Zaterdag 08/05/2021

AnalyseDuitsland

Mondmaskers dreigen partij Merkel de das om te doen

Georg Nüsslein uit Beieren ontkent alle beschuldigingen, maar stapte wel op uit de christen-democratische partij. Beeld Michael Kappeler/picture-alliance/dpa/AP Images
Georg Nüsslein uit Beieren ontkent alle beschuldigingen, maar stapte wel op uit de christen-democratische partij.Beeld Michael Kappeler/picture-alliance/dpa/AP Images

Zondag zijn de eerste regionale verkiezingen in Duitsland. Het is de aftrap van een verkiezingsjaar dat dit najaar uitmondt in een nationale stembusgang. Net nu is de CDU van Angela Merkel verwikkeld in een pijnlijk mondkapjesschandaal.

De fractievoorzitters van de Duitse CDU/CSU eisen van alle 292 christendemocratische volksvertegenwoordigers vrijdag een ondertekend briefje waarop ze aangeven dat ze ‘geen financiële voordelen hebben gehaald uit de pandemie’. Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar toont een brisant probleem in Merkels partij. En dat in de week van de aftrap van een jaar vol verkiezingen.

Ten minste twee christendemocraten worden verdacht van zelfverrijking door handel in mondkapjes. Nikolas Löbel (33) van de CDU en Georg Nüsslein (51) van de Beierse zusterpartij CSU zouden hebben bemiddeld tussen producenten en het ministerie van Gezondheid van partijgenoot Jens Spahn. Daarvoor streken ze respectievelijk 250.000 en 660.000 euro aan provisies op. Een onbekend aantal andere ‘verdachte gevallen’ worden volgens CDU-fractievoorzitter Ralph Brinkhaus nog onderzocht.

Lange traditie

Van alle soorten schandalen die een partij zich in een verkiezingsjaar middenin een pandemie op de hals kan halen, is dit wel het slechtste. Politici die een slaatje proberen te slaan uit een noodsituatie, terwijl de kanselier van dezelfde partij maar blijft herhalen dat de Duitsers solidair hun tanden op elkaar moeten bijten.

“De misdragingen van individuen mogen niet de hele fractie in een kwaad daglicht stellen”, zei voorzitter Brinkhaus, een beetje tegen beter weten in. De omstreden nevenactiviteiten van CDU-politici staan in een lange en lelijke traditie van gekonkel tussen politiek en bedrijfsleven, die teruggaat tot de affaire over illegale donaties aan de partijkas waarover bondskanselier Kohl in 1999 struikelde.

Een vrouw met een mondmasker aan wandelt voorbij het hoofdkwartier van de CDU in Berlijn. Beeld Getty Images
Een vrouw met een mondmasker aan wandelt voorbij het hoofdkwartier van de CDU in Berlijn.Beeld Getty Images

Hoewel CDU-prominenten sindsdien bezweren dat de partij met deze mentaliteit korte metten gemaakt heeft, blijkt elke paar jaar het tegendeel. Voor het laatst vorig jaar, toen de piepjonge parlementariër Philipp Amtor bleek te lobbyen voor een Amerikaans IT-bedrijf. Amhor moest die activiteiten staken, maar werd onlangs wel verkozen tot lijsttrekker in de deelstaat Mecklenburg-Voorpommeren.

Dat het fractiebestuur nu harder optreedt, laat zien dat ze vrezen het vertrouwen van de kiezer te verliezen. De timing van de mondkapjesdeals had voor de partij ook nauwelijks belabberder gekund. In dit zogenaamde Superwahljahr kiezen Duitsers zes van de zestien deelstaten een nieuw parlement en zijn er op 26 september landelijke verkiezingen.

Verlies

Zondag rolt de Duitse verkiezingsachtbaan in de deelstaten Baden-Württemberg en Rijnland-Palts uit de startblokken. In de peilingen staat de partij op verlies en de zittende regeringsleiders op winst. In Stuttgart is dat Winfried Kretschmann van de Groenen, in Mainz de sociaaldemocraat Malu Dreyer. De vraag is niet of de CDU gaat verliezen, maar hoeveel.

De opeenhoping van affaires kunnen ook op landelijk niveau een kantelpunt blijken voor de partij, die mede door de coronabonus voor Merkel en Spahn probleemloos naar een verkiezingsoverwinning in september leek te koersen. Dan verlaat Merkel de politiek, na zestien jaar kanselierschap. Maar als gevolg van de trage vaccinatiecampagne, die vooral Spahn wordt aangewreven, daalt de CDU voor het eerst in een jaar in de peilingen.

Voor de pas aangetreden partijvoorzitter Armin Laschet verkleinen verloren deelstaatverkiezingen de kans dat hij officieel zal worden benoemd tot lijsttrekker, vooral omdat hij de leiderschapsverkiezing met de hakken over de sloot won. Dat vergroot de kansen voor Markus Söder, de Beierse minister-president. Officieel heeft Söder geen interesse in een transfer van München naar Berlijn, maar ondertussen doet hij hard zijn best om zichzelf in stelling te brengen.

De mondkapjeshandel kwam eind vorige week aan het licht door onderzoekswerk van Der Spiegel. Nikolas Löbel gaf maandag toe aan zijn lobbyactiviteiten te hebben verdiend en zegde zijn zetel en partijlidmaatschap op. Nüsslein ontkent alles, maar stapte wel uit de partij. Mark Hauptmann uit Thüringen stapte donderdagmiddag op.

Vrijdagavond moeten alle ondertekende briefjes binnen zijn bij de fractieleiding. Het is de vraag hoeveel christendemocratische stoelen in het Rijksdag-gebouw daarna leeg zullen blijven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234