massaal internationaal protest, maar dat kon niet baten. Via Duitsland, waar hij tijdelijk werd opgevangen door die andere Nobelprijswinnaar Heinrich Böll, ging hij in ballingschap in de Amerikaanse staat Vermont. Toen Michail Gorbatsjov in 1985 in de Sovjet-Unie aan de macht kwam, werd stilaan een koers van meer openheid gevaren en vanaf 1989 mocht Solzjenitsyn weer in zijn land worden gepubliceerd.In 1990 kreeg hij zijn staatburgerschap terug en in 1994 keerde hij terug naar zijn land, dat inmiddels uiteengevallen was. In het Rusland van Poetin en Medvedev kreeg hij nog verschillende literaire staatsprijzen, waaraan zijn felle nationalistische uitlatingen wel niet vreemd zullen zijn geweest. In de figuur van Poetin kreeg de auteur zelfs thuis het bezoek van een voormalige hoge officier van de KGB, de organisatie die hem het leven zo zuur had gemaakt. Aleksandr Solzjenitsyn overleed vorig jaar. Toen al waren in Rusland pogingen aan de gang om Stalin in ere te herstellen, pogingen die ook vandaag nog voortduren. Begin deze maand werd dat nog duidelijk toen Stalin voortdurend lof kreeg toegezwaaid omdat hij het toch maar was die “Europa van het nazisme bevrijd had”. De kampen kwamen niet aan bod. Maar er zijn nog andere acties bezig. De kleinzoon van Stalin, Yevgenny Dzjoegashvili, onderneemt juridische stappen tegen media die het al te nadrukkelijk hebben over de misdaden van zijn grootvader. Hij doet er alles aan om de naam en reputatie van Stalin te zuiveren. Op de Russische televisie verklaarde de kleinzoon onlangs: “Wij willen Stalin rehabiliteren. Hij kan zichzelf niet meer verdedigen, dus zullen wij het doen. Hij heeft volkeren gemaakt van bevolkingsgroepen, hij zat een gouden tijdperk in de literatuur en de kunsten voor en hij was een echte leider.”Voor de Russische communisten en veel oudere burgers blijft Stalin een held, en daar komen ze openlijk voor uit. De Stalinrevival uit zich ook in andere dingen. In Moskou is het metrostation Kurskaya gerestaureerd en onlangs weer geopend. Wie goed naar een bepaalde mozaïek kijkt, ziet de volgende tekst staat: ‘Stalin leerde ons loyaal te zijn aan ons land, hij inspireerde ons tot arbeid en grootse daden’. Het is een vers uit het oude Sovjetvolkslied.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234