Dinsdag 11/05/2021

Monsterproces Gellingen van start

Wat is er ook alweer precies gebeurd?

30 juli 2004, 8u57. Op het bedrijventerrein van Gellingen (Ghislenghien) nabij Ath in Henegouwen veroorzaakt een lek in de gasleiding van netwerkbeheerder Fluxys een enorme explosie met een ongeziene steekvlam. De ontploffing herschept het terrein in een apocalyptisch slagveld, vol verbrande lichamen, uitgebrande wagens, verwoeste bedrijfspanden en een enorme krater met een diameter van 10 meter en een diepte van 3 tot 4 meter. De trillingen van de ontploffing waren tot ongeveer 10 km te voelen. Ook de menselijke tol van de ramp was bijzonder zwaar. Uiteindelijk vielen 24 doden en raakten 132 personen gewond. Bij de 24 dodelijke slachtoffers waren ook vijf brandweermannen.

Kon deze ramp worden vermeden?

Ongelukken zullen altijd gebeuren, maar wie het strafdossier (42.000 pagina’s) doorbladert, kan niet anders dan besluiten dat in Gellingen een opeenstapeling van menselijke fouten en slordigheden de catastrofe mee mogelijk heeft gemaakt.De ontploffing vond plaats op het terrein van Diamant Boart, een bedrijf dat machines vervaardigt met diamant. Als het bedrijf eind 2002 besluit zich in Gellingen te vestigen, wordt het terrein onderzocht, onder meer door een expert van gasnetbeheerder Fluxys. In dat rapport wordt een eerste cruciale fout gemaakt. Volgens de experts liggen de gasleidingen 1,10 meter onder het grondoppervlak. Dat blijkt niet het geval te zijn, omdat het terrein gedeeltelijk afgegraven is. Bij de bouw van de fabriek van Diamant Boart wordt een tweede ernstige fout gemaakt. De aannemers zetten zware graafwerktuigen in, wat eigenlijk verboden is op een terrein waar gasleidingen onder doorlopen. Op 24 juni raakt één van die tuigen een gasleiding. De afhandeling van dat ongeluk gebeurt onvoldoende zorgvuldig, omdat de communicatie tussen de veiligheidscoördinatoren en de aannemers fout loopt. Maar ook de lokale overheid schiet tekort: de brandweer heeft van de gemeente Ath de grondplannen niet gekregen en is vooraf onvoldoende geconsulteerd over de risico’s.Op de dag van de ramp zelf gaat ongeveer alles fout wat fout kan lopen. Het gaslek wordt op 30 juli voor het eerst opgemerkt rond 6u40. Het duurt dan nog tot 8u30 vooraleer de brandweer en politie ter plaatse geraken - ze waren slechts zestien minuten voordien gealarmeerd. Er is geen coördinatie en de evacuatie verloopt in chaos. Minder dan een halfuur later vindt de ontploffing plaats, met gruwelijk gevolg.

Zijn de slachtoffers al vergoed?

Ja en nee. Vrij snel na de ramp hebben de verzekeraars de slachtoffers vergoed bij wie de schade afdoende gedekt was. Op die manier werd al 25 miljoen euro uitgekeerd. Om de eerste nood te lenigen van de andere slachtoffers richtte de regering mee de ‘Stichting Gellingen’ op. De stichting heeft schenkingen voor de slachtoffers verzameld, waaronder schenkingen van Fluxys (1 miljoen euro) en van verzekeringskoepel Assuralia (1,2 miljoen euro).De negen betrokken verzekeringsmaatschappijen zijn twee weken geleden overeengekomen om de 150 slachtoffers te vergoeden nog voor er een gerechtelijke uitspraak is. Het gaat om de nabestaanden van overleden slachtoffers of mensen die door de explosie een handicap van meer dan 20 procent opliepen. Onder hen willen de verzekeraars naar schatting 8 à 10 miljoen euro verdelen, of zowat 60.000 euro gemiddeld per hoofd. De ergst getroffen slachtoffers zouden inmiddels al een voorstel tot minnelijke schikking moeten hebben ontvangen. Het aanbod is vrijblijvend: wie toezegt, moet alle verdere burgerrechtelijke eisen laten vallen, maar wie liever op de rechter wacht, hoeft de deal niet te aanvaarden.De schikking met de verzekeraars heeft geen enkel gevolg voor het proces dat maandag start. Daar wordt enkel over de strafrechtelijke

Hoe zal het proces verlopen?

Voorzitter Renaud Moulard start de werkzaamheden maandagochtend om 10 uur in Tournai Expo. Het wordt in alle opzichten een megaproces, met veertien beklaagde partijen, om en bij de zeshonderd burgerlijke partijen, vertegenwoordigd door meer dan honderd advocaten. Tijdens de eerste periode van het proces worden per week zes à zeven zittingen gepland. Die zittingen zullen worden gewijd aan het onderzoek ter zitting, het requisitoir van het openbaar ministerie en enkele pleidooien van de burgerlijke partijen. In juli en augustus wordt de rechtszaak stilgelegd, in september worden de zittingen hernomen. Dan zullen er vier dagen per week zittingen zijn. Tijdens de tweede fase van het proces zullen enkel de pleidooien van verschillende partijen gehoord worden. Het vonnis wordt verwacht in januari 2010.

Wie staat vanaf maandag terecht?

De Raadkamer heeft veertien partijen (bedrijven en personen) doorverwezen naar de correctionele rechtbank. Acht anderen zijn buiten vervolging gesteld. Worden aldus verwacht in de beklaagdenbank in Tournai Expo:

Fluxys (gasnetbeheerder)

Husqvarna Belgium (het vroegere Diamant Boart, eigenaar van het terrein)

Tramo NV (aannemer)

A&I (architect)

Erwin Persoons (beheerder A&I)

CAD&V (veiligheidscoördinator)

Karin Vijverman (verantwoordelijke bij CAD&V)

Kamiel Vijverman (idem)

Kristof Dewaele (werfleider aannemer Tramo)

Henri Capon (technisch werfbeheerder bij aannemer NV Jouret)

Maxence Demeuter (werfleider NV Jouret)

Dirk De Cremer (expert NV Vandevelde, die de bodem onderzocht)

Bruno Van Grootenbrulle (voormalig burgemeester Ath)

Marc Duvivier (gemeentesecretaris)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234