Woensdag 02/12/2020

Monsieur 'Non'

Hij verafgoodt Kate Moss en Anna Wintour. Maar breek hem de bek niet open over Kim Kardashian. Welkom in de wereld van Manolo Blahnik, 73 lentes oud, maar nog altijd de meest begeerde schoenenontwerper. Fijn nieuws voor de fans: een documentaire over zijn leven ging gisteren in première.

Met een naam als de zijne stond het in de sterren geschreven dat Manolo Blahnik nooit bankdirecteur, leraar of boekhouder zou worden. Nee, Blahnik was voorbestemd om schoenen te gaan ontwerpen. Zijn naam klinkt als een exotisch gerecht met truffels, de cadans nodigt tot articulatie. Waar komen uw schoenen vandaan? 'Ma-no-lo Blah-nik.'

De achternaam 'Blahnik' werd jaren geleden al overboord gegooid, nadat de drager ervan was toegetreden tot het kransje van eliteontwerpers die zo beroemd zijn dat ze geen achternaam meer behoeven. Aan 'My Manolo's' werden hele blogs, songs en Facebook-pagina's gewijd; in Sex and the City bezwoer Carrie Bradshaw een overvaller in New York: "Neem mijn Fendi-handtas, neem mijn ring, mijn horloge, maar neem me mijn Manolo Blahniks niet af."

Een Manolo is vele dingen - licht, elegant, smaakvol - maar wat het zeker níét is, is 'een Loub'. De wereld is opgedeeld in twee soorten schoenenliefhebbers: de Manolo's en de Louboutins, en nimmer zullen de twee elkaar vinden.

De roodgezoolde, 'opgesekste' Loub wordt begeerd door vrouwen die denken dat plateauschoenen de beste manier zijn om hun status op te krikken. De spichtige, onbeteugelde Manolo daarentegen is zijn alter ego, gedragen door vrouwen die misschien wel geen schoenen nodig hebben om hun status op te krikken. Anna Wintour is een fan voor het leven - elk seizoen koopt ze een paar identieke beige muiltjes. Ze is ook een vriendin voor het leven. "Ik vind geen woorden om mijn grote affectie voor haar te beschrijven", zegt Blahnik. "Ze is een goddelijke vrouw. Zo normaal en loyaal. We gingen destijds in New York samen naar de bioscoop omdat we graag films zagen. We pikten de vertoning van negen uur 's ochtends mee, voor ze naar Vogue vertrok. Daar heeft ze nu geen tijd meer voor, de stakkerd."

Er staan wel meer lofzangen op stijlvolle vrouwen in Fleeting Gestures and Obsessions, een koffietafelboek van Blahnik dat zó zwaar is dat je de aanschaf van een forsere koffietafel moet overwegen (het telt 488 pagina's en weegt meer dan een klein kind). Geen enkele lofzang is echter zo vanuit het hart als die op Anna Wintour. Ook bewierookt in het boek worden Cecil Beaton, Gore Vidal, Marie Antoinette, Anna Piaggi, Irving Penn en Mary Beard, de zestigjarige classica met wie Blahnik een liefde voor de klassieke oudheid deelt. "Mary is de liefde van mijn leven op dit moment", roept hij uit. "Ik zag haar in een debat met Boris Johnson. Ze maakte hem af. Ze hadden het over de Romeinse versus de hellenistische cultuur. Ze maakte hem met de grond gelijk. Ik ging uit mijn dak."

Vlinderdas

Blahnik roept wel vaker dingen uit. Hij spreekt met uitroeptekens, tenzij hij zich ergens voor schaamt, dan murmelt hij onverstaanbaar. Hij is heerlijk om te interviewen, al heb je het gevoel dat dat tien jaar geleden nog meer het geval was, toen een ontwerper nog niet zo hard op zijn woorden moest letten. Hij heeft het air van een man die ooit problemen kreeg door dingen die hij zei en die tot zijn spijt probeert die fout niet te herhalen.

Dat is mogelijk de reden waarom er twee audiorecorders op de grote, blinkende tafel tussen ons staan: één van mij en één die zijn pr-assistent er gezet heeft. Blahnik is zich van geen kwaad bewust, tot het interview ten einde is. "Zijn die alle twee van jou? Wel, van wie is deze dan?", roept hij uit. "Heb jij dit opgenomen?", sneert hij zijn pr-assistent toe.

Manolo Blahnik is één en al manieren. Hij is daar zo heerlijk klassiek in dat hij me ontvangt in een lila, linnen kostuum met dubbele rij knopen, de handen met inkt bevlekt. Hij verontschuldigt zich omdat hij nog geen vlinderdas draagt tijdens ons gesprek. Die nalatigheid maskeert hij krampachtig met een hand als ik hem aan het eind van het interview verzoek om de obligatoire selfie. Je kunt je zo voorstellen dat hij als kind al welgemanierd was.

Liefde voor Londen

Manolo Blahnik werd geboren in 1942 en groeide op in Santa Cruz de la Palma op de Canarische Eilanden. De familie van zijn Spaanse moeder had er een bananenplantage, de familie van zijn Tsjechische vader was eigenaar van een farmaceutisch bedrijf in Praag. Hij kreeg thuisonderwijs, trok naar de universiteit van Genève en belandde op de Ecole de Beaux-Arts in Parijs.

In 1968 arriveerde hij in Londen en werd hij hopeloos verliefd op Engeland (hij woont in Bath). Het was Diana Vreeland, toen hoofdredacteur van de Amerikaanse Vogue, die hem nadat ze een van zijn schetsen had gezien, aanraadde schoenen te gaan maken. Tegen 1972 werkte hij samen met Ossie Clark.

In 1973 leende hij 2.000 pond om een boetiek in Old Church Street in Chelsea in Londen te openen, waar zijn winkel nog altijd gevestigd is. Het feit dat hij pas in 2016, 43 jaar later, een tweede, op zichzelf staande winkel opent in Londen, mag niet zomaar beschouwd worden als een gebrek aan ambitie. Blahnik is nog altijd een onafhankelijke speler. Als je weet dat de markt van de luxegoederen gedomineerd wordt door slechts een paar heel grote spelers, dan mag dat gerust beschouwd worden als een enorme prestatie. "Iedereen is wel door iemand opgekocht", beaamt Blahnik. "Ik wil dat niet. Zolang ik de huur van mijn gebouw en zo kan betalen, vind ik het goed."

Zelfstandig zijn, heeft trouwens zijn voordelen. "Ik heb een punt in mijn leven bereikt dat ik volledig vrij ben. De tirannie van de publieke opinie raakt me niet meer. De mensen zeggen: 'Hoe hou je het zo lang vol? Vijfenveertig jaar is heel lang!' Weet je waarom? Omdat ik niet al te veel compromissen heb gesloten. Ik ben 'Monsieur Non'."

Chinese vrouwen

En dat klopt: Blahnik is Mijnheer Nee, die trends en hypes met veel geloof in zichzelf van de hand wijst. Hij zei 'nee' toen alle anderen voor plateauschoenen gingen ("Prachtig dat de hype voorbij is, want hij verknoeide zo veel mooie benen. Zelfs een meisje met plateauschoenen ziet er klein en onnozel uit.").

En hij zei 'nee' toen alle anderen voor sneakers gingen. "Ik heb nu ook een sneaker, maar die ziet eruit als een saaie ouderwetse schoen omdat ik niets moet weten van die kettingen en dat goud en alle dingen die mijn collega's doen. Ik haat ze. Die bling-onzin is voorbij, hopelijk voor lange tijd. Dat wil ik nooit meer zien. Een sportschoen is een sportschoen."

Hij zegt dat de modesector 'totaal' is veranderd sinds hij van start ging. "Alleen al omdat ontwerpers niet meer naar de fabriek gaan. De meesten sturen het gewoon door via de computer. Dat is triestig. Ik ben ouderwets. Ik haak me vast aan de traditie. Ik moet kunnen voelen, zien, afwegen."

Ook zijn klanten zijn veranderd. "Je hebt een nieuw publiek dat niet bepaald..." Hij breekt zijn zin af, om toch maar niemand voor het hoofd te stoten. "Misschien hebben ze smaak, delen ze die manie voor namen of wat dan ook, maar het is niet meer het publiek van weleer. Vroeger had je kordate, zelfbewuste vrouwen. Nu heb je Chinese vrouwen: 'Heb u dat in vijf verschillende kleuren?'

"In dat opzicht is het veranderd. Ze kopen niet uit liefde voor het object, maar voor het plezier van het kopen. Maar China is nu eenmaal een opkomend land. De Russen hebben een uitstekende, soms zelfs een fantastische smaak. Anderen dan weer... Ik kan daar niets over zeggen, want dat gaat slecht vallen. Ze willen graag gezien worden met iets wat ze elders hebben gezien. Engelse vrouwen hadden vroeger het tegenovergestelde: 'Iemand heeft dat al, ik wil iets anders.'"

Hij zegt dat hij geen modeshows meer bijwoont. "Ik vind het saai, omdat ik oud ben." Waarop hij spits laat volgen: "Dat klopt niet, ik kan morgenochtend perfect naar Alaïa Azzedine gaan kijken. Maar ontwerpers zoals hij zijn er niet veel meer. Hij is de laatste."

Wonderjaren

Er is tegenwoordig veel te doen om de snelheid waarmee alles evolueert in de modesector. Denk maar aan het vertrek van zowel John Galliano als Raf Simons bij Dior. Raakt dat hem? "Nee, Galliano is nog altijd de meester."

Ik vrees dat hij me moedwillig verkeerd begrepen heeft en herhaal de vraag. "Azzedine en John zijn de twee laatste echte ontwerpers. Ik was vorige week in Milaan en bracht een bezoek aan Maison Margiela (de nieuwe thuis van John Galliano, red.). Ik zag twee jurken die ik meteen zou kopen als ik een vrouw was: zo mooi gemaakt, zo mooi ontworpen."

Blahnik is natuurlijk niet de enige zeventiger die hunkert naar een verloren tijdperk, maar het ontzag waarmee hij praat over Ossie, Zandra, John en Azzedine, en over de modellen en muzen uit zijn wonderjaren, geeft aan dat hij vindt dat het de moderne wereld ontbreekt aan fundamentele schoonheid.

Vele vrouwen die hij looft in zijn boek - Naomi Campbell, Lucy Birley, Amanda Harlech, Julie Christie, Kate Moss - zijn Brits. "Ik ben dol op Britse vrouwen! Ik ben gek op de manier waarop ze bewegen. De mensen die ik vermeld in mijn boek zijn niet noodzakelijk mooi, maar bewegen op een manier die ik fascinerend vind."

Heeft hij Kate Moss onlangs nog gezien? "Jammer genoeg niet, maar ik heb weinig tijd en zij heeft een nieuwe vriend. De laatste keer dat we lunchten, was na haar huwelijk, maar dat huwelijk was honderd jaar geleden. Ik zie Kate niet meer, maar ik hou nog altijd van haar. Die jongen (Jamie Hince, red.) was heel goed voor haar. En ze waren gek op elkaar. Maar die dingen duren niet lang."

Ik zeg hem dat ik me afvraag of elke tijd de muze krijgt die hij verdient. "Ik vermoed het", zegt hij. En verder dat ik het deprimerend vind dat Kim Kardashian... "Is dat een muze?", gilt hij. Voor sommige mensen, zeg ik. "Erg, erg", zegt hij, veeleer wanhopend dan gemeen. "Jean Shrimpton, Twiggy... dat soort meisjes waren idolen. Ik weet zelfs niet meer wie wat is tegenwoordig. En er zijn er zo veel. Zo beroemd. Celebrity's; ik haat dat woord, 'celebrity', in mijn tijd déden mensen dingen. Ze werden geïmiteerd omdat ze iets deden."

Hij zucht. "We worden overspoeld door Amerikaanse cultuur, en we kunnen er niets aan doen. Iemand vroeg me onlangs: 'Waar staat uw merk voor?' Ik weet zelfs niet waar mijn merk voor staat! Mijn merk staat voor iemand... Ik hou van schoenen, meer is het niet. En ik maak de schoenen die ik mooi vind. Maar mezelf definiëren kan ik niet."

Dat is ook niet nodig. De schoenen zeggen meer dan woorden ooit zouden kunnen.

De documentaire Manolo: The Boy Who Made Shoes for Lizards ging gisteren in première in de VS, en reist binnenkort de wereld rond

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234