Dinsdag 27/09/2022

AchtergrondCoronamaatregelen

Mondmaskers vanaf negen jaar, een goed idee? ‘De deltavariant heeft alles veranderd’

Zal het dragen van een mondmasker een grote impact hebben op kinderen en het leerproces? ‘Woorden zien uitspreken helpt, maar wanneer dat enkele maanden niet kan, verwacht ik niet dat dat tot grote achterstand zal leiden’, zegt kinderpsychiater Peter Adriaenssens (KU Leuven). Beeld Photo News
Zal het dragen van een mondmasker een grote impact hebben op kinderen en het leerproces? ‘Woorden zien uitspreken helpt, maar wanneer dat enkele maanden niet kan, verwacht ik niet dat dat tot grote achterstand zal leiden’, zegt kinderpsychiater Peter Adriaenssens (KU Leuven).Beeld Photo News

Als het aan minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) ligt, moeten kinderen vanaf negen jaar straks een mondmasker op. Wegen de voordelen daarvan op tegen de nadelen?

Dieter De Cleene

Vandenbroucke pleit voor een algemene mondmaskerplicht vanaf negen jaar, binnen én buiten wanneer onvoldoende afstand houden onmogelijk is. Het voorstel stuit op weerstand. Vlaams minister van Jeugd Benjamin Dalle (CD&V) waarschuwde voor een impact op de (spraak)ontwikkeling. “Laat ons die maatregel pas nemen als andere niet voldoende blijken”, aldus Dalle. Ook Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) waarschuwde voor een “enorme impact” op kinderen en het leerproces.

In Vlaanderen dragen kinderen in het vijfde en zesde leerjaar nu al een mondmasker. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en Unicef adviseren bij hoge viruscirculatie onder bepaalde voorwaarden mondmaskers vanaf zes jaar. In Frankrijk en Italië dragen kinderen vanaf zes jaar een masker op school. De Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) en de American Academy of Pediatrics (AAP) bevelen zelfs mondmaskers aan vanaf twee jaar.

Wegen de voordelen van mondmaskers bij jonge kinderen op tegen de nadelen? Biostatisticus Geert Molenberghs (KU Leuven en UHasselt) wijst op het hoge aantal besmettingen in het lager onderwijs. “Met ongeveer 2.200 besmettingen per 100.000 kinderen per 14 dagen, ligt de incidentie er bijna dubbel zo hoog als in de hele Vlaamse bevolking.” Molenberghs verwijst naar onderzoek in opdracht van de CDC. “Laat je de deltavariant vrije baan, dan zouden negentig procent van de kinderen besmet raken. Met een combinatie van testen, ventilatie en mondmaskers kan je het aantal besmettingen beperken tot tien à twintig procent van de kinderen.” Een andere Amerikaanse studie vond een 3,5 keer grotere kans op uitbraken in scholen zonder versus mét mondmaskerplicht. “Een jaar geleden zou ik zeggen dat mondmaskersplicht bij jonge kinderen niet zoveel zin heeft”, zegt Molenberghs. “Maar de deltavariant heeft alles veranderd.”

Virologe Erika Vlieghe (UAntwerpen) wees er in De zevende dag op dat mondmaskers een van de weinige middelen zijn om de “zotgedraaide” situatie in het lager onderwijs te normaliseren. De kinderen zijn er (nog) niet gevaccineerd, en zitten er met velen samen in soms slecht geventileerde klassen.

‘Weinig keuze’

“Het virus laat ons weinig keuze”, klinkt het op het kabinet Vandenbroucke. “Onze eerste prioriteit is scholen op een veilige manier open houden.”

Voor velen voelt het wrang dat kinderen het gelag betalen, terwijl volwassenen (vooralsnog) veel vrijheden genieten. “Kinderen zijn een makkelijk slachtoffer, die doen wat hen wordt opgelegd”, zegt kinderarts Marc Raes (Jessa Ziekenhuis), voorzitter van de Belgische Vereniging voor Kindergeneeskunde en lid van de Pediatrische Covid-19 Task Force . “Wij zijn niet per se tegen deze maatregel, maar vinden wel dat je kinderen zoveel mogelijk moet ontzien. Er zijn nog veel andere maatregelen die we kunnen invoeren of beter doen naleven. Voegen mondmaskers bij jonge kinderen daar veel aan toe?”

Volgens Molenberghs wel. “Natuurlijk zijn er ook andere maatregelen nodig. Maar lagere schoolkinderen zijn op dit moment een motor van de pandemie. De epidemiologische realiteit is wat ze is.” Waarom dan niet meteen mondmaskers vanaf zes jaar invoeren? “Het aantal besmettingen loopt op per leerjaar”, zegt Molenberghs. “Door op de hogere leerjaren te focussen heb je het grootste effect. En bij jongere kinderen wordt het moeilijker om hen het masker correct te laten opzetten en dragen. Maar in principe betekent elk jaar dat je toevoegt winst.”

Impact op leren

De WHO wijst erop dat je een mondmaskerplicht moet afwegen tegen een mogelijke impact op leren en ontwikkeling. Volgens de AAP en de American Speech-Language-Hearing Association is er geen bewijs dat mondmaskers de taal- of sociale ontwikkeling verstoren. Kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens (KU Leuven) wijst erop dat er over de vermeende nadelen weinig goed onderzoek bestaat. “Het klopt dat het voor kinderen belangrijk is om emoties te kunnen aflezen. Dat is moeilijker met een mondmasker, maar kan je deels ondervangen door emoties duidelijker te benoemen.”

Een studie in het vakblad Cognition toont aan dat kinderen jonger dan negen geen problemen hadden om emoties te herkennen wanneer de mond onzichtbaar is. Ook de impact op taalontwikkeling moet volgens Adriaenssens niet worden overdreven. “Woorden zien uitspreken helpt, maar wanneer dat enkele maanden niet kan, verwacht ik niet dat dit tot grote achterstand zal leiden.” Adriaenssens roept wel op om niet te lichtzinnig om te springen met kinderen die erg gevoelig op de maskers reageren, bijvoorbeeld omdat ze hen een benauwd gevoel geven. “Het is belangrijk dat we enige mildheid aan de dag leggen.”

Stel dat de maatregel ingevoerd wordt, wanneer raken we er dan vanaf? Minister Vandenbroucke liet al weten te hopen in januari te kunnen starten met vaccinaties bij kinderen vanaf vijf tot en met elf jaar, als zowel het Europees Geneesmiddelenagentschap en de Hoge Gezondheidsraad daarvoor groen licht geven. “Met vaccinatie zouden we een extra muur kunnen opwerpen”, zegt Molenberghs. “Het doel moet zijn de maatregel zo snel mogelijk weer af te bouwen zodra de cijfers het toelaten, zoals dat ook in het middelbaar onderwijs is gebeurd.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234