Zondag 09/08/2020
Beeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Mondmaskers tegen het coronavirus zijn een symbool van irrationele onrust

Bart Eeckhout is hoofdredacteur. 

Het mondkapje groeit stilaan uit tot een krachtig symbool van de irrationele onrust – we vermijden het woord paniek – die berichten over het coronavirus bij velen schijnen teweeg te brengen.

Over die mondkapjes kunnen we kort zijn: ze werken niet of nauwelijks als preventie tegen besmetting. Door mensen die er niet voor zijn opgeleid worden ze vaak onoordeelkundig gebruikt, waardoor ze nog meer kwaad dan goed kunnen doen.

Dat heeft intussen ook al een keertje of drie in elke mogelijke krant gestaan. Het dondert niet, mensen blijven massaal de maskertjes hamsteren. Apothekers worden stilaan horendol van de voortdurende vraag om een mondmasker, onlinewinkels ruiken hun kans en drijven de prijzen op tot een veelvoud. Je zou het een ietwat cynische update van de oude wet van vraag en aanbod kunnen noemen voor dit tijdperk van het almachtige algoritme.

De nutteloze aantrekkingskracht van het mondmasker om het coronavirus te bestrijden, laat zich best verklaren door een vergelijking met bijgeloof. Wij mensen hebben het vaak lastig met het besef dat een bepaald fenomeen niet te beheersen valt: een kwaal, een moeilijke test, het weer… Om de illusie van controle toch te behouden, grijpen we dan terug op bijgeloof.

Bijgeloof biedt mensen de troostende gedachte dat ze alles gedaan hebben wat in hun mogelijkheden ligt. Waarom zou je niet telkens weer de slip aantrekken waarmee je dat eerste examen zo glansrijk doorstaan hebt? Baat het niet, dan schaadt het niet, toch? Een mondmasker is (voor niet-professionele hulpverleners) even effectief tegen het coronavirus als het dragen van dezelfde onderbroek tegen slechte examenresultaten.

Dat een burger, geconfronteerd met een nieuwe, besmettelijke ziekte, het zekere voor het onzekere neemt, valt eigenlijk wel te begrijpen. Dat overheden, in een blinde vlaag van bestuurlijke paniek, elkaar besmetten met draconische uitzonderingsmaatregelen is zoveel schadelijker. Om toch maar te tonen dat ze de controle behouden, sluiten regeringen hele gemeenschappen, schoolsystemen en economisch verkeer af. Daarmee verspreiden ze zelf vooral nog meer paniek bij de bevolking, en staan ze mogelijk zelfs oplossingen in de weg, omdat bijvoorbeeld ook de geneesmiddelenindustrie berust op internationale handel.

Econoom Geert Noels heeft gelijk als hij wijst op het risico dat zulke maatregelen slechter kunnen uitpakken dan het virus zelf. Des te onbegrijpelijker is het dat hij op sociale media met onverifieerbare doofpottheorieën het vertrouwen in de gezondheidsinstellingen ondergraaft.

Het enige gevolg van zo’n onbezonnen interventie is: meer paniek, meer mondkapjes. Geert Noels behoort dat te weten. Met zijn ervaring met ‘bankruns’ zou hij mogen beseffen dat wie ‘vuur!’ roept in een theaterzaal, niet verbaasd moet opkijken als er een stampede ontstaat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234